null Beeld Bas de Brouwer
Beeld Bas de Brouwer

TheaterecensieAtropa

Atropa is een platte illustratie van oorlog met stampende beats en bloedrode kleding

Theater Utrecht/Toneelhuis/Orkater
Atropa, de wraak van de vrede
★★

Hanny Alkema

In de oorlog aller oorlogen, de Trojaanse oorlog zoals beschreven door Homerus, kleeft het bloed aan de handen van de Grieken. Zij vernietigen de stad Troje en moorden de bevolking uit. Koningsdochters en andere vrouwen zijn slechts oorlogsbuit.

Aanleiding voor alle oorlog en verderf was de liefdesroof van Helena door Trojes koningszoon Paris. In deze Atropa, een coproductie van Theater Utrecht, Toneelhuis en Orkater, zijn de Grieken onbetwist de agressors. Daar mag geen misverstand over bestaan: hun kledij is bloedrood.

Amerikaanse invasie in Irak

Toen Tom Lanoye Atropa. De wraak van de vrede (2008) schreef, zat de Amerikaanse invasie in Irak overduidelijk in zijn achterhoofd. Zijn bewerking van de Griekse tragedies Ifigeneia, Trojaanse vrouwen en Agamemnon is doorsneden met oorlogsretoriek van toenmalige haviken.

Lanoye’s briljante tekst, deels in klankrijke verzen, geeft een aangrijpende visie op de betekenis van oorlogszucht voor de mensheid. Oorlog is een mannenkwestie, waarin met name vrouwen het slachtoffer zijn. Naast Agamemnon als aanstichter spelen uitsluitend vrouwen de hoofdrol in zijn stuk.

In die zin zou Atropa een interessant tweeluik kunnen vormen met het recente, indrukwekkende De jaren van theatermaakster Eline Arbo bij Het Nationale Theater. Ware het niet dat het regieduo Naomi Velissariou en Floor Houwink ten Cate voor een zwart-wit-aanpak kiest. Ze zetten aanvallers en overwonnenen lijnrecht tegenover elkaar. In vorm en kleur. In casting.

Strijdlustig rood tegenover kostuums in vredelievend zilver is mooi, maar ook voor de hand liggend. Pijnlijker is het cliché van expliciet witte Grieken tegenover zwarte actrices als Trojaanse vrouwen. Zeker in relatie tot de zogenaamde beschaving, die de Grieken aan de Barbaren zeggen te brengen. Dat het verschil in huidkleur, volgens Velissariou, vanzelf iets zou toevoegen over de geschiedenis van slavernij en kolonisatie is een grove misvatting.

Een geïllustreerde oorlog

Deze Atropa is een geïllustreerde oorlog. Met rondom steeds de duistere sound van techno, trap en drillrap. Die Klytaimnestra op stampende beats laat zwelgen in wraak. Die enkel de dreigende sfeer onderstreept en gezongen teksten onverstaanbaar laat tieren. Dit alles op een ver de zaal in reikende glazen speelvloer met erachter een metalen tribune.

Het levert bij tijd en wijle fraaie plaatjes op, soms opera-achtig. Als geheel toont het wat al duidelijk is. Taal en menselijke nuances gaan verloren in veelal slechte dictie. Het maakt de voorstelling lawaaierig en plat. Alleen de Kassandra van ’Ntianu Stuger krijgt diepte. Zoals zij in stem en blik het intragische dilemma van krijgsgevangen vrouwen laat voelen: ‘in leven blijven, of zichzelf’. Daar kan geen beat tegenop.

Lees ook:

Theaterstuk Momentum, over een vallend politiek leider, verdwaalt in zijpaden en bijfiguren

In Momentum, bij Korthals Stuurman Theaterbureau, gebeurt tussen de hoofdpersonen pas op het einde dat wat je rechtop doet zitten. Tot dan is het anderhalf uur verdwalen in zijpaden en gedoe met bijfiguren

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden