AnalyseCDA

Zwabberend CDA weet nog niet hoe het zich moet herstellen, laat staan of het wil regeren

Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA), demissionair minister Wopke Hoekstra van financiën (CDA) en demissionair premier Mark Rutte tijdens een debat over het aftreden van het kabinet naar aanleiding van de toeslagenaffaire. Beeld ANP
Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA), demissionair minister Wopke Hoekstra van financiën (CDA) en demissionair premier Mark Rutte tijdens een debat over het aftreden van het kabinet naar aanleiding van de toeslagenaffaire.Beeld ANP

De onrust rond Pieter Omtzigt, het meest besproken Kamerlid van het moment, komt uiterst ongelegen voor het CDA. De partij heeft rust nodig om aan de kabinetsformatie te beginnen.

CDA’er Pieter Omtzigt is overwerkt, maar deelde dinsdag op Twitter mee dat hij woensdag persoonlijk naar de Tweede Kamer komt. Hij wordt dan voor de zesde keer als Kamerlid beëdigd. Onduidelijk is of Omtzigt ook live het debat gaat volgen over de notities van de opgestapte verkenners, Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren. Die hadden bij zijn naam ‘functie elders’ opgeschreven.

Het Twentse Kamerlid kreeg afgelopen week massale steunbetuigingen via bloemen, kaarten en appjes. Er was zondag zelfs een Omtzigt-steunwandeling in zijn woonplaats Enschede. Dinsdag verklaarde hij zich wat ‘ongemakkelijk’ te voelen bij al die steunbetuigingen.

Omtzigt zegt vooral weer terug te willen keren in de Tweede Kamer. Functies in een kabinet, of iets anders, daarvoor voelt hij niet. Partijleider Wopke Hoekstra had laten weten dat Omtzigt met 342.000 voorkeurstemmen vooral zelf mag bepalen wat hij wil gaan doen.

Hoekstra moet op eieren lopen

Tijdens het debat met de verkenners zal Hoekstra op eieren moeten lopen. De Omtzigt-aanhangers zijn boos, omdat het Kamerlid blijkbaar zo lastig wordt gevonden dat hij een ‘functie elders’ moet krijgen. De verkenners hebben weliswaar excuses gemaakt, maar waarom deze woorden zijn opgeschreven, blijft onduidelijk. Hoekstra zal zich hard moeten opstellen tegenover de verkenners en hun partijen, VVD en D66. Het vertrouwen van zijn CDA is geschaad. Hoekstra moet ook laten zien vierkant achter Omtzigt te staan.

Tegelijkertijd zal Hoekstra de formatiedeur openhouden, en ook weer niet al té hard willen uithalen naar VVD en D66. Maar hoeveel ruimte krijgt de CDA-leider om zijn eigen koers te varen? Binnen de CDA-fractie heerst de nodige weerstand om opnieuw tot een kabinet toe te treden. De partij is nog niet toegekomen aan een goede evaluatie van het verkiezingsverlies. Laat staan dat helder is hoe de partij zich het beste kan herstellen. Is dat weer rechts van de VVD, of moet de partij juist meer naar het midden?

De fractie zelf vindt een plek in de oppositie best aantrekkelijk. Maar dat betekent dat het CDA in de oppositie gaat concurreren met PVV, FvD, JA21 en de BoerBurgerBeweging. De vraag is of dat wel een succes wordt met bestuurder Hoekstra als fractievoorzitter.

Geen sturing

Een coalitie met zowel GroenLinks als PvdA ziet de CDA-fractie helemaal niet zitten. In zo’n kabinet vreest het CDA veel te veel naar links te worden geduwd. Pikant is dat de verkenners ook over deze partijen wat opschreven. Zij constateerden dat GroenLinks en PvdA ‘elkaar niet echt vasthouden’. Maar na het uitlekken van de notitie houden GroenLinks en PvdA elkaar juist extra vast.

Terwijl het rommelt en borrelt binnen de partij, moeten er keuzes worden gemaakt in de formatie. Er is echter niemand die sturing en richting aan het CDA lijkt te geven. Hoekstra is nog te kort partijleider, Omtzigt is overwerkt en Hugo de Jonge trok zich in december terug als lijsttrekker. Hoekstra heeft een partijvoorzitter nodig die hem hierbij kan helpen. Maar de partijvoorzitter, Rutger Ploum, stapte na de verkiezingsnederlaag juist op. Sindsdien zoekt het CDA naarstig naar een politiek ervaren interim-voorzitter die de komende maanden tijd wil vrijmaken. Zelfs dat is bij het CDA nu lastig.

Voormalig CDA-Kamerlid wil naar BoerBurgerBeweging

Het afscheidnemende CDA-Kamerlid Maurits von Martels overweegt een overstap naar de nieuwe partij BoerBurgerBeweging (BBB). Hij is teleurgesteld in het CDA, omdat die partij volgens hem de afgelopen jaren het boerengeluid niet voldoende over het voetlicht bracht. “Het CDA liet een groot gat vallen, en Caroline (van der Plas van BBB, red.) dook erin.”

Von Martels, die in 2017 veel voorkeurstemmen kreeg van boeren, had tijdens de vorige periode gehoopt op het landbouwwoordvoerderschap van het CDA, maar dat ging naar Jaco Geurts. Von Martels trok zich eind vorig jaar terug van de CDA-lijst, toen hij op plek 39 was gezet. BBB kwam twee weken geleden met één zetel de Kamer in.

Lees ook:

Pieter Omtzigt als Kuifje in de politiek

In zijn boek ‘Een nieuw sociaal contract’ beschrijft CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zijn ervaringen in de Haagse politiek en de Raad van Europa. Hij constateert dat de macht daar nauwelijks wordt gecontroleerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden