Surveillance

Zorgen over vergaand Europees wetsvoorstel om kindermisbruik tegen te gaan

null Beeld Idris van Heffen
Beeld Idris van Heffen

Europese plannen om alle online communicatie te scannen op kindermisbruik leidt tot onevenredige privacyschending, waarschuwt de Autoriteit Persoonsgegevens.

Sophia Wouda

De Europese commissie wil met een nieuw wetsvoorstel communicatiediensten verplichten om de communicatie van hun gebruikers te scannen op beelden van kindermisbruik. Berichten en beeldmateriaal worden daarbij bekeken en gesproken communicatie wordt beluisterd. Ook zal gescand worden op ‘grooming’; het online benaderen van kinderen met het doel ze te misbruiken. Volgens de commissie is dit nodig om kinderen online te beschermen.

Recht op briefgeheim
Hoewel de AP het ‘vanzelfsprekend’ vindt dat kindermisbruik hard moet worden aangepakt, vormt het voorstel volgens het orgaan een te groot risico voor de privacy van burgers. De toezichthouder schreef een brief over zijn zorgen aan de Tweede Kamer. “Het maakt iedereen bij voorbaat tot potentieel ‘verdachte’ en is een onacceptabele inbreuk op het recht op briefgeheim.”

De AP vreest dat het voorstel ertoe kan leiden dat communicatiediensten bij alle communicatie van alle burgers in de Europese Economische Ruimte (EER) meekijken en -luisteren. Dit raakt het recht op privacy, en in het bijzonder het recht op briefgeheim. Deze grondrechten zijn niet absoluut en mogen dus ingeperkt worden, mits dat noodzakelijk en proportioneel is. Volgens de toezichthouder voldoet het huidige voorstel niet aan deze eisen, ‘met alle gevaren van dien’. De AP vindt de voorwaarden waaronder communicatiediensten mogen scannen niet concreet genoeg en niet beperkt tot wat nodig is.

Allerlaatste redmiddel
Hoogleraar privacyrecht Aline Klingenberg van de Rijksuniversiteit Groningen begrijpt de zorgen van de AP. “Als je privacy wegneemt, gaat het hele veiligheidsniveau naar beneden.” Volgens haar is het scannen van alle communicatie van alle burgers alleen in te zetten als een allerlaatste redmiddel. “De wetgever moet heel goed aangeven waarom dit de enige mogelijkheid is, maar dat zie ik in dit geval niet.”

Veel communicatie wordt online beveiligd door middel van end-to-end-encryptie. Chatapps moeten daar mogelijk mee stoppen om aan de wet te voldoen. Klingenberg: “Eigenlijk zegt de wetgever daarmee: laat de achterdeur van je huis maar open, want dan kan de politie naar binnen als dat nodig is. Maar als de politie zomaar naar binnen kan, kunnen anderen dat ook.” Volgens de hoogleraar gaat ieders veiligheid daarmee naar beneden. “Privacymaatregelen zorgen voor de mogelijkheid om de deur op slot te doen.”

Valse beschuldigingen
Daarbij zijn algoritmes lang niet altijd foutloos. Uit de Impact Assessment van de Europese Commissie over deze software blijkt dat bepaalde technologieën voor het opsporen van grooming voor ongeveer 88 procent van de gevallen accuraat zijn. “Dat betekent dat er in 12 procent van de gevallen een vals-positieve uitkomst kan zijn”, schrijft de AP. De gevolgen van een valse beschuldiging kunnen ingrijpend zijn. “Iemand die compleet onschuldig is, kan zomaar een strafblad krijgen,” aldus Klingenberg.

Voor de hoogleraar blijft het onduidelijk of deze maatregel echt nodig is om kindermisbruik te bestrijden. “Elk geval van kindermisbruik is er een te veel, maar je kunt helaas niet alles voorkomen. Zo gebeurt het bijvoorbeeld vaak in de huiselijke sfeer.” Surveillance creëert volgens haar een soort schijnveiligheid. “Bovendien hebben justitie en politie al best veel middelen als er verdenkingen zijn. Dit voorstel is zo ongericht, daar zou ik me niet prettig bij voelen.”

Lees ook:
Pakt nieuwe EU-wet kindermisbruik aan of zorgt deze voor massasurveillance?

Eurocommissaris Ylva Johansson wil online kindermisbruik aanpakken, maar haar wetsvoorstel daarover werd stevig bekritiseerd in de internetgemeenschap.

Nieuwe Europese aanpak kinderporno stuit meteen op ferme kritiek
De Europese Commissie wil met een nieuwe wet onlinekindermisbruik aanpakken,
maar opent tegelijk de deur voor onlinespionage.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden