Debat uithuisplaatsingen

Woedende toeslagenouders en Kamer verliezen geduld met premier Rutte. ‘Welke rechtsstaat?’

Kamerlid Pieter Omtzigt, Franc Weerwind, minister voor rechtsbescherming en premier Mark Rutte (vlnr) tijdens een debat in de Tweede Kamer over de uit huis geplaatste kinderen wier ouders slachtoffer zijn van het toeslagenschandaal.  Beeld ANP
Kamerlid Pieter Omtzigt, Franc Weerwind, minister voor rechtsbescherming en premier Mark Rutte (vlnr) tijdens een debat in de Tweede Kamer over de uit huis geplaatste kinderen wier ouders slachtoffer zijn van het toeslagenschandaal.Beeld ANP

De Tweede Kamer en de toeslagenouders hebben nauwelijks nog geduld met het kabinet. Maar premier Rutte vraagt opnieuw om tijd en geduld.

Niels Markus

“Welke rechtsstaat?” Premier Mark Rutte heeft net rechtstreeks tegen de ouders op de publieke tribune gezegd dat hij ‘staat voor onze rechtsstaat’, als hij door één van hen direct van repliek wordt gediend. Een aantal ouders uit de toeslagenaffaire is aanwezig bij het Kamerdebat over de uithuisplaatsingen van kinderen. Van sommige toeschouwers werd óók het kind weggehaald.

De ouders laten zich vaker morrend horen tijdens het debat, vooral als Rutte aan het woord is. Een vraag van Kamerlid Wybren van Haga, over het vervolgen van ambtenaren die verantwoordelijk zijn voor het toeslagenschandaal, kan op instemmend applaus rekenen.

Ouders verlaten boos de zaal

Het debat raakt verhit als het VVD-Kamerlid Ruud Verkuijlen het woord voert. Het is Verkuijlens eerste bijdrage in de plenaire zaal. De ongeschreven regel tijdens zo’n maidenspeech is dat Kamerleden niet geïnterrumpeerd worden. De spreker kan zelf te kennen geven dat hij wél vragen wil beantwoorden, maar Verkuijlen blijft erbij, ook na aandringen van zijn collega’s: hij wil ‘aan de traditie vasthouden’ en dus géén interrupties. Collega-Kamerleden suggereren dat de VVD een onervaren Kamerlid naar voren schuift om moeilijke vragen te ontlopen. Als Verkuijlen aan zijn bijdrage begint, verlaten de ongeveer twintig ouders op de tribune boos de zaal. Later in het debat komt Verkuijlen op zijn woorden terug en beantwoordt hij alsnog vragen.

Premier Rutte kan weinig goeds meer doen bij de toeslagenouders, en ook in de Tweede Kamer is er nog nauwelijks geduld met de premier. De frustratie wordt alleen maar groter, als Rutte zegt dat het jaren kan duren voordat de problemen van alle ouders opgelost zijn. Veel Kamerleden dringen aan op ‘doorzettingsmacht’ voor het onlangs opgerichte team dat ouders van uit huis geplaatste kinderen helpt. Dan kunnen beslissingen van andere instanties herroepen worden en kinderen weer teruggeplaatst worden.

Rutte wil er niet aan. Volgens hem zijn de eerste ervaringen met het ondersteuningsteam positief. “Geef het enkele weken of maanden een kans. Als je het team nu doorzettingsmacht geeft, dan breek je in in het stelsel en dan ga je de zaak alleen maar vertragen.”

Sinds oktober ‘niets gedaan’

Volgens SP-leider Lilian Marijnissen is dat precies wat de Tweede Kamer en ouders iedere keer te horen krijgen. “Dit horen we ook bij de afhandeling en de compensatie in het toeslagenschandaal. Als ouders zelf met plannen komen om het op te lossen, dan wordt het terzijde geschoven met het argument dat het vertragend gaat werken en dat we de huidige werkwijze een kans moeten geven. Daar kan ik me niet mee verzoenen.”

Het onafhankelijke Kamerlid Pieter Omtzigt verwijt het kabinet dat het niets gedaan heeft sinds in oktober vorig jaar duidelijk werd dat 1115 kinderen uit toeslagengezinnen uit huis zijn geplaatst. “In november lag er een motie met de strekking: zorg dat je weet waar je het over hebt, doe onafhankelijk onderzoek en zorg dat kinderen herenigd worden met hun ouders. Er is helemaal niets gelukt.” Ook Omtzigt pleit voor doorzettingsmacht en een herbeoordeling van alle uithuisplaatsingen, nog voor de zomer.

Overigens bleek uit CBS-cijfers van woensdag dat het aantal uithuisplaatsingen in toeslagengezinnen inmiddels is opgelopen naar 1675, volgens Omtzigt “het topje van de ijsberg van groot menselijk leed”.

Een nieuwe commissie

Later in het debat krijgt het Kamerlid wel de toezegging van minister Franc Weerwind (rechtsbescherming) dat een nieuwe commissie de uithuisplaatsingen gaat onderzoeken. Het onderzoek moet gaan over het ‘verband tussen de toeslagenaffaire en uithuisplaatsingen’.

Ook Weerwind krijgt een uiterst kritische Kamer tegenover zich. PvdA-Kamerlid Khadija Arib verwijt hem dat hij nooit met ouders en kinderen spreekt. “Deze minister heeft geen idee. Er is geen enkele visie vanuit de minister hoe kinderen en ouders serieus te nemen als ze tegen instituties aanlopen.” Farid Azarkan (Denk) vraagt zich af wat de minister van rechtsbescherming concreet doet aan rechtsbescherming. “Hoe kun je accepteren dat bezwaarschriften niet worden afgehandeld. En dat ouders drie jaar moeten wachten op hun dossier. Dat is toch geen rechtsbescherming?”

Lees ook:

Ombudsman Reinier van Zutphen ziet ‘patroon van onvermogen’ bij overheid

Reinier van Zutphen is somber over het afgelopen jaar, waarin belangrijke kwesties tot stilstand kwamen.‘Je moet bij de overheid vaak iets zeggen en lang een bepaalde richting op duwen, voordat iets in beweging komt.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden