AnalyseKabinetsbesluiten

Woede-uitbarstingen van Rutte, tegenstribbelende ministers: de onmin over het coronavirus groeit

Minister Hugo de Jonge van volksgezondheid (CDA) en Premier Mark Rutte tijdens het plenair debat in de Tweede Kamer over de ontwikkelingen rondom het coronavirus eind oktober.Beeld ANP

Corona-overleggen in de Trêveszaal voltrekken zich steeds vaker in ruzieachtige sfeer. De virusmoeheid slaat toe in het kabinet. En de verkiezingen zijn in aantocht.

Mediaberichten over woede-uitbarstingen van premier Rutte, tegenstribbelende ministers en zich profilerende lijsttrekkers. Naarmate de coronacrisis vordert, neemt de onmin in het kabinet toe. Het vervelendst voor de ploeg van Rutte is dat de kabinetsdiscussies steeds vaker op straat liggen.

De komende dagen overlegt het kabinet opnieuw over coronamaatregelen. Volgende week wordt de sluiting van theaters, bioscopen en zwembaden weer teruggedraaid. Die maatregel zou immers twee weken duren. Dinsdag wil het kabinet ook schetsen of er mogelijk versoepelingen rond de kerst in zitten.

Steeds meer onder hoogspanning

Maar de discussies rond kabinetsbesluiten verlopen steeds meer onder hoogspanning. Bij het laatste maatregelenpakket twee weken geleden verzetten verschillende ministers zich tegen de plannen van Rutte, coronaminister Hugo de Jonge en zorgminister Tamara van Ark. Die wilden fors ingrijpen, om het aantal besmettingen nog verder te laten zakken. Ministers Koolmees (sociale zaken), Wiebes (economische zaken) en Hoekstra (financiën) wijzen al langer op de schadelijke effecten op de economie, nu klonk het verzet breder. Er lag ook een avondklok op tafel, waar onder meer minister Grapperhaus (justitie) fel tegen is. Anderen vroegen zich af of de sluiting van bibliotheken wel opweegt tegen de maatschappelijke schade. Rutte deed het geruzie later af als een ‘pittige discussie’. “Maar dat is juist goed.”

De uiteindelijke beslissing om sommige locaties twee weken te sluiten nam de vragen van ministers niet weg: hoeveel besmettingen gingen de beperkingen precies voorkomen?

Bronnen rond het kabinet wijten de irritaties aan coronamoeheid in de ministersploeg. Rutte, De Jonge en Van Ark, de leidende ministers tijdens de coronacrisis, willen vooral de ziekenhuisopnames en het reproductiegetal omlaag krijgen. Volgens een ingewijde dreigt het risico dat zij zich daarop blindstaren en bijvoorbeeld de toenemende eenzaamheid in de donkere winterdagen niet meewegen. Het leidt tot wrevel bij sommige ministers. En dan is er nog een categorie bewindslieden die zichzelf onder invloed van de coronacrisis de afgelopen maanden in de periferie van de ministerraad zag belanden.

Het kabinet had de afgelopen drie jaar vaker ruzieachtige overleggen, bijvoorbeeld rond stikstof en het kinderpardon. Wat nieuw is, en het wantrouwen voedt, is dat woordenwisselingen uit de vertrouwelijke ministerraad letterlijk in de media verschijnen. En niet alleen bij coronakwesties. Toen onderwijsminister Arie Slob deze week onder vuur lag over identiteitsverklaringen op reformatorische scholen, werd gespind dat de ChristenUnie-minister was opgedragen afstand te nemen van zijn uitspraken. Onjuist, zeggen kabinetsbronnen. Slob wilde zelf zijn woorden al terugnemen.

Coalitiepartijen profileren zich

Het gelek valt niet los te zien van de verkiezingen in maart. De coalitiepartijen profileren zich scherper. Complicerend is dat drie lijsttrekkers in het kabinet zitten. Sinds D66 Sigrid Kaag op nummer één zette, mengt de minister van buitenlandse handel zich nadrukkelijker in kabinetsdiscussies, zo ook rond Slob. Voor het CDA geldt dat kritiek uit de Kamer en het publiek op de corona-aanpak zich meestal richt op minister De Jonge, die na de moeizame lijsttrekkersverkiezingen ook binnen het CDA niet onomstreden is. De VVD weet in de peilingen nog altijd fors te profiteren van het leiderschap van de premier. Hoewel niemand in crisistijd op een kabinetscrisis zit te wachten, spelen de coalitiepartijen gevaarlijk spel.

Lees ook:

Hoe Rutte en De Jonge in drie dagen tijd het coronabeleid compleet omgooiden

In krap drie dagen gooien Mark Rutte en Hugo de Jonge het roer om. Oplopende besmettingscijfers, halsstarrige burgemeesters, een kritische coalitie, externe experts én uitputting dwingen het kabinet tot landelijke maatregelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden