De Noordoostpolder in Flevoland.

Analyse Coalitieakkoorden

Windmolens blijven een graat in de keel - ook voor groene provinciebesturen

De Noordoostpolder in Flevoland. Beeld Hollandse Hoogte / Siebe Swart luchtfotografie

De afgelopen maanden verschenen in alle provincies veelbelovende coalitieakkoorden, het ene nog groener dan het andere. Maar daaruit blijkt één ding: de worsteling met windmolens gaat komende jaren door.

‘Nieuwe energie voor Utrecht’ heet het bestuursakkoord van de provincie. De coalitie van GroenLinks, D66, CDA, PvdA en ChristenUnie, heeft grote plannen voor het verduurzamen van woningen en het ­opwekken van groene stroom. Het openbaar vervoer rijdt per 2028 emissievrij. Uiteindelijk moet de energietransitie de provincie 15.000 nieuwe banen opleveren.

In Zuid-Holland is het straks, aldus het coalitieakkoord, nog beter wonen. Er is ‘schone energie voor ­iedereen’. Het provinciebestuur (VVD, GL, CDA, PvdA, CU, SGP) wil efficiënt gebruikmaken van geothermie en waterstof. “Iedereen kan en doet mee met de energietransitie”, schrijft het college.

Het landelijke klimaatakkoord, eerder dit jaar gesloten door het kabinet en honderden organisaties, heeft ook de twaalf provinciehuizen bereikt. De afgelopen maanden verschenen veelbelovende coalitie­akkoorden, het ene nog groener dan het andere. Tussen de regels door valt iets op: de worsteling met windmolens gaat komende jaren door.

‘Buitengewoon teleurgesteld’

Elf van de twaalf provincies slagen er niet in om in 2020 genoeg windenergie op te wekken. Noord-Holland is de uitzondering. Iedere provincie heeft met het Rijk afgesproken dat in dat jaar een bepaalde hoeveelheid megawatt (MW) wordt gerealiseerd, afhankelijk van de ligging; het winderige Flevoland moet aanzienlijk meer doen dan bijvoorbeeld Limburg of Overijssel. 

Minister Eric Wiebes (klimaat) stuurde deze zomer een overzicht naar de Tweede Kamer met de prestaties per provincie: Zuid-Holland komt in 2020 waarschijnlijk niet verder dan 67 procent van het doel, Friesland koerst af op 42 procent, Limburg op 21 procent. Eind volgend jaar moet in totaal 6000 MW met windmolens op land worden opgewekt. De minister verwacht dat de teller stokt op 4726 MW – 79 procent van het doel.

Zuid-Holland stevent af op een kleine 500 MW, terwijl de opdracht 735,5 is. In het coalitieakkoord staat dat energieopwekking uit wind op land de laatste voorkeur heeft. Nieuwe turbines mogen alleen verrijzen als er lokaal draagvlak is. Bepaalde gebieden zijn verboden gebied, zoals Midden-Delfland en het Groene Hart. Deze laatste toevoeging wekt de woede van de gemeente Alphen aan den Rijn. Wethouder Leo Maat (GroenLinks) is ‘buitengewoon teleurgesteld’ dat er in zijn regio geen turbines mogen komen. “We waren druk bezig met plannen in het Groene Hart en nu zegt de provincie: Jullie mogen niks, terwijl iedereen weet dat ze hard nodig zijn. Met ­zonnepanelen en wat aardwarmte redden we het echt niet.”

In het Utrechtse akkoord staat niks concreets over de plaatsing van windmolens, in het Limburgse collegeprogramma komt het woord niet eens voor – die provincie wekt juist de minste windenergie op. In heel Limburg staan zes turbines. Wil de provincie aan de opdracht van het Rijk voldoen, moeten er tientallen molens bij, maar het bestuur (CDA, VVD, PVV, Forum voor Democratie) staat bepaald niet te trappelen.

‘Wij gaan ervoor liggen’

Gedeputeerde Ruud Burlet (Forum) zei in de verkiezingscampagne dat zijn partij de komst van windmolens zal frustreren en ‘ervoor gaat liggen’. “Subsidies voor wind en zon, dat is echt van de zotte.” Deze kwestie belooft strijd op te leveren binnen het Limburgse college. Het energiebeleid is in handen van gedeputeerde Carla Brugman, die op eigen titel in het bestuur zit, maar lid is van GroenLinks. Eerder deze maand noemde ze in tv-programma ‘Nieuwsuur’ de komst van nieuwe wind­molens bittere noodzaak.

Noord-Brabant gaat de windmolen-afspraak met het rijk inderdaad niet halen, erkent gedeputeerde Anne-Marie Spierings. Ze is hoopvol dat de provincie binnenkort een groot windpark langs de A16 (100 MW) kan laten bouwen. De Raad van State moet zich nog uitspreken over de bezwaren van omwonenden. “We verwachten in 2021 het doel alsnog te halen”, zegt Spierings. Ze wil benadrukken dat lang niet alle bewoners en gemeenten dwarsliggen.

“Als je goed overlegt met de gemeenschap en bewoners laat meeprofiteren van de opbrengst, gaat het goed. We zijn begonnen met de bouw van windmolens als een ongetrainde sprinter, maar het is een marathon.”

In Noord-Holland is afgelopen ­jaren felle strijd gevoerd tussen de provincie en Amsterdam. De gemeente wil molens bouwen in het Westelijk Havengebied, maar het vorige provinciebestuur hanteerde een ‘restrictief beleid’. Dankzij een groot windpark in de Wieringermeer voldoet Noord-Holland in 2020 als enige aan de doelstelling van het Rijk. De provincie vond dat voldoende en blokkeerde andere windplannen. 

Het nieuwe provinciebestuur (GroenLinks, VVD, D66 en PvdA) wijzigt de koers, zegt gedeputeerde Edward Stigter (klimaat en energie). Amsterdam mag nu wel nieuwe windparken bouwen. Het beleid in en rond de hoofdstad verandert van ‘nee, tenzij’ in ‘ja, mits’. “We hoeven dit niet te doen om de afspraak voor 2020 te halen”, vertelt Stigter. “Maar we kijken verder dan dat, richting 2030 en 2050. En dan zijn de huidige plannen ontoereikend.”

Lees ook:
Het gezicht van verzet tegen windmolens werd gearresteerd: ‘Alsof ik zes moorden had gepleegd’

Jan Nieboer is het gezicht van het verzet tegen windmolens op de grens van Drenthe en Groningen. Hij zat zes weken vast op verdenking van bedreiging. De tijd van gevangenschap heeft hem gesterkt: ‘Die windturbines komen er niet.’

Venlo zegt nee, maar de provincie Limburg eist een windmolenpark

Ook al ligt Venlo dwars, er moet een windmolenpark komen binnen de gemeentegrenzen. Limburg wil de gemeente ertoe dwingen.

Conclusie na vijf maanden formeren: Baudet won de statenverkiezingen, links bestuurt

Met het bestuursakkoord dat vorige week in Zuid-Holland werd gesloten, kunnen we eind augustus, vijf maanden na de verkiezingen, eindelijk de balans opmaken van de Provinciale Statenverkiezingen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden