Wietproef

Wietproef is in trek bij steden in de grensstreek

Beeld anp

Tien gemeenten doen mee aan het wietexperiment van het kabinet. Vooral steden in Zuid-Nederland zijn enthousiast over de proef die in 2021 zal beginnen. ‘Eindelijk komen er coffeeshops zonder schimmige achterdeur’, reageert D66-Kamerlid Bergkamp.

De proef met legale teelt en verkoop van wiet wordt gehouden in tien gemeenten: Arnhem, Nijmegen, Groningen, Zaanstad, Almere, Hellevoetsluis, Breda, Tilburg, Heerlen en Maastricht. Een commissie maakt dit nieuws vandaag bekend, maar persbureau ANP kreeg deze informatie gisteravond al in handen.

Het kabinet moet het advies nog goedkeuren. Ook moet het wetsvoorstel dat dit experiment mogelijk maakt nog door de Eerste Kamer, maar dat zal naar verwachting geen problemen geven.

In het Nederlandse softdrugsbeleid is verkoop van cannabis gedoogd, maar de levering en teelt zijn verboden. Al lang wordt daarom gepraat over regulering van de teelt, om zo drugshandelaren de wind uit de zeilen te nemen. Cannabisteelt is een keiharde en gewelddadige internationale miljardenbusiness.

D66-Kamerlid Vera Bergkamp, die al jaren voor legalisering strijdt, is blij. “Eindelijk komen er coffeeshops zonder schimmige achterdeur. Het is een begin: we stoppen de geest terug in de fles.” De proef kent ook veel tegenstanders. Veel gemeenten haakten af door de strenge voorwaarden. Politie en justitie waarschuwden dat de drugs­criminaliteit ondanks legalisering lastig terug te dringen is en dat illegale straathandel toeneemt. Sommigen vrezen dat hierdoor de drempel om hasj of wiet te gebruiken lager wordt.

Biologische telers

Het experiment gaat in 2021 voor vier jaar van start in de tien gemeenten, het maximale aantal dat in het regeerakkoord staat. Ook moeten er nog telers gezocht worden, die verschillende soorten hasj en wiet pesticide-vrij (‘biologisch’) gaan leveren. Hiervoor zou belangstelling genoeg zijn.

Het kabinet sloot in het regeerakkoord een wankel compromis over de proef met de gesloten coffeeshopketen (dat wil zeggen legalisering van teelt tot verkoop). CDA en ChristenUnie waren geen voorstander, D66 pleit er daarentegen al jaren voor. Toen een commissie onder leiding van hoogleraar Knottnerus vorig jaar adviseerde om méér dan tien gemeenten, méér telers en meer wietsoorten in het experiment toe te laten, was de boot aan. Bijna dreigde het experiment te kapseizen, nog voor er één legale joint was opgestoken. De ruzie tussen de betrokken ministers Grapperhaus (justitie) en Bruins (medische zorg) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten bereikte eind vorig jaar een dieptepunt.

Gemeenten steigerden bij de voorwaarden van het kabinet dat alle coffeeshops binnen een gemeente verplicht mee moeten doen. Zij vreesden schadeclaims van coffeeshophouders wegens gedwongen sluiting of inkomstenderving. Extra geld om deze claims af te kopen is er niet, het kabinet trekt voor de proef een miljoen euro per jaar uit in het regeerakkoord.

Verlenging mogelijk

Onder meer Den Haag, Amsterdam, Utrecht, Zwolle, Apeldoorn en Eindhoven lieten dit zwaar wegen bij hun besluit af te haken. Eindhoven – een gemeente die al jaren fel voorstander is van legalisering – betreurt vooral “dat er geen ruimte was voor verschillende soorten experimenten, zoals teelt in eigen beheer of een beperkt aantal deelnemende coffeeshops”, aldus een woordvoerder.

Het kabinet kwam de gemeenten op enkele punten tegemoet. Eerst mochten de deelnemers geen wiet aan niet-ingezetenen verkopen, nu geldt dat alleen voor grensgemeenten. Die doen daarom ook niet mee. Ook is de proef na vier jaar niet meteen afgelopen, maar is er verlenging mogelijk. Kamerlid Bergkamp vindt dat dat laatste heel belangrijk. “Zo duwen we de deelnemende coffeeshops niet terug in handen van criminele leveranciers. Kijk, natuurlijk had D66 liever landelijke legalisering gezien, maar niets doen is geen optie. Het huidige beleid is scheef en maakt harde criminelen stinkend rijk. We zijn het eerste land in Europa met zo’n gesloten keten, anderen kunnen straks van ons leren.”

De commissie-Knottnerus pleitte eerder voor een goede afspiegeling van gemeenten, in omvang en ligging. Vóór de deadline deze zomer meldden zich er 26 aan, maar die liggen voornamelijk in Noord-Brabant en Limburg, waar de overlast van drugscriminaliteit ook buiten de steden groot is.

Canada: niet meer gebruikers na legalisering wiet

Na Uruguay is Canada het tweede land waar sinds vorig jaar oktober cannabis is gelegaliseerd. Pas in januari dit jaar verschenen de eerste gelegaliseerde coffeeshops. Anders dan in Nederland kende Canada geen gedoogbeleid voor de verkoop van softdrugs.

Waar in Nederland de thuisteelt aan banden is gelegd, mogen Canadezen de planten nu ook thuis telen. Ook is er al langer een vergunningsysteem voor medicinale wiet. Lector Pieter Tops van de Politieacademie bezocht Canada deze zomer. Hij vertelde in het actualiteitenprogramma ‘Nieuwsuur dat het legale systeem daar nog steeds moet opboksen tegen een grote illegale wereld. De inzet van veel politie blijft volgen Tops daarom nodig.

Het Canadese Bureau voor de Statistiek deed een eerste onderzoek naar het recreatief gebruik­­. Dat een half jaar nog evenveel als voor de legalisatie: 15 procent van de Canadezen gebruikt af en toe wiet.

Lees ook: 

Gemeenten willen niet meedoen aan te strenge wietproef

Nog voor er één joint is opgestoken, dreigt het experiment met door de overheid gereguleerde wietteelt al te kapseizen. Te veel knellende regels, stellen de gemeenten. Met het plan zoals het  er eind 2018 ligt, doen ze niet mee.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden