DubbelportretNieuwe lijsttrekkers

Wie zijn Laurens Dassen en Caroline van der Plas, nieuwe stemmen in de Tweede Kamer?

Laurens Dassen (Volt) komt aan bij de Tweede Kamer voor een gesprek over de formatie. Beeld ANP
Laurens Dassen (Volt) komt aan bij de Tweede Kamer voor een gesprek over de formatie.Beeld ANP

De nieuwe Tweede Kamer wordt vandaag geïnstalleerd. De kersverse lijsttrekkers Laurens Dassen van Volt en Caroline van der Plas van de BoerBurgerbeweging nemen voor het eerst zitting in de blauwe zetels. Wie zijn zij?

Hij luistert veel liever dan dat hij praat

Het is niet een jongen van wie je op het eerste gezicht denkt: ‘Wow, die gaat de wereld veranderen!’. Ook niet de jongen die bij zijn eerste bijeenkomst van de nieuwe politieke partij Volt bij anderen het idee wekte: ‘Zo iemand hebben we nooit eerder ontmoet’. Valt de naam Laurens Dassen, dan klinken al snel omschrijvingen als ‘een gewone jongen’, ‘aardige gast’, een ‘harde werker’. Hij is bedachtzaam, wordt ook over hem gezegd. Een enkele keer vallen de woorden ‘lief’ en ‘voorzichtig’.

Toch zijn oude bekenden niet verbaasd dat het kersverse Tweede Kamerlid en Volt-lijsttrekker uit het Brabantse Knegsel de politiek in is gerold. Een jaar of tien terug gaat hij al met studievrienden op feestjes en in cafés in discussie. Over politiek, over wat beter kan in de wereld, anders moet.

“Laten we gewoon een opiniestuk opsturen naar de krant”, roept hij een keer aan het eind van zo’n gesprek. Het komt er uiteindelijk niet van. Maar het is wel typisch Laurens, zegt studievriendin Lieke Mutgeert. En er is die keer dat hij solliciteert bij United Netherlands, een studentenprogramma dat focust op internationale betrekkingen en diplomatie. Hij wordt aangenomen, reist af naar Boston om Nederland te vertegenwoordigen en valt daar twee keer in de prijzen.

‘Hij heeft zijn passie gevonden’

Dan Volt, de politieke partij actief in maar liefst 27 Europese lidstaten. Dat avontuur begint een jaar of drie geleden in Café Kale in het centrum van Amsterdam. Wat Dassen die avond precies allemaal zegt bij thuiskomst, kan zijn vriendin Brit de Boer niet helemaal herinneren. “Maar hij kwam zo vol energie en stralend binnen. Ik dacht: hij heeft zijn passie gevonden.”

Net als de oprichters van Volt maakt Dassen zich zorgen om het oprukkende populisme in Europa. En net als die oprichters wordt hij ook dolenthousiast van het standpunt dat juist dat populistische gedachtegoed aan populariteit verliest als in Europees verband fundamentele problemen als kansenongelijkheid worden aangepakt. Die positieve Volt-inslag, dat optimisme, het past helemaal bij hem.

Vier maanden later zit Dassen in datzelfde Café Kale. Nu alleen met collega en inmiddels vriend Reinier van Lanschot. Het is een klein jaar voor de Europese verkiezingen. Dassen is inmiddels penningmeester, Van Lanschot voorzitter van de partij. Naast hun baan zijn de twee zo’n veertig uur per week met Volt bezig. Dit gaat zo niet langer, zeggen ze al maanden tegen elkaar. De partij heeft mensen nodig die zich fulltime inzetten. “Als jij het doet, doe ik het ook”, zeggen ze in dat café tegen elkaar. In september stopt Dassen met zijn baan bij ABN Amro, een maand later leeft ook Van Lanschot alleen van zijn spaargeld na zijn vertrek bij Ahold.

In december wordt Dassen voorzitter van de partij, Van Lanschot lijsttrekker voor de Europese verkiezingen. Brainstormsessies in Café Kale maken plaats voor het opstellen van statuten van de partij en het samenstellen van een kandidatenlijst. Volt betrekt een heus kantoor, of nou ja, er staat een bureau in de woonkamers van creatievelingen en freelancers.

“Ons kantoor was toen ook iemands woonkamer, met daarin de kerstversiering”, vertelt Van Lanschot. Niet veel later biedt een Volt-sympathisant ze een gratis kantoor aan, op wat journalist Jeroen Pauw zal omschrijven als een troosteloos industriegebied. Geld voor een kantoor of voor het betalen van al die Volt-enthousiastelingen is er namelijk nog niet. Maar het ledenaantal, de groep vrijwilligers en het aantal bijeenkomsten groeit.

CV Laurens Dassen

Geboren in Eindhoven, op 19 oktober 1985. Opgegroeid in het Brabantse Knegsel met zo’n 1400 inwoners, begint zijn loopbaan in het bedrijfsleven. Na zijn studie bedrijfskunde gaat hij aan de slag bij ABN Amro waar hij op de afdeling ‘risk’ onder andere witwaspraktijken probeert tegen te gaan. Als hij in 2018 zijn heil zoekt in de politiek, begint hij zijn zoektocht bij D66 en eindigt die vrij snel bij de pan-Europese partij Volt. Daar begint hij als penningmeester. In december 2018 wordt hij verkozen tot partijvoorzitter en sinds juni vorig jaar mag hij zich lijsttrekker noemen van Volt Nederland.

Zeven dagen per week werkt Dassen door. Vaak van acht uur ’s ochtends tot twaalf uur ’s avonds. Vlak voor de Europese verkiezingen gaat hij ’s nachts de straat op om posters op te hangen, fietst hij naar het werk met een enorme Volt-vlag achter op zijn fiets. Tijdens de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen wil hij nog steeds al die mails, appjes en telefoontjes persoonlijk beantwoorden. Iets meer dan een jaar doet hij dat allemaal zonder inkomen. Kleding koopt hij haast niet meer. Uit eten gaat hij ook niet zo vaak. En het kopen van een woning schuiven zijn vriendin en hij even op de lange baan. Het is dat zijn vrienden met een potje geld komen aanzetten, anders had hij ook de jaarlijkse skitrip laten schieten. “Dat kan Lau”, zegt vriendin Mutgeert. “Hij is niet materialistisch, kan met heel weinig toe.”

Maar ‘Lau’ heeft ook iets paradoxaals, zeggen bekenden. Had je me een jaar geleden gezegd dat hij zich zo als leider zou ontwikkelen, dan had ik je niet geloofd, zegt Floris Eigenhuis, de nummer zeven op de Volt-kandidatenlijst. Dat heeft alles te maken met die enorme bescheidenheid van Dassen. Hij krijgt een hoop voor elkaar, maar klopt zich daarover nooit op de borst, weet Van Lanschot. Hij luistert liever dan dat hij praat, neemt uit zichzelf ook nooit ‘veel ruimte in’, klinkt het. Maar tegelijkertijd, ziet Mutgeert, wil hij al heel graag een deel van de samenleving vertegenwoordigen, een stem zijn.

Bescheidenheid in een snoeiharde Tweede Kamer

Of die enorme bescheidenheid samengaat met de snoeiharde gang van zaken in de Tweede Kamer? Zijn vrienden en vriendin denken van wel. Dassen laat gemakkelijk dingen van zich afglijden, is niet makkelijk van zijn stuk te brengen. “Toen hij laatst bij Jinek zat en het moest hebben over Hugo de Jonge die op zijn assistent zou stemmen, zei Laurens: ‘Ik zou daar niet te veel achter zoeken.’ ‘Dat is nou net wat we hier doen’, zei Jinek. Ik dacht alleen maar: typisch Laurens.”

Caroline van der Plas (BBB) op weg naar de Tweede Kamer. Beeld ANP
Caroline van der Plas (BBB) op weg naar de Tweede Kamer.Beeld ANP

Zij springt in het gat dat het CDA laat vallen

De grote protestbewegingen van de afgelopen jaren hebben hun weg weten te vinden naar het parlement. Sylvana Simons verbond zich met Bij1 aan Black Lives Matter. En zonder de grote boerenprotesten van 2019 en 2020 was de kans klein geweest dat Caroline van der Plas van de BoerBurgerBeweging (BBB) in de Tweede Kamer was gekomen.

De protesten van oktober 2019 werken als een katalysator voor de partij, die al een paar maanden eerder was opgericht. Van der Plas trekt met duizenden boze boeren naar het Malieveld. Even had ze nog getwijfeld, haar man was kort daarvoor overleden. Maar omdat haar echtgenoot haar altijd gesteund had – ‘blijf dit doen’ had hij nog kort voor zijn overlijden gezegd – besluit ze mee op te trekken naar Den Haag.

Op het Malieveld is voor heel Nederland voor het eerst te zien hoe groot de frustratie onder boeren is. Over de door hen ervaren bedilzucht van achtereenvolgende kabinetten, die keer op keer regels en normen veranderen of aanscherpen en van bovenaf ingrijpen op het boerenerf. Want de boer, die weet zelf wel wat het beste is voor zijn bedrijf.

Op een trekker naar het Binnenhof

Vanuit die gedachte is de half-Ierse Caroline (spreek uit op zijn Engels) van der Plas eerder al het Twitteraccount BoerBurgertweet begonnen. Zelf is ze nooit boer geweest, maar werkt ze als landbouwjournalist en tegelijkertijd als communicatieadviseur voor verschillende landbouwlobbyclubs- en belangenverenigingen. Er doen te veel onjuistheden over het platteland de ronde, vindt Van der Plas. Boeren worden altijd maar gezien als de grote vervuilers, er is geen oog voor hoe zij werken mét de natuur en hoe goed zij hun dieren vaak verzorgen. De druppel is de bezetting van een varkensstal in Boxtel door milieuactivisten van Extinction Rebellion. Van der Plas: “Deze mensen snappen niet wat ze boeren en hun gezinnen aandoen door op deze manier het persoonlijke leven van mensen binnen te stappen.”

Het nieuwe Kamerlid heeft een uitstekend gevoel voor wat er onder veel boeren leeft. En ze weet precies welke snaren ze moet raken om in het middelpunt van de aandacht te staan. De dag na de verkiezingen rijdt ze op een trekker van een bevriende boer naar het Binnenhof.

BBB komt voor een groot deel voort uit de frustratie onder boeren dat hún partijen, CDA, ChristenUnie, VVD, er niet meer voor hen zijn. Het vorige kabinet kreeg te maken met een stikstofcrisis: doordat jarenlang te veel stikstof was uitgestoten, kwam de vergunningverlening voor de bouw plots tot stilstand. Het kabinet moest koortsachtig op zoek naar manieren om de uitstoot bij natuurgebieden terug te brengen. Al gauw wezen veel vingers naar de landbouw, goed voor bijna de helft van de landelijke stikstofuitstoot. Het pleidooi van D66 om de veestapel te halveren, zagen veel boeren als niets minder dan een oorlogsverklaring. Bovendien kregen zij het gevoel dat de drie coalitiepartijen die van oudsher voor hun belangen opkomen, hen in de steek lieten.

Vertrekkend CDA-Kamerlid Maurits von Martels trekt het boetekleed aan. Dat BBB er nu is, komt doordat de boerenstem onvoldoende gehoord is door het CDA, zegt hij. Sterker, hij verwijt het vooral ook zichzelf dat BBB er nu is.

CV Caroline van der Plas

Geboren in Cuijk, op 6 juni 1967. In het geval van Caroline van der Plas valt de appel niet heel ver van de boom. Haar moeder was namens het CDA wethouder in Deventer, en haar vader was boer en sportjournalist. Zelf ging Van der Plas aanvankelijk de landbouwjournalistiek in en sloot ze zich aan bij belangenverenigingen, zoals de Nederlandse Vakbond voor Varkenshouders. In 2018 deed ze een vergeefse poging om raadslid te worden voor het CDA in Deventer. Met de BoerBurgerBeweging lukte het haar dit jaar een zetel te bemachtigen in de Tweede Kamer.

Von Martels, zelf melkveehouder, kent Van der Plas sinds hij in 2017 in Overijssel campagne voerde om Tweede Kamerlid te worden. Van der Plas, toen nog CDA-lid, komt vaak naar debatavonden en stelt daar ‘kritisch-constructieve’ vragen. Ze probeert in 2018 tevergeefs in de gemeenteraad van Deventer te komen. Na een provinciaal besluit over de geitenfokkerij verlaat Van der Plas de christendemocraten in 2018.

In de Kamer hoopt Von Martels, die veel voorkeursstemmen op het platteland had gekregen, de portefeuille landbouw te gaan doen. Het wordt natuurbeleid, visserij, circulaire economie, toerisme en sport. Jaco Geurts doet de ‘grote’ landbouwportefeuille. Von Martels: “Dit onderwerp is zo belangrijk, we hadden het met zijn tweeën moeten doen.” Met ongemak kijkt hij naar de boerenprotesten, óók hij had tot de boeren willen spreken. Het gevolg is, zegt het vertrekkende Kamerlid, dat BBB kan ontstaan. “Het CDA liet een groot gat vallen, en Caroline dook erin. Als de boerenstem beter bij ons tot zijn recht was gekomen, dan was BBB nooit opgericht.”

Plattelandspartij

Aanvankelijk noemt Van der Plas BBB nog een ‘one-issuepartij’: zoals de Partij voor de Dieren ooit alleen opkwam voor dierenrechten, zo zou zij opkomen voor de boeren. Inmiddels weerspreekt ze onvermoeid dat BBB een ‘boerenpartij’ is. Nee, BBB is een ‘plattelandspartij’. Onlangs verweet Van der Plas Sylvana Simons dat die met Bij1 slechts ‘voor één kleine doelgroep’ in de Kamer zit.

BBB kan best uitgroeien tot een grotere partij, denkt Von Martels, als het lukt om duidelijk te maken dat BBB géén exclusieve boerenpartij is. “Als de partij opkomt voor alle belangen van het platteland, zoals voedselvoorziening en leefbaarheid, dan kan die flink uitgroeien.”

Van der Plas kondigde vorige week aan dat BBB meedoet aan de Provinciale Statenverkiezingen van 2023, de gemeenteraadsverkiezingen laat ze links liggen. Bij winst in de Provinciale Staten liggen ook Eerste Kamerzetels in het verschiet, zodat BBB verder kan uitgroeien.

Wie weet mét Maurits von Martels. “Ik ga de komende tijd veel gesprekken voeren. Met mensen binnen het CDA en mensen die mij dierbaar zijn. Het liefst ga ik binnen mijn eigen partij verder. Maar als die mogelijkheden er niet zijn, dan ga ik mijn heil elders zoeken. Dat zou bij BBB kunnen zijn.”

Lees ook:

Volt gelooft niet in pijnlijke compromissen, zoals de Moria-deal

Politieke partij Volt stevent in de peilingen af op een zetel in de Tweede Kamer. Het verkiezingsprogramma riekt naar idealisme, maar de Europese beweging wil vooral zaken veranderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden