ReportageGemeenteraadsverkiezingen

‘Wie is de grootste?!’ Leefbaar wint in Rotterdam, en ziet college gloren

In café Get Back is Leefbaar Rotterdam samen gekomen om de verkiezingsavond bij te wonen. In het midden lijsttrekker Robert Simons. Beeld Patrick Post
In café Get Back is Leefbaar Rotterdam samen gekomen om de verkiezingsavond bij te wonen. In het midden lijsttrekker Robert Simons.Beeld Patrick Post

Weer werd Leefbaar Rotterdam veruit de grootste in de Maasstad. En ditmaal kunnen de andere partijen wel heel moeilijk om de lokale partij heen.

Niels Markus

“Wie is de grootste?!” roept Robert Simons triomfantelijk door café Get Back aan het Rotterdamse Stadhuisplein. De eerste exitpoll van de NOS is net binnen en Simons’ Leefbaar Rotterdam is opnieuw met elf zetels veruit de grootste partij.

Daarachter: totale versnippering. GroenLinks en VVD scoren vijf zetels, PvdA en D66 vier. De uitslag wordt overschaduwd door een historisch lage opkomst: slechts 38,9 procent van de Rotterdammers ging naar de stembus, tegen 46,7 procent in 2018. Het mag de pret in Get Back niet drukken. Vrijwel de hele coalitie van liefst zes partijen verliest. En dus weten de Leefbaren dat de anderen nauwelijks om hen heen kunnen.

De woestijn van de Rotterdamse oppositie

Leefbaar Rotterdam heeft er vier jaar op zitten in de woestijn van de Rotterdamse oppositie. Het is de tragiek van de partij die twintig jaar geleden onder Pim Fortuyn een aardverschuiving in Rotterdam teweegbracht. Waar de meeste populistische partijen uitwegen zoeken om niet te hoeven besturen, willen de Rotterdammers juíst aan de knoppen zitten. Maar van de zestien jaar dat de partij (gedeeld) de grootste was, zat Leefbaar er slechts acht in het college.

Vanwege die pijnlijke statistiek was deze campagne alles erop gericht om de partij in een zo gunstig mogelijke uitgangspositie voor het stadsbestuur te krijgen. In 2018 won Leefbaar de verkiezingen, maar werden de collegeonderhandelingen verloren. Met een snoeiharde campagne hield de partij zich nieuwkomer PVV van het lijf. Lijsttrekker Joost Eerdmans hekelde islamitische winkels in het straatbeeld en sloot een alliantie met Forum voor Democratie. Mede omdat hij dat verbond weigerde te verbreken, belandde Leefbaar in de oppositie.

Sindsdien heeft zich, zonder grote conflicten, een machtswisseling voltrokken. Eerdmans vertrok naar Den Haag. De nummer twee van toen, rechtsbuiten en islamcriticus Tanya Hoogwerf stond dit jaar op plaats zes. Oud-wethouder en raadslid Robert Simons werd de nieuwe partijleider. Simons is niet de man van ronkende quotes, maar wél een dossiervreter. Leefbaarveteraan en inmiddels 50-Plusser Dries Mosch, gevraagd naar de verschillen tussen Simons en Eerdmans: “Simons is wat stug, maar hij is veel beter op de inhoud.”

Leefbaar wil stoppen met 'woke-waanzin'. Volgens de partij staat de vrijheid van meningsuiting onder druk.  Beeld Patrick Post
Leefbaar wil stoppen met 'woke-waanzin'. Volgens de partij staat de vrijheid van meningsuiting onder druk.Beeld Patrick Post

Geen migrantenquota, maar veiligheid

In het verkiezingsprogramma dit jaar geen migrantenquota of halalwinkels, wél de klassieke speerpunten: veiligheid en een schone buitenruimte. Daarnaast wil Leefbaar een einde aan de verkeersexperimenten van het vorige college en stoppen met ‘woke-waanzin’. Volgens de partij staat de vrijheid van meningsuiting onder druk.

Simons spreekt niet van een koerswijziging, volgens hem spelen er nu andere thema’s dan vier jaar geleden. “Het heeft geen zin om grote ideologische discussies te voeren, nu mensen zo hard geraakt worden door corona en de oorlog.” De vier jaar oppositie heeft Leefbaar ‘strijdbaar’ gemaakt, zegt hij, meermaals benadrukkend dat zijn partij óók met links en rechts heeft samengewerkt.

Tot nu toe kromp de partij steeds iets

Leefbaar boekt mogelijk de eerste verkiezingsoverwinning sinds 2002. Sinds dat jaar, toen de partij 17 zetels haalde, kromp de partij elke vier jaar iets. Ironisch genoeg kwam dat deels door Leefbaar zelf. Opeenvolgende colleges vervingen goedkope corporatiewoningen in de oude wijken voor duurdere koopwoningen, steeds geïnitieerd of gesteund door Leefbaar. De binnenstad ging op de schop om Rotterdam aantrekkelijker te maken voor jongeren en hoogopgeleiden; over het algemeen geen Leefbaarstemmers.

Simons erkent dat zijn partij heeft bijgedragen aan de opkomst van VVD, D66 en GroenLinks. Aan de andere kant, zegt hij, haalt geen enkele partij in de grote steden al zo lang zulke zetelaantallen als Leefbaar. “De PvdA haalde in 2006 achttien zetels, nu vijf. Er zijn heel veel partijen bijgekomen in de raad. Toch hebben wij standgehouden.”

Simons weet dat het nu pas gaat beginnen. Een goede verkiezingsuitslag is mooi, maar de collegeonderhandelingen beginnen donderdag. Tijdens de campagne wilde Simons niets kwijt over met wie hij het college in zou willen. Hij zal goedkeurend hebben toegezien hoe geen enkele partij Leefbaar uitsloot. En mochten ze Leefbaar alsnog willen uitsluiten, dan zijn er dit jaar zelfs zeven of acht partijen nodig.

Lees ook:

Hoe is er gestemd in uw gemeente? Bekijk de uitslagen hier

Op deze pagina vindt u de uitslagen van de Gemeenteraadsverkiezingen van 2022.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden