Beeld -

Plein 2Blauwe trots

Wie in Den Haag ambitie heeft, verklaart de blauwe zwaan de liefde

Van weinig zaken gaan in Den Haag de harten zo snel kloppen als van KLM. Rechtse Kamerleden laten de naam van de luchtvaartmaatschappij steevast vergezeld gaan van de woorden ‘blauwe trots’ of ‘blauwe zwaan’.

PVV-Kamerlid Dion Graus spant de kroon. Hij vatte het eens bondig samen: “KLM, de blauwe zwaan, onze nationale trots. Ik zet me al jarenlang in voor de belangen van KLM. Ik vind het nog steeds het mooiste Nederlandse bedrijf.” CDA-landbouwwoordvoerder Jaco Geurts gebruikte de nationale trots eens om het belang van een andere sector te benadrukken: “Na de KLM, onze zwaan, dreigt nu onze pulsvissers de nek omgedraaid te worden.”

Dat KLM onderdeel is van een Frans bedrijf, vertellen veel Kamerleden er niet bij. Als ze het al doen, is het om te beargumenteren dat KLM het beter doet dan AirFrance. Zoals voormalig 50Plus-Tweede Kamerlid Martin van Rooijen: “De blauwe Nederlandse zwaan vliegt immers beter dan de Franse haan kraait.”

‘Altijd blij aan boord van die blauwe zwaan’

VVD’ers appelleren graag aan het thuisgevoel dat je krijgt als je een blauw toestel in stapt. “Zeker als je een tijdje in het buitenland bent geweest”, dagdroomde Remco Dijkstra, “ben je altijd weer blij om aan boord te gaan van die mooie blauwe zwaan die jou dan weer veilig thuisbrengt.” Liberaal Roald van der Linde is blij als hij na een tijd in een vreemd land weer Hollandse pot voorgeschoteld krijgt: “Het heerlijke gevoel om na een lang verblijf in het buitenland terug te mogen vliegen met een vertrouwd KLM-toestel, met goed eten en een superaardige bemanning, met zo’n beetje de best getrainde vliegers ter wereld, en dan dat muziekje bij de landing op Schiphol: we zijn weer thuis.”

Het Oranjegevoel en de blauwe trots.Beeld ANP

Politici met ambitie doen er goed aan hun trots voor KLM niet onder stoelen of banken te steken. Wopke Hoekstra werd in één klap CDA-kroonprins toen hij bekendmaakte dat de staat aandelen AirFrance-KLM had gekocht.

Ook VVD-minister Cora van Nieuwenhuizen laat geen kans onbenut om haar trots op de blauwe zwaan te onderstrepen. Toen zij onlangs tijdens een debat over staatssteun aan KLM vijf keer het woord ‘trots’ gebruikte en zei dat zij blij was dat de hele Kamer óók zo fier was op het luchtvaartbedrijf, greep GroenLinks-Kamerlid Bart Snels in: “Ik heb in mijn inleiding expliciet gezegd dat ik helemaal niks heb met die blauwe trots. Ik vind dat zelfs irrationeel nationalisme, […] lobbygeleuter, dus u kunt mij niet onder één hoed zetten met blauwe trots. Sorry, ik heb er helemaal niets mee.”

Ministers Wopke Hoekstra en Cora van Nieuwenhuizen tijdens een persconferentie over staatssteun aan KLM.Beeld EPA

Van Nieuwenhuizen ging onverstoorbaar verder: “Dat is semantiek, want ik heb met blauwe trots bedoeld weer te geven dat ik het belangrijk vind dat het bedrijf overeind blijft. Dat merkte ik ook aan uw kant.”

Hollands glorie van weleer

1.Fokker
2.DAF
3.De scheepswerven

Van Nieuwenhuizen heeft wel een punt. Linkse partijen stellen weliswaar – forse – eisen aan steun, maar in de Tweede Kamer is geen fractie te vinden die vindt dat KLM maar moet omvallen. Er is veel discussie over hoeveel KLM bijdraagt aan de economie, maar alle partijen zijn het erover eens dat een faillissement zeer schadelijk zou zijn. En niet alleen vanwege gekrenkte trots.

Onder al het steungeweld van de afgelopen weken sneeuwde onder dat het kabinet ook scheepsbouwer IHC overeind hield, met zo’n 400 miljoen euro. Hier sprong de staat in vanwege de “grote betekenis voor de gehele maritieme sector.”

Honderden miljoenen over de balk

Het doet denken aan de jaren tachtig en negentig, toen de overheid ook riante bedragen vrijmaakte om Hollands Glorie overeind te houden, zoals vliegtuigbouwer Fokker, autofabrikant DAF en de scheepswerven. Te riant, bleek later. De parlementaire enquêtecommissie naar het faillissement van de RSV-werf concludeerde dat honderden miljoenen over de balk waren gesmeten.

Later, in 1996, schreef de Algemene Rekenkamer dat de overheid niet veel geleerd had van RSV. Fokker en DAF hadden veel staatssteun ontvangen, terwijl ze nauwelijks nog te redden waren. DAF en Fokker werden toen vaak in één adem genoemd met KLM, als Hollands Glorie, die gered móest worden. Met die kennis zal de blauwe zwaan soms wat ongerust luisteren naar al die politici die haar nu de liefde verklaren.

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden