null Beeld

Weekboek formatieToenadering

Wie goed oplet, ziet: Hoekstra heeft de vertrouwenskwestie met Rutte achter zich gelaten

Het is Wopke Hoekstra die als eerste contact zoekt. Met zijn lange gestalte buigt hij zich richting de man die twee blauwe stoelen én een gangpad verderop zit, bij de fractie van de VVD. Hoekstra moet er bijna horizontaal voor in de Kamerbankjes gaan hangen. Maar dan heeft hij contact, met Mark Rutte.

Fluisterend beginnen ze te praten, terwijl het Kamerdebat doorgaat. Al snel gaan er grappen over en weer. Rutte zit lachend te knikken, dwars in zijn stoel. “Meneer Rutte en meneer Hoekstra letten niet op”, vermaant Sigrid Kaag van D66, die achter het spreekgestoelte net bezig is de inzet van haar partij bij de kabinetsformatie toe te lichten.

Lichaamstaal zegt in de formatie soms meer dan urenlang verbale debatten. Tussen CDA en VVD is de kou uit de lucht, en D66 krijgt dat opzichtig te zien. In het Kamerdebat over de kabinetsformatie maken Hoekstra en Rutte er deze woensdag geen geheim van dat hun verstandhouding in elk geval op persoonlijk vlak nog prima is. Zo kameraadschappelijk zijn ze nog niet weer gezien sinds de motie van afkeuring van de CDA-fractie tegen de VVD-premier, aan het begin van de formatie. Inhoudelijk zegt dat nog niets. Maar het oogt als een opening.

Het sms'je van Rutte aan Omtzigt

Op allerlei manieren probeert de VVD het CDA aan de formatietafel te krijgen. De belangrijkste strategie is om het CDA meer tijd te geven. Daarin past ook de motie die Rutte woensdag indient samen met D66-fractievoorzitter Sigrid Kaag. Zij stellen voor dat de nieuwe informateur Mariëtte Hamer tot 9 juni eerst de grote onderwerpen gaat inventariseren. Daarna pas komt aan de orde welke partijen in beeld zijn. Voor de VVD is deze werkwijze puur pragmatisch ingegeven. Het CDA heeft nu eenmaal meer tijd nodig, is de afweging van de VVD-fractie. Misschien zelfs langer dan 9 juni. Rustig aan met de formatie.

Tegelijkertijd voert de VVD de druk op het CDA op. Dat gebeurt via oud-minister Henk Kamp, een geziene naam in CDA-kringen. Het geduld van de VVD is niet eindeloos, waarschuwt hij. “Ik ben bezorgd. Het CDA stelt zich wel héél terughoudend op. We hebben het CDA echt nodig voor een stabiel kabinet”, roert hij zich nadrukkelijk op Radio 1. Dan volgt wat nog niet hardop in de VVD heeft geklonken. “Anders moeten we op zoek naar een alternatief: een kabinet zonder CDA.”

Ook het sms’je van Rutte aan CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt is bedoeld om de druk op te voeren. Rutte probeert persoonlijk de zegen van Omtzigt los te peuteren voor een volgend premierschap, na alle commotie over de ‘functie elders’ voor het kritische Kamerlid. Er gaat enig ongeduld van uit.

Héél goed naar Hoekstra luisteren

Wie deze week héél goed naar Hoekstra luisterde, kon ontdekken dat hij de vertrouwenskwestie met Rutte achter zich heeft gelaten. Letterlijk zei hij dat niet. Door zijn vaak behoedzame manier van spreken, valt het soms niet direct op als de CDA-fractievoorzitter toch wel degelijk nieuwe standpunten inneemt. Het vergt wat tekstvergelijking.

Tegen informateur Tjeenk Willink noemde het CDA recent nog als eerste en belangrijkste missie in de formatie: “het herstel van persoonlijke verhoudingen” en “onderling vertrouwen tussen partijen”. Maar in het Kamerdebat deze week, over het eindverslag van de informateur, was dat onderwerp opeens verdwenen bij het CDA. In de spreektekst van Hoekstra komt die missie niet meer voor, behalve met een zijdelingse korte opmerking: “Vertrouwen komt te voet en gaat te paard”.

Veel geestdriftiger klinkt Hoekstra’s andere oproep: “Inmiddels is het 8 weken na de verkiezingen en we moeten aan de slag. We hebben een verantwoordelijkheid: de problemen oppakken, en niet voortdurend met onszelf bezig zijn.” Het zal VVD-kopstuk Henk Kamp als muziek in de oren klinken.

Politiek verslaggever Wilma Kieskamp blikt wekelijks terug op de kabinetsformatie.

Lees ook:
Analyse: Wat wil het CDA: praten over meeregeren, of de route-Omtzigt?

Het CDA staat voor de keuze vier jaar in de oppositie naast PVV en Forum voor Democratie zitting te nemen, of toch met VVD en D66 te gaan praten. Pieter Omtzigt ziet alleen Mark Rutte niet te zien zitten als nieuwe premier. Dat maakt het voor Hoekstra lastig manoeuvreren.

Lees ook: Het was iedere keer Baudet zelf die de scheuringen inleiddeReconstructie: De vele afsplitsingen bij Forum voor Democratie hebben één constante: ze volgen na provocaties van partijleider Thierry Baudet. Die provocaties zijn een welbewuste strategie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden