Politiek

Wetsvoorstel CDA, VVD en SGP: Leg 2-procentsnorm Navo voor defensiegeld wettelijk vast

Een deelnemer aan de grootschalige oefening Vigorous Bison van de Nederlandse landmacht in oostelijk Duitsland, een maand geleden. Beeld Brunopress
Een deelnemer aan de grootschalige oefening Vigorous Bison van de Nederlandse landmacht in oostelijk Duitsland, een maand geleden.Beeld Brunopress

Drie Kamerfracties komen met een wetsvoorstel om de uitgaven voor defensie voor langere tijd te verankeren. Zo moet de krijgsmacht minder gevoelig worden voor de grillen van de politiek.

Christoph Schmidt

Het Nederlandse defensiebeleid moet minder gevoelig worden voor de politieke waan van de dag. Dat is de achterliggende gedachte bij het wetsvoorstel dat SGP, VVD en CDA dinsdag zullen indienen over de defensiebegrotingen in de verre toekomst. De Navo-norm dat die uitgaven minimaal 2 procent van het nationaal inkomen moeten bedragen, moet worden verankerd in de wet, vinden de indieners Chris Stoffer (SGP), Peter Valstar (VVD) en Derk Boswijk (CDA). Of het voorstel een Kamermeerderheid achter zich krijgt, wordt een dubbeltje op z’n kant.

Relatief kort geleden was het nog ondenkbaar dat Nederland die 2 procent zou halen, laat staan dat er draagvlak zou zijn voor zo’n wettelijke verankering. Dit jaar ligt dat percentage nog net onder de 1,5. De Russische inval in Oekraïne heeft alles echter op z’n kop gezet.

Angst voor bezuinigingsbeleid van na de Koude Oorlog

Na decennia van bezuinigingen krijgt defensie er de komende jaren minimaal 5 miljard euro structureel bij, een stijging van zo’n 40 procent vergeleken met de begroting van dit jaar. Dat betekent dat Nederland in 2024 en 2025 de 2-procentsnorm van de Navo zou kunnen halen.

Maar in de tussentijd zal de Nederlandse economie ook doorgroeien, waardoor het defensie-aandeel in 2026 naar verwachting weer onder die 2 procent zal zakken. De initiatiefnemers van het wetsvoorstel willen die onzekerheden wegnemen door het percentage wettelijk bindend te maken. Bovendien vrezen ze dat de politieke aandacht voor defensie weer zal verslappen als de oorlog in Oekraïne voorbij is en het bezuinigingsbeleid van na de Koude Oorlog terugkeert.

D66 lijkt afhoudend

Het idee van de wettelijke verankering is niet nieuw. CDA’er Boswijk pleitte er in december 2020 al eens voor in een opinieartikel in weekblad EW. Het afgelopen jaar is het vooral de SGP geweest die de kar trekt.

De vraag is of er inmiddels een Kamermeerderheid zal zijn voor die langetermijnverplichting. Vermoedelijk zal het wetsvoorstel hier en daar wel wat (oppositie)steun bij elkaar kunnen sprokkelen, onder meer van JA21, maar coalitiepartij D66 lijkt afhoudend. Tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen van vorige week hield D66-fractieleider Jan Paternotte zich op de vlakte toen SGP-collega Kees van der Staaij hem vroeg of hij zo’n verankering zou steunen. “We moeten in ieder geval de komende jaren hard aan de slag gaan om überhaupt naar die 2 procent te gaan”, zei Paternotte toen.

Ook D66-minister Kajsa Ollongren van defensie loopt niet over van enthousiasme, bleek uit het interview dat zaterdag in Trouw stond. “Wat voegt het toe om dat wettelijk te verankeren?”, zei ze toen. De minister erkent wel dat je “niet een organisatie kunt hebben die mee-ademt met oorlog en vrede. Dat vraagt van de politiek dat die niet na iedere verkiezingen zegt: we halen er een paar miljard af of we doen er een paar miljard bij.” Maar volgens Ollongren roept het voorgestelde budgettaire keurslijf “vraagstukken op bij het ministerie van financiën”. Dat wordt geleid door partijgenoot Sigrid Kaag.

PvdA-Kamerlid Kati Piri vindt de 2-procentsverankering een slecht idee. “Waarom zou je dat alleen doen bij defensie, en niet bij bijvoorbeeld ontwikkelingssamenwerking (waarbij ook een internationale standaard geldt, van 0,7 procent, red.) of de onderwijsbegroting?”

De onafhankelijke Adviesraad Internationale Vraagstukken kwam in maart met een variant op de wettelijke verankering. Nederland zou er goed aan doen om de defensie-uitgaven voor tien jaar vast te leggen, via een nieuwe Defensiewet, zo luidde het AIV-advies.

Lees ook:
Geld in overvloed voor Defensie, maar wat is het doel?

Tweede Kamer debatteert voor het eerst over de Defensienota van Rutte IV. Erg veel wijzer worden de Kamerleden niet.

Minister Ollongren: ‘In Poetins wereld gelden andere regels’

De defensieminister zegt dat Nederland doorgaat met wapenleveranties aan Oekraïne.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden