Klimaatdoelen

Weer dreigt het kabinet zijn ambitieuze klimaatdoelen niet te halen

Dronefoto van windpark De Drentse Monden en Oostermoer in het noordelijk deel van de Drentse Veenkolonien. Tegenstanders van de windmolens vroegen de rechter de bouw stil te leggen.Beeld ANP

De cijfers vertekenen, maar dan nog is de boodschap van PBL en Raad van State duidelijk: het kabinet moet veel harder aan de slag om de klimaatdoelen te halen.

Terwijl het kabinet druk is de coronacrisis te bestrijden, werd het vrijdag opnieuw gewezen op de inspanning die nodig is voor die andere crisis: die rond het klimaat. De ontnuchterende boodschap van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL): het kabinet moet dubbel zo hard aan de bak om 49 procent CO2-reductie in 2030 te halen. Ook de doelen voor dit jaar zijn onzeker.

Uit de jaarlijkse Klimaat- en Energieverkenning blijkt dat het kabinet op 34 procent CO2-reductie komt, ver verwijderd van het in de Klimaatwet vastgelegde doel. Ook de Raad van State, die jaarlijks oordeelt over de inspanningen, is daarom onverbiddelijk. Vicevoorzitter Thom de Graaf: “Wij constateren dat het kabinet niet genoeg doet.” Het beeld ontstaat van een kabinet dat zichzelf steeds ambitieuzere doelen oplegt, en die keer op keer niet haalt.

Geen verrassing

Voor het kabinet is de boodschap geen verrassing. Al afgelopen zomer zette minister Eric Wiebes van klimaat een ‘ambtelijke studiegroep’ aan het werk om te kijken waar nog CO2 bespaard kan worden. De reden voor dat onderzoek is tweeledig: ook vorig jaar al wees het PBL erop dat het kabinet de doelen niet dreigt te halen. Externe factoren, zoals de sluiting van Duitse kolencentrales en de lage aardgasprijs, zorgen dat Nederlandse gascentrales harder draaien, met meer CO2-uitstoot tot gevolg. Bovendien wil de Europese Commissie het Europese klimaatdoel verhogen naar 55 procent. Wiebes: “We hebben een duidelijke opdracht. Politiek gezien, niet ideologisch. We moeten meer doen, zo goedkoop mogelijk, en haalbaar voor iedereen.”

De PBL-cijfers vertekenen enigszins, vertelt het planbureau er eerlijk bij. Veel maatregelen die het kabinet wel al heeft aangekondigd, maar nog niet voldoende zijn uitgewerkt, zijn niet doorgerekend. Sommige plannen moeten fors bijdragen, zoals de veelbesproken CO2-heffing, wijkplannen en aangescherpt biobrandstoffenbeleid. Het kabinet denkt zelf dat die maatregelen voor zo’n 10 procent bijdragen aan het CO2-doel. Dan zou Nederland uitkomen op 44 procent CO2-reductie in 2030, nog altijd 5 procent te weinig, of 11 als de Brusselse ophoging doorgaat.

Het is de vraag waar het kabinet die extra tonnen gaat vinden. Hoe weerbarstig de praktijk is, blijkt uit de voortgang van twee doelen die dit jaar al gehaald moeten worden. Wiebes hoopte dankzij een rekentruc, het claimen van duurzame stroom in Denemarken, de Europese eis te halen om dit jaar 14 procent hernieuwbare energie op te wekken. Dat wordt volgens het PBL spannend.

Urgendavonnis

Ook naleving van het Urgendavonnis wordt kantje boord, al kan de verminderde economische activiteit door de coronacrisis een handje helpen om de CO2 uitstoot met een kwart te reduceren ten opzichte van 1990. Wiebes denkt dat het doel gehaald wordt, dankzij het besluit om centrales minder kolen te laten stoken. Ook deze maatregel kwam voor het PBL te laat om mee te rekenen.

Er valt dus genoeg af te dingen op de PBL-cijfers, maar in de adviezen komen ook structurele manco’s aan het licht. De Raad van State waarschuwt dat wetten nog niet aangenomen zijn en waarschijnlijk niet goed aansluiten op bestaande regelgeving. Gebrekkige juridische borging kan de voortgang doen vertragen. Daarnaast stuiten veel klimaatplannen, zoals het aardgasvrij maken van wijken, op een weerbarstige praktijk.

De Raad van State adviseert het kabinet daarom de coronacrisis aan te grijpen om een rigoureuzer klimaatbeleid te voeren. In de huidige steunpakketten is volgens de raad te weinig plek voor vergroening. Het aangekondigde Nationaal Groeifonds kan daar verandering in brengen.

Lees ook:

Klimaatdoel 2030 raakt uit zicht, kabinet kondigt extra maatregelen aan

Het kabinet moet dubbel zo hard aan de slag om de klimaatdoelen te halen, volgens het Planbureau voor de Leefomgeving. In reactie op het slechte rapportcijfer kondigt minister Wiebes extra maatregelen aan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden