AnalyseDraagvlak

We strijden nog wel tegen corona, maar echt samen is verdraaid lastig

null Beeld Tom Janssen
Beeld Tom Janssen

Samen tegen corona is nog altijd het motto. Maar de vraag hoe dat moet, verdeelt samenleving en kabinet.

Ze hangen nog steeds boven de snelwegen en flikkeren op in winkelcentra: borden met lichtgevende letters ‘samen tegen corona’. In de nieuwe lockdown is de gezamenlijkheid waarmee Nederland tegen het virus strijdt alleen een grotere opgave dan ooit.

De wegen mochten dan iets rustiger zijn, op Schiphol en bij de buitenschoolse opvang was het deze week dringen. De vanzelfsprekendheid waarmee Nederlanders in de eerste lockdown de adviezen van het kabinet ruim opvolgden, is verdwenen. Op de scholensluiting kwam forse kritiek van de Tweede Kamer. Action en Hema moesten na een lange dag van schappen schuiven en herinrichten alsnog de deuren sluiten. Burgers en winkeliers zoeken vaker de regelrandjes op, met cadeaus to go op straat, vliegreisjes, winkelen in België of een kerstdis met toch nét dat ene familielid meer.

Samen tegen corona, het zal ook in 2021 wel moeten, maar het ‘samen’ verbrokkelt meer en meer. Dat ligt niet alleen aan onvrede over de beperkingen, of aan vermoeidheid die na al die maanden onvermijdelijk de kop op steekt. Want het ene ‘samen’ is het andere niet. De solidariteit met de lokale winkeliers botst met de steun voor de buurvrouw die in de zorg werkt. De zorg om kinderen die beter af zijn op school is slecht verenigbaar met de bescherming die grootouders en kwetsbaren nodig hebben. Sociaal gezien betekent ‘samen tegen corona’ soms eenzaamheid en depressieve gevoelens.

Dat deze gespletenheid zich doorzet tot in het kabinet, bleek ook deze week weer, met het geharrewar op Economische Zaken over de winkelsluiting. Waar het in de eerste lockdown nog klonk dat er geen tegenstelling is tussen zorg en economie, valt dat zelfs binnen het kabinet steeds lastiger vol te houden.

Een mondkapje tussen kerstversiering.  Beeld ANP
Een mondkapje tussen kerstversiering.Beeld ANP

‘Nederlanders staan mopperend voor elkaar klaar’

Daarbij speelt mee dat het vertrouwen in de overheid afneemt. Sinds april daalde het van 69 naar 55 procent, blijkt uit onderzoek van Erasmusuniversiteit van Rotterdam, de Vrije Universiteit, de Haagse Hogeschool en de drie grote gemeenten. Onder jongeren en mensen met een klein netwerk en kwetsbare posities heerst meer onvrede over het kabinetsbeleid dan onder mensen die een sterkere maatschappelijke positie innemen. In april en juli gaf 26 procent aan dat ze weinig hebben om naar uit te kijken, in november zei 38 procent van de Nederlanders dat.

Premier Rutte erkende vrijdag dat het lastig is de motivatie vol te houden, maar riep ook op te reflecteren over wat dit jaar aan samenhang is teruggevonden. ‘Nederlanders staan mopperend voor elkaar klaar’.

Het kabinet heeft de zware taak de kloven in de samenleving niet groter te laten worden. Lastig, zeker nu de werkloosheid en faillissement pijnlijk zullen oplopen. Een complexe klus is de komende inentingscampagne, waar vraagstukken van solidariteit en gezamenlijkheid ook een grote rol spelen. Inenting werkt immers alleen als de bereidheid groot genoeg is, en sommige groepen zullen lang moeten wachten voor ze aan de beurt zijn. Het kabinet gaf vrijdag aan weinig te voelen voor privileges voor gevaccineerden, omdat het vreest dat dit weerzin en verdeeldheid veroorzaakt. Terwijl een groot deel van de bevolking wel voor privileges voelt.

En dan is daar nog het vernietigende toeslagenrapport, dat als een bom met brandende lont de Trêveszaal is binnen gerold. Dat het kabinet hierover zal struikelen, is niet uitgesloten. Een demissionair kabinet is misschien in staat praktische zaken in de virusbestrijding te regelen, maar het zou grote gevolgen kunnen hebben voor de belangrijkste crisismanagers in het kabinet, premier Rutte en minister van financiën Hoekstra, beide lijsttrekker van hun partij.

Lees ook:
De meeste Nederlanders gunnen mensen die een coronaprik halen voordelen

De meeste Nederlanders gunnen mensen die zich tegen corona laten inenten meer vrijheden, blijkt uit nieuw onderzoek. Minister De Jonge van volksgezondheid wacht op een advies van een ethische commissie.

En nu kijkt de ploeg-Rutte in de spiegel: kunnen we aanblijven?

Het kabinet is ernstig in verlegenheid gebracht door de snoeiharde conclusies in het rapport over de kinderopvangaffaire. Het beraadt zich op een gepaste reactie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden