AnalyseDubbelrol

Wat zoekt Wopke Hoekstra op het ministerie van Buitenlandse Zaken?

Minister van buitenlandse zaken en vicepremier Wopke Hoekstra tijdens de beëdiging van het kabinet op het bordes van Paleis Noordeinde.

 Beeld Brunopress
Minister van buitenlandse zaken en vicepremier Wopke Hoekstra tijdens de beëdiging van het kabinet op het bordes van Paleis Noordeinde.Beeld Brunopress

Waarom kiest Wopke Hoekstra voor het ministerschap van buitenlandse zaken, terwijl hij ook nog vicepremier in Rutte IV is, en als partijleider het CDA verder op de rails moet krijgen?

Esther Lammers

Binnen het CDA is met enige verbazing gereageerd op de keuze van Wopke Hoekstra om minister van buitenlandse zaken (Buza) te worden. Het is weliswaar een ministerie met statuur, maar er moet wel voortdurend naar het buitenland worden gereisd. Hoeveel tijd houdt Hoekstra nog over om naar partijbijeenkomsten in het land te gaan? De vraag is of dit nou het beste ministerie is van waaruit hij de sterk uitgedunde ploeg christen-democraten het beste kan leiden.

Het is bovendien een post waar diplomatie cruciaal is, en dat is een vaardigheid waarin Hoekstra zich nog wat zal moeten bekwamen. Als minister van financiën haalde hij zich aan het begin van de coronapandemie de woede van Zuid-Europa op de hals, met zijn keiharde onderhandelingsstijl.

Het ministerie van Buza is een ‘extra moeilijkheidsgraad’ gaf Hoekstra vorige week al ronduit toe. Hij voelt een ‘grote verantwoordelijkheid’, net als voor zijn andere taken als vicepremier en partijleider. Volgens de CDA’er is het belangrijk om ook ‘over de dijken’ te kijken, juist in deze tijd met sterk oplopende geopolitieke spanningen.

Geen CDA-profileringsportefeuille

Maar uit de vier ministersposten die het CDA kreeg toebedeeld, had Hoekstra ook kunnen kiezen voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW), Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) of Volkshuisvesting. Met zijn achtergrond op Financiën had het ministerie van SZW zelfs meer voor de hand gelegen. Als CDA-leider zou hij dan in het kernkabinet hebben gezeten, waar de belangrijkste financiële en sociaal-economische besluiten worden voorbesproken.

Op de andere drie ministeries heeft het CDA ook heldere verkiezingsbeloftes gedaan: zorgen voor een betrouwbare en dienstbare overheid, bestaanszekerheid en woningbouw. Hoekstra laat deze profilerings-portefeuilles over aan zijn collega’s Karien van Gennip, Hanke Bruins Slot en Hugo de Jonge.

Binnen het CDA wordt erop gewezen dat het CDA al eerder ministers voor buitenlandse zaken heeft geleverd, zoals Joseph Luns, Jaap de Hoop Scheffer en Ben Bot. Maar toen was het CDA een grote partij en zij waren bovendien niet tegelijkertijd partijleider.

Bij D66 hebben ze met zo’n dubbelrol de nodige ervaring opgedaan. Dat beviel niet echt. De veelgeprezen D66-partijleider (en oprichter van die partij) Hans van Mierlo werd in 1994 in het eerste paarse kabinet-Kok (PvdA, VVD en D66) ook minister van Buza. Hij was daardoor voortdurend afwezig bij interne partijoverleggen en de wekelijkse ministerraad.

Niemand is vanwege de mobiel meer echt onbereikbaar

Zijn ministers rolden al snel van het ene politieke probleem naar het andere. Van Mierlo werd verweten zijn ministers te weinig te hulp te schieten. Hij leidde de partij niet, vond men. Uiteindelijk trok hij zich in 1997 terug als partijleider. In zijn biografie noemde Van Mierlo het later een slechte beslissing om te kiezen voor zo’n ‘onmogelijke combinatie van functies’.

Toch is een minister tegenwoordig nooit meer echt afwezig. Door de aanwezigheid van mobiele telefoons en sociale media is het een stuk gemakkelijker om vanuit het buitenland direct betrokken te blijven bij binnenlandse politieke ontwikkelingen. En dankzij de pandemie zijn zelfs Europese ministers digitaal gaan vergaderen.

Bovendien is de post sinds de tijd van Van Mierlo ook wat lichter geworden, al was het maar omdat premier Mark Rutte zich de afgelopen jaren zelf steeds actiever met buitenlandse politiek is gaan bemoeien.

Lees ook:

Het kabinet-Rutte lV is na een moeizame formatie,

eindelijk na 299 dagen beëdigd

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden