WeekboekCrisispolitiek

Wat we hebben geleerd van de coronacrisis: in crisistijd is er vanzelf dat vleugje chauvinisme

Code oranje van de coronacrisis is voorbij. De politiek van eigen verantwoordelijkheid haalde het wereldnieuws. 

Supermarkt Albert Heijn is een mooie graadmeter voor de politieke stand van zaken in de coronacrisis. Was winkelen eerst nog een frontervaring, inmiddels hebben de eerste supermarkten in het land het ‘ouderenuurtje’ afgeschaft. Het verplichte mandje begint ook te verdwijnen.

In de politiek hetzelfde beeld, van een land waar de ene versoepeling zich stapelt op de andere. De basisscholen gaan vanaf maandag weer helemaal open, na elf weken. Zo hoog als de paniek toen was over de scholen, zo rimpelloos is het nu. Premier Rutte kon het als een dienstmededeling afhandelen. 

In de politieke crisisbestrijding is het na elf weken code geel. Normaal is de situatie nog lang niet, het begint er wel meer op te lijken. Om met Rutte te spreken: het gaat goed, maar “geel is nog geen groen, en kan zomaar oranje worden”. Het wekelijkse Kamerdebat over corona kon alweer gaan over Zwarte Piet.

Een paar dingen vallen op, terugblikkend op die eerste fase van de grootste crisis sinds de oorlog.

De simpele slogan van het kabinet heeft gewerkt. ‘Alleen samen krijgen we corona onder controle’, is het motto.

Lofzang op premier ‘Root-uh’

De New York Times ziet in de nuchtere crisisaanpak van premier Rutte wereldnieuws. De Amerikaanse lezers kregen les over typisch Nederlandse concepten als polderen en eigen verantwoordelijkheid. Een verademing in dit wereldwijde ‘brutale tijdperk’ van confrontatiepolitiek, schrijft de krant in een lofzang op premier ‘Root-uh’.

Vooral in het begin van de crisis was de eendracht uniek, in de Tweede Kamer. Thierry Baudet van Forum voor Democratie hield in april een lofzang op saamhorigheid. Hij vond: politici hebben in een crisis ‘‘met z’n allen één taak” en moeten elkaar steunen. Dat was op het dieptepunt van de crisis. Kamerleden kwamen naar debatten in stemmig donkere kleding, zo beladen was de sfeer.

Nog iets anders dat achteraf opvalt: in crisistijd is er vanzelf dat vleugje chauvinisme. Het zit soms in kleine details, zoals in de nieuwe reisadviezen van afgelopen week. Reizen naar Denemarken en Zweden wordt ‘afgeraden’, is de officiële boodschap. Het geeft de indruk dat Nederland zelf zaken afweegt. In werkelijkheid houden de Denen en Zweden de grens voor ons dicht.

Een zucht van verlichting

Weinig discussie was er over miljardensteun voor KLM, als Hollandse trots. Eigenzinnig blijft de kritiek van Nederland binnen Europa, over hoe streng de eisen kunnen zijn aan de noodsteun voor zwaargetroffen landen als Italië. Kamerdebatten worden fel als buurlanden ons te slim af dreigen te zijn, Duitsland bijvoorbeeld. Dat land heeft veel meer ic-bedden en wél eigen fabrieken voor de productie van coronatesten.

In die elf weken waren er ook blinde vlekken, en heilige huisjes. De verpleeghuizen kregen zowel van het kabinet als van de Tweede Kamer lang weinig aandacht. De gierende angst dat de ic’s in de ziekenhuizen het niet aan zouden kunnen, overheerste alles. Het debat ging vooral over de visitestop, minder over de vele sterfgevallen. In buurland Groot-Brittannië, bijvoorbeeld, is dat heel anders.

Premier Rutte heeft eerste fase van de crisis symbolisch afgesloten. Vliegvakanties (binnen Europa) kunnen doorgaan. In de vliegtuigen wordt anderhalve meter afstand houden geen verplichting. Er kwamen weinig vragen over. Een zucht van verlichting trok door het land. 

Slot van een serie wekelijkse terugblikken op het coronadebat.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden