Prinsjesdag

Wat staat er in de Miljoenennota?

Minister Wopke Hoekstra arriveert met het koffertje met de rijksbegroting in de Tweede Kamer. Beeld ANP

Wat staat er allemaal in de Miljoenennota? Een overzicht.

Het kabinet wil ‘een stabiele factor zijn in deze ingewikkelde en onvoorspelbare tijd’. Daarom houdt het vast aan eerder beloofde lastenverlichtingen en investeringen in bijvoorbeeld onderwijs, veiligheid en duurzaamheid. Daarnaast blijft het veel geld uitgeven om banen te behouden en werkgevers te helpen zich aan te passen aan de coronacrisis.

Meer onderwijsgeld om studentengroei op te vangen

Komend jaar komt meer geld voor onderwijs beschikbaar, onder meer om het groeiende aantal leerlingen en studenten op te vangen. Daarvoor komt structureel 450 miljoen euro vrij. Ook wordt er 32 miljoen euro extra uitgetrokken om het lerarentekort tegen te gaan.

Volgens het ministerie van onderwijs, cultuur en wetenschap is het onderwijs ondanks de coronacrisis “goed overeind gebleven”. Eerder maakte minister Arie Slob 500 miljoen euro vrij om de onderwijsachterstanden die ontstaan zijn door corona weg te werken. Hier kunnen scholen zomer- of herfstscholen van inrichten. Ook worden er “zo veel mogelijk leerbanen en stages behouden”.

Het is de laatste onderwijsbegroting van dit kabinet. Deze kabinetsperiode is ruim 2 miljard euro structureel meer geïnvesteerd dan in de vorige, schrijft het ministerie.

Buitenlandse Zaken bouwt voort op lessen coronacrisis

Het ministerie van buitenlandse zaken bouwt volgend jaar voort op de lessen die tijdens de coronacrisis zijn geleerd. Zo wordt voor de consulaire dienstverlening de voorbereiding op crises verder aangescherpt.

Door de coronacrisis strandden tienduizenden Nederlanders in het buitenland. Het ministerie gaat meer nadruk leggen op reisadviezen en voorlichtingscampagnes. Daardoor moeten reizigers bewuster naar het buitenland gaan.

Kabinet trekt portemonnee om zorg aantrekkelijker te maken

Werken in de zorg moet aantrekkelijker worden, vindt het kabinet. Om onder andere werkdruk en administratieve rompslomp terug te dringen en kansen op ontwikkeling en doorgroeien te vergroten, trekt het kabinet voor volgend jaar 20 miljoen euro uit. Dat bedrag loopt tot 2023 op tot 130 miljoen euro per jaar.

Om de coronacrisis te bestrijden trekt het ministerie van volksgezondheid dit jaar en volgend jaar in totaal 6,7 miljard euro uit. Voor het verhogen van de testcapaciteit is 650 miljoen uitgetrokken, voor de capaciteit op de intensive cares 305 miljoen euro.

Voor de bonus die zorgmedewerkers dit jaar (1000 euro) en volgend jaar (500 euro) krijgen, is 2,16 miljard gereserveerd. De omstandigheden voor zorgwerknemers staan door de coronacrisis hoog op de agenda in Den Haag. De oppositie dringt al maanden aan op een salarisverhoging voor de zorg, maar daar wil het kabinet niet aan.

Defensie zet nadrukkelijk in op personeelsbeleid

Defensie heeft volgend jaar 11,5 miljard euro te besteden. Deze kabinetsperiode kreeg het departement er structureel 1,7 miljard bij, incidenteel kwam er nog eens hetzelfde bedrag bij. Toch kampt het al jaren met een tekort aan mensen. Volgend jaar wil het ministerie zich nadrukkelijk profileren als moderne werkgever in de hoop nieuw personeel aan te trekken.

Het ministerie zoekt nieuwe wegen om aan personeel te komen. Zo wordt onder meer geprobeerd meer regionaal te werven. De ervaringen zijn positief, aldus het ministerie. Ook wordt gekeken of reservisten en inhuur van externen voor extra capaciteit kunnen zorgen. Met het samenvoegen van veteranenorganisaties hoopt het ministerie volgend jaar de zorg voor veteranen te verbeteren.

Voor het eerst komt Defensie met een materieelbegrotingsfonds. Daarin zit voor volgend jaar 4,6 miljard en voor de komende vijftien jaar ongeveer 66 miljard. Het fonds moet zorgen voor een beter overzicht van de kosten en baten van investeringen en onderhoud. Verder moet de begroting door het fonds minder kwetsbaar worden voor plotselinge veranderingen en tegenvallers.

In 2024 moeten Navo-landen 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp - de totale omvang van de economie) uitgeven aan Defensie. Volgend jaar komt Nederland uit op 1,48 procent, een behoorlijke stijging. Dat komt omdat Defensie meer geld krijgt maar de economie krimpt door de coronacrisis. Ondanks de stijging blijft Nederland tot de Navo-landen behoren met het laagste percentage.

Stikstof blijft landbouwbegroting Schouten domineren

De stikstofuitspraak van de Raad van State blijft, bijna anderhalf jaar later, nog boven de landbouwplannen van het kabinet hangen. Ook de komende maanden moet het kabinet blijven werken aan de vermindering van de stikstofuitstoot, zodat er weer milieuvergunningen kunnen worden uitgegeven voor de bouw van woningen.

De afgelopen tijd kondigde landbouwminister Carola Schouten een stikstofaanpak, haar visie op kringlooplandbouw en een nieuw mestbeleid aan. De ‘Nationale Eiwitstrategie’ komt er nog aan. Het liefste had de minister in haar laatste begroting een volledig plan klaar willen hebben zodat de boer verder kan boeren en de natuur hersteld wordt. Maar veel problemen moeten nog opgelost worden voordat er weer volop gebouwd kan worden en de boeren echt weten waar ze aan toe zijn.

Een eerder gepresenteerd plan tot 2030 moet ervoor zorgen dat de stikstofuitstoot uit verschillende sectoren wordt verlaagd. Veehouders kunnen in ruil voor een zak geld onder bepaalde voorwaarden stoppen met boeren als zij dat willen. Een plan dat de uitstoot uit de mest van melkkoeien moest verminderen door het voer aan te passen, is van tafel.

Ondermijning blijft speerpunt voor Justitie in 2021

De bestrijding van de ondermijnende criminaliteit blijft volgend jaar een prioriteit voor het ministerie van justitie en veiligheid. Volgend jaar is hiervoor 141 miljoen euro uitgetrokken, dat loopt de jaren erna op naar 150 miljoen euro.

Het geld is bedoeld om “de criminele drugsindustrie te bestrijden en de samenleving weerbaarder te maken tegen het gif van crimineel geld, bedreigingen, intimidaties en liquidaties”, stelt het ministerie. Daarnaast is het geld bedoeld om de getuigenbescherming en de Dienst Koninklijke en Diplomatieke Beveiliging, die onder meer politici en leden van het koningshuis beschermt, te versterken. Deze diensten kregen de afgelopen jaren steeds meer werk op hun bordje, waardoor de werkdruk fors toenam.

Aan het begin van de coronacrisis waren de meeste rechtbanken gesloten. In juni was er daardoor een achterstand van 17.000 zaken ontstaan. Om deze volgend jaar in te halen, wordt 40 miljoen euro uitgetrokken. Eind volgend jaar moeten de achterstanden zijn weggewerkt, denkt het ministerie.

Huren omlaag voor 260.000 sociale huurders met te laag inkomen

Een grote groep mensen in sociale huurwoningen die een te hoge huur hebben in verhouding tot hun inkomen, krijgt volgend jaar het recht op een verlaging van de huur. Woningcorporaties worden verplicht de eenmalige huurverlaging door te voeren, blijkt uit plannen van minister Kajsa Ollongren (binnenlandse zaken) voor volgend jaar. Er komt een wetsvoorstel hiertoe.

Het gaat bij deze zogeheten ‘dure scheefwoners’ naar schatting om 260.000 huurders. Zij krijgen als het plan doorgaat een huurverlaging van gemiddeld 40 euro per maand. Ollongren: “Deze huurverlaging is echt gericht op die mensen die te hoge woonlasten hebben en daardoor kwetsbaar zijn voor betaalrisico’s en schulden. Die mensen wil ik hiermee meer financiële ruimte geven, zodat er aan het einde van de maand ook geld overblijft voor andere dingen”.

In totaal is er met de huurverlaging 160 miljoen euro gemoeid, meldt haar departement. De woningcorporaties hoeven 200 miljoen euro minder aan verhuurderheffing te betalen, een bedrag dat de woningcorporaties ieder jaar gezamenlijk moeten afdragen aan het Rijk. Met de rest kunnen de corporaties hun investeringen op peil houden om huizen te bouwen en te verduurzamen.

Ministerie van infrastructuur haalt investeringen naar voren

Het ministerie van infrastructuur en waterstaat haalt investeringen in wegen, rivieren en spoor naar voren. Daarmee schiet het ministerie in de begroting van volgend jaar ook de bouwsector te hulp “in deze moeilijke economische tijden”.

“Het is al weer bijna net zo druk op de wegen als voor corona. Dus zorgen we ervoor dat de infrastructuur er beter voor staat wanneer de economie straks weer aantrekt. Door waar het kan onderhoud versneld uit te voeren, willen we oponthoud bij bruggen en sluizen zoveel mogelijk voorkomen”, aldus minister Cora van Nieuwenhuizen.

Zij stelt een half miljard euro versneld beschikbaar voor onderhoud. Er gaat onder meer geld naar groot onderhoud van de N18 en A50 in Oost-Nederland. Ook de Nederrijn-Lek, Bovenrijn-Waal en de Twentekanalen worden eerder aangepakt.

Er komt volgend jaar verder 100 miljoen extra bij om de verkeersveiligheid te verbeteren. Daarmee kunnen plekken waar veel ongelukken gebeuren worden verbeterd.

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven gaat de komende jaren 1,4 miljard versneld uitgeven aan het spoor. Meer stations worden rolstoelvriendelijk gemaakt. Ook gaat ze 40 miljoen investeren in een economie zonder afval. Dat gaat onder meer naar de ontwikkeling van een circulair systeem van herbruikbare bekers voor op festivals.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden