null Beeld -
Beeld -

Plein 2

Wat is een volkspartij zonder haar mastodonten?

Niels Markus

Het voordeel van een oude volkspartij is dat die kan bogen op een rijke historie, met markante oudgedienden. Die traditie kan ook een last worden, als bij elke beslissing een clubje mastodonten vanaf de zijlijn staat te roepen dat het anders moet.

Met name de PvdA kent een legertje, voornamelijk mannelijke, oud-politici die het wel en wee van de partij becommentariëren. Toen Lilianne Ploumen vorige week vertrok als partijleider, moest zij vragen beantwoorden over oud-partijvoorzitter Hans Spekman, die de partij onder haar ‘dood water’ had genoemd. Later lichtte hij zijn woorden nog eens toe bij RTL Nieuws. “Ze schoot vooral sociaaleconomisch gewoon tekort.”

De samenwerking en mogelijke toekomstige fusie met GroenLinks brengt het beste in de voormalige stuurlui naar boven. Spekman gebruikte eerder de woorden “fuseren om de macht maakt blind voor de onmachtigen” om te zeggen dat hij een fusie maar niets vindt.

‘Weg geschiedenis’

Adri Duivesteijn sloot zich bij Spekman aan. Toen Ploumen en GroenLinks-leider Jesse Klaver een intensieve samenwerking aankondigden, tweette de oud-senator: “Het einde van de PvdA is ingezet. Weg geschiedenis, traditie en sociale democratie.” Het einde van de PvdA werd trouwens al eerder voorspeld door voormalig PvdA-kopstuk Bram Peper. Die schreef er zelfs een boek over.

Oud-partijleider Job Cohen sprak zich dan weer uit vóór een fusie: “Verzin een nieuwe naam en dan hopsakee”. Voor wie de voortslepende discussie over de linkse blokvorming volgt, is de zorgeloosheid van Cohen jaloersmakend. Wat hem betreft gaan ook de SP én de Partij voor de Dieren op in een links blok.

SP-leider Lilian Marijnissen wil in ieder geval niet geassocieerd worden met de flirt tussen de twee andere linkse partijen. De SP denkt anders over klimaat, het correctief referendum en Europa, zei zij op Radio 1. PvdA en GroenLinks zijn volgens haar progressiever. “Wij zijn normaal.”

Eerst vóór, nu tegen

Terug naar de linkse oudgedienden. Een bijzondere positie in deze categorie neemt voormalig minister Ronald Plasterk in. In 2017 was hij als een van de eerste PvdA-prominenten onomwonden voor een fusie met GroenLinks, liefst ook met de SP erbij. Inmiddels keert Plasterk zich in zijn column in de Telegraaf tegen veel dingen die hij vroeger met verve verdedigde.

In een column van eind vorig jaar schrijft Plasterk met veel uitroeptekens dat GroenLinks net als Milieudefensie en Greenpeace niets om het klimaat of ‘zeehondjes’ geeft. “Ze gaan enerzijds terug op de Sovjet-Unie (GL is directe rechtsopvolger van de CPN – sic).” Ook noemt hij GroenLinks en de milieuclubs de “totalitaire anti-vooruitgangskerk”. Hij zegt het nergens letterlijk, maar wij vermoeden zomaar dat een fusie met GroenLinks niet meer zo nodig hoeft van Plasterk.

‘Ik word niet het Orakel uit Slotervaart’

Bij GroenLinks zijn de partijmastodonten wat minder luidruchtig. Het Kamerlid Bart Snels stapte op vanwege de intensieve samenwerking met de PvdA, maar heeft sindsdien niets meer van zich laten horen. De partij kent nu eenmaal minder oudgedienden dan de sociaaldemocraten. Twee GroenLinksers van het eerste uur verschillen diametraal van mening. Andrée van Es hoopt dat het vertrek van Ploumen zal leiden tot ‘net dat beetje moed’ dat nodig is om de linkse samenwerking verder tot stand te brengen. Mede-oprichter Alexander de Roo vreest dan weer dat beide partijen na een fusie hun identiteit verliezen. “De PvdA heeft geen groene kiezers, maar rode.”

Voormalig GroenLinks-fractievoorzitter Bram van Ojik is al jaren een groot voorstander van linkse samenwerking. Hij kreeg het zelfs bijna voor elkaar, toen hij eind 2016 met Diederik Samsom in vergaande gesprekken was om na de verkiezingen als één fractie verder te gaan. Samsom werd opgevolgd door Lodewijk Asscher, Van Ojik door Klaver, en de gezamenlijke fractie kwam er niet.

Lilianne Ploumen stelde bij haar vertrek mensen teleur die gehoopt hadden dat zij voortaan haar meningen en inzichten over de sociaaldemocratie met de wereld zou delen. “Ik word niet het orakel uit Slotervaart.”

Beste stuurlui bij andere partijen

Hans Wiegel (VVD)

Dries van Agt (CDA)

Jan Terlouw (D66)

De rubriek Plein 2 behandelt de belangrijke en minder belangrijke bijzaken in politiek Den Haag, beschreven door de parlementaire redactie van Trouw.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden