AnalyseStikstofcrisis

Wantrouwen boeren tekent eerste gesprek om uit stikstofimpasse te komen

Johan Remkes en Mark Rutte schudden elkaar vrijdag de hand, voor het gesprek met vertegenwoordigers van boerenorganisaties. Beeld Jeroen Jumelet, ANP
Johan Remkes en Mark Rutte schudden elkaar vrijdag de hand, voor het gesprek met vertegenwoordigers van boerenorganisaties.Beeld Jeroen Jumelet, ANP

Tijdens het eerste overleg met boze boeren deed het kabinet enkele toezeggingen. Die kwamen vooral neer op: we leggen het nog eens goed uit. De boeren zijn niet enthousiast.

Niels Markus

“Een stevige vertrouwenscrisis, die dieper gaat dan de huidige stikstofdiscussie.” Gespreksleider Johan Remkes liet na het eerste gesprek tussen kabinet en boeren weten dat zijn werk niet meer is dan hooguit het allereerste begin van een oplossing.

Dat bleek wel toen even later voorman Sjaak van der Tak van LTO Nederland en leden van het kabinet de Statenzaal van het provinciehuis in Utrecht verlieten. Het kabinet had enkele toezeggingen gedaan, waarvan de meesten vooral neerkwamen op: we leggen het nog eens goed uit.

Zo herhaalde minister Christianne van der Wal (stikstof) met nog stevigere woorden dat haar gewraakte stikstofkaartje echt niets zegt over de stikstofreductie voor individuele boeren. “Ik baal van de impact, en ik had het beter moeten uitleggen.”

Natuurvergunning

Ook wil het kabinet sneller dan al toegezegd een oplossing vinden voor de zogeheten PAS-melders, boeren die eerder nooit een natuurvergunning hoefden aan te vragen en nu in de problemen zitten. Daarnaast wil het kabinet onderzoeken of voortaan de uitstoot van boerenbedrijven leidend kan zijn in de stikstofberekeningen, in plaats van de stikstofneerslag: voor agrariërs maakt dit een groot verschil, zij hebben immers wél controle over de uitstoot van hun bedrijf, niet over hoe de stikstof neerdwarrelt op de natuur. Dit had het kabinet ook al met zoveel woorden toegezegd.

Boeren en kabinet vonden elkaar in de wens meer te innoveren. Daarover herhaalde het kabinet nóg maar eens dat die technieken om uitstoot te beperken wel bewezen effectief moeten zijn en daarmee juridisch standhouden.

LTO had graag de deadline waarop de stikstofemissies moeten zijn gehalveerd, uitgesteld van 2030 naar 2035. Voor het kabinet is dit een no-go. Volgens premier Mark Rutte zal het kabinet binnenkort met een degelijke onderbouwing nog eens duidelijk maken waarom het moet. Volgens Van der Wal is 2030 bovendien belangrijk, omdat dat een richtjaar is voor het klimaatbeleid. En in 2027 moet de Nederlandse waterkwaliteit op orde zijn. Veel maatregelen op deze afzonderlijke terreinen grijpen in elkaar. En daarom zou het gek zijn de stikstofdoelen uit te stellen.

‘Toezeggingen zijn te weinig’

LTO-voorman Van der Tak noemde de toezeggingen na het gesprek ‘nu te weinig’. Van der Tak hield het bij een korte toelichting, waarin hij zei dat de bal bij het kabinet ligt. Of dat betekent dat LTO niet meedoet aan volgende gesprekken, liet hij in het midden. Wel nam LTO al eerder op de middag per tweet afstand van de woorden van Remkes, die had laten weten dat de gesprekken uitliepen, ‘omdat de sfeer zo goed is’. Voor LTO mocht het overleg voor de buitenwacht vooral geen gezellige boel lijken.

Voor Van der Tak zijn de gesprekken toch al een balanceeract. Hij vertegenwoordigt acht boerenorganisaties, waaronder de radicale groepen Agractie en Farmers Defence Force, dat gisteren opnieuw harde acties aankondigde. In zijn opstelling zal hij altijd rekening moeten houden met hun wensen en onverzoenlijke toon tegenover het kabinet.

Het zal een van de redenen zijn waarom Remkes in zijn korte gesprek met de pers de discussie verplaatste van de stikstofcrisis naar het platteland in bredere zin. Hij zei de woede van de boeren over decennia zwalkend overheidsbeleid maar al te goed te snappen. En hij vindt dat agrariërs vaker op het ministerie moeten komen praten. Hij zal hopen dat zo’n bredere discussie de boeren verleidt tot een vervolggesprek.

Remkes sluit niet uit dat het kabinet nog gaat sleutelen aan de plannen. “Dat zal de toekomst moeten uitwijzen. Dat zou wel de kou uit de lucht kunnen nemen.”

Lees ook:

Is er nog een uitweg uit de stikstofcrisis?

Je moet lang zoeken naar betrokkenen die nog wél vertrouwen hebben in de bemiddelingsgesprekken tussen kabinet en boeren onder leiding van Johan Remkes. Het kabinet wil de doelen niet aanpassen, maar wil er wel met de boeren uitkomen. Waar zit dan de speelruimte?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden