InterviewHoogleraar strafrecht

Waarom richt de onderwereld de pijlen op Rutte? ‘Sinds Wiersum en De Vries is alles mogelijk’

Premier Rutte op de fiets in Den Haag tijdens verkiezingsdag. Beeld ANP
Premier Rutte op de fiets in Den Haag tijdens verkiezingsdag.Beeld ANP

Waarom richt de onderwereld de pijlen op de landelijke politiek? Hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff over het hoe en waarom. ‘Het past misschien wel in het plaatje dat we in zekere zin toch een narcostaat zijn.’

Demissionair premier Mark Rutte kreeg zwaardere beveiliging, zo werd maandag bekend, wegens de dreiging van een aanslag of een ontvoering door criminelen uit de georganiseerde misdaad. Den Haag reageert geschokt, maar hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff van de Open Universiteit is niet echt verbaasd.

Niet, zoals hij zegt, “na de drie moorden die we hebben gezien rond het Marengoproces”. Hij doelt op de moord op de broer van kroongetuige Nabil B. (maart 2018), de moord op de advocaat van B., Derk Wiersum (september 2019) en die op zijn vertrouwenspersoon Peter R. de Vries (zomer 2021). “Het is niet meer ondenkbaar dat publieke figuren, zoals de premier, doelwit kunnen worden. Zeker sinds de moord op Derk Wiersum is op een cynische manier alles mogelijk.”

Hoe ernstig is de dreiging denkt u?

“Dat blijft koffiedik kijken. Ik heb natuurlijk ook geen inzicht in de informatie op basis waarvan wordt geconcludeerd dat er sprake is van een dreiging. Wat wel zeker is, is dat sinds de moord op Derk Wiersum en Peter R. de Vries al bij de minste indicatie dat er iets aan de hand zou kunnen zijn, de beveiliging enorm wordt opgeschroefd. Er wordt nu eerder dan vroeger gedacht: laten we het zekere voor het onzekere nemen.

“Ik denk dat dat ook dit verhaal kleurt. Ze zullen zeker informatie hebben. Die kán heel concreet zijn, maar als die wat minder concreet zou zijn, zullen ze ook heel forse maatregelen nemen. Niet alleen bij Rutte, maar ook bijvoorbeeld bij mensen rondom het Marengoproces.

“Dat is op zich goed, want je wil echt niet dat er nog een keer zo’n moord plaatsvindt. Tegelijkertijd trekt het wel een wissel op het Stelsel bewaken en beveiligen. Er wordt daarvoor wel extra geld uitgetrokken, maar je moet het ook kunnen bemensen. Dit soort beveiligingstrajecten zijn enorm intensief, vergen veel man- en vrouwkracht. Bij het beveiligen van een paar mensen kan dat nog, maar als die kring van te beveiligen mensen nu zo uitdijt...”

Criminelen zouden bezig zijn een ontvoering of een aanslag voor te bereiden. Wat zou de georganiseerde misdaad daarmee willen bereiken?

“Het is natuurlijk gissen naar het doel, maar het woord dat bij mij naar boven komt is: destabiliseren. En angst aanjagen. Ook kan een ontvoering een drukmiddel zijn om bijvoorbeeld mensen vrij te krijgen. Dat criminelen zich bezighouden met destabiliseren is wel opvallend, want normaal gesproken zien we eigenlijk alleen bij terroristische groepen dat ze als doel hebben de samenleving te ontwrichten. In het criminele milieu is het doel vooral: geld verdienen.”

Zijn er internationale voorbeelden van criminelen die de pijlen richten op de politiek?

“De enige parallel die ik zie, is met Colombia, waar Pablo Escobar in het verre verleden werd gelinkt aan het uit de lucht laten schieten van een vliegtuig en een aanslag op het parlement. Dat is meteen een heftige parallel, maar het past misschien wel in het plaatje dat we in zekere zin toch een narcostaat zijn.

“Niet in de zin dat politici en politie, officieren van justitie en rechters corrupt zijn, helemaal niet, maar wel wat betreft de omvang van de georganiseerde criminaliteit in Nederland. Die is, daar moeten we gewoon eerlijk over zijn, groot en wijdverspreid. Dit is daar een bijproduct van. Ik denk dat het begin van een oplossing zit in de erkenning daarvan.”

Lees ook:

Deze generatie criminelen is ongeremd en bikkelhard. ‘Voor een paar duizend euro wordt iemand omgelegd’

Het criminele milieu verhardt, stelde justitie na de aanslag op Peter R. de Vries. Dat is ook wat hoogleraar strafrecht Sven Brinkhoff ziet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden