Derde prik

Waarom Nederland met boosteren nog steeds onderaan bungelt

 Demissionair minister Hugo de Jonge van volksgezondheid, welzijn en sport (CDA) spreekt met de pers terwijl een GGD-medewerker een boosterprik zet bij een oudere inwoner van Den Haag.  Beeld ANP
Demissionair minister Hugo de Jonge van volksgezondheid, welzijn en sport (CDA) spreekt met de pers terwijl een GGD-medewerker een boosterprik zet bij een oudere inwoner van Den Haag.Beeld ANP

Waarom is de boostercampagne in Nederland zo laat op gang gekomen, en lopen we nu zo ver achter bij omringende landen als België, Duitsland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk?

Esther Lammers

Was Nederland het braafste jongetje van de klas? Als in augustus dit jaar de Wereldgezondheidsorganisatie WHO de westerse wereld dringend vraagt voorlopig geen derdeprikcampagne in eigen land te starten, omdat het anders ‘dweilen met de kraan open’ blijft, geeft Nederland daar gehoor aan. De WHO wil dat de beschikbare vaccins eerst worden ingezet om kwetsbaren in arme landen een eerste prik te geven. Dat zou helpen tegen de ontwikkeling van steeds nieuwe coronavarianten, zoals we nu zien met omikron, ontdekt in Zuid-Afrika.

Het Europese geneesmiddelenbureau (Ema) vindt het ook ‘niet noodzakelijk’ de hele bevolking een derde prik te geven, omdat het vaccin ’nog’ voldoende bescherming biedt. Duitsland, Frankrijk en het VK besluiten eind september tot een boosterprik voor kwetsbaren. Israël, Tsjechië en de VS willen toch iedereen boven de 12 jaar boosteren.

Actie ondernemen, wetend dat die goed doet

De WHO en Amnesty International reageren boos. Ze verwijten deze landen egoïsme. Volgens Amnesty duurt het in Jemen en Soedan nog 57 jaar voordat mensen daar zijn gevaccineerd. De Amerikaanse gezondheidsautoriteit verdedigt de derdeprikcampagne. Directeur Rochelle Walensky stelt dat je “ in een pandemie, zelfs bij grote onzekerheden, actie moet ondernemen waarvan we anticiperen dat die voornamelijk goed doet”.

De Nederlandse Gezondheidsraad en het RIVM adviseren ook de 200.000 kwetsbaren een derde prik te geven. Het RIVM zegt er ‘qua proces op te zijn voorbereid’ om tussen december en maart 2022 een massale ‘bijprikcampagne’ te houden. “De materialen hebben we, de logistiek is er, en de vaccins ook”, aldus het RIVM. Het demissionaire kabinet houdt serieus rekening met herprikken. In de Miljoenennota 2022 wordt 134 miljoen euro gereserveerd om de hele bevolking nog twee keer een boosterprik te geven.

Eind oktober besluiten ook België, Duitsland en Noorwegen tot massaal boosteren. De Gezondheidsraad zegt dat “niet altijd duidelijk is op grond waarvan andere landen hun besluiten nemen”. Maar een week later adviseert ze alsnog voor alle 60-plussers een boosterprik, want “er zijn aanwijzingen dat de bescherming tegen ziekenhuisopname afneemt vanaf zestig jaar”.

Code-zwart in de zorg dreigt, excuses kabinet

Demissionair minister Hugo de Jonge zegt toe dat alle zestigplussers eind 2021 een uitnodiging hebben gekregen. Zestig-minners volgen begin 2022. De Tweede Kamer wil een versnelling, maar de Gezondheidsraad waarschuwt dat een boosterprik ‘niet de heilige graal is’. Die dient alleen om een nieuwe golf te stoppen. De Jonge besluit 12 november te versnellen, en 18 november krijgt de eerste 80-plusser, in het bijzijn van de minister, de eerste boosterprik.

Ondertussen loopt het aantal besmettingen van de deltavariant snel op. Steeds meer gevaccineerden onder de zestig jaar lopen toch risico om ernstig ziek te worden. Op 25 november wil de Gezondheidsraad dat ook zestig-minners versneld een boosterprik krijgen.

Maar het opschalen verloopt problematisch. De GGD heeft de meeste priklokaties alweer gesloten, en start pas begin november – na een seintje van het ministerie – met de zoektocht naar personeel, om die derde prik te geven. Het RIVM heeft meer tijd nodig om alle prikuitnodigingen te versturen. Bovendien moeten de 80-plussers nu twee weken wachten omdat ze eerst een griepprik krijgen. Deze griepvaccinatie doorkruist de derde coronaprik.

De paniek slaat toe

Als Zuid-Afrika de nieuwe coronavariant omikron wereldkundig maakt, slaat de paniek toe. De variant is veel besmettelijker, en de vaccins blijken hier minder goed tegen bestand. Met een boosterprik is de bescherming beter, voorspelt het RIVM.

In de eerste week van december excuseert het kabinet zich voor de trage boostercampagne. “We waren eerder gestart als we van de zomer hadden geweten waar we nu staan”, zegt De Jonge tegen de Kamer. In de zorg dreigt code-zwart, maar dat scenario heeft het kabinet ‘onvoldoende’ op het netvlies gehad, erkent hij.

In week twee van december zijn er pas 700.000 extra coronavaccins toegediend. Nederland bungelt onderaan de Europese lijstjes. Het kabinet kondigt op 14 december een versnelling aan, en op 18 december wordt ‘alles’ uit de kast getrokken voor een nog grotere versnelling van de boostercampagne. Komende week moeten 1 miljoen boosters worden gezet, daarna 1,5 miljoen per week. Eind januari moet iedere Nederlander – die dat wil – een booster hebben gekregen, maanden later dan ons omringende landen.

Lees ook:

Kan deze lockdown een zorginfarct voorkomen?

Het kabinet houdt rekening met een snelle toename van het aantal besmettingen door omikron. Kan deze lockdown omikron afremmen, en een zorginfarct voorkomen?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden