InterviewDave Ensberg

Waarom Dave Ensberg het CDA verlaat: ‘De campagneslogan stond symbool voor de inhoudelijke leegte’

CDA'er Dave Ensberg zegt zijn lidmaatschap van de partij op, omdat die volgens hem op een fout spoor zit.  Beeld Werry Crone
CDA'er Dave Ensberg zegt zijn lidmaatschap van de partij op, omdat die volgens hem op een fout spoor zit.Beeld Werry Crone

Dave Ensberg voelt zich christendemocraat in hart en nieren. Toch wil hij geen lid van het CDA meer zijn. De partij is rechts-conservatief, christelijke kernwaarden zijn volgens hem niet meer leidend. ‘Ik ben moegestreden’, zegt hij.

In zijn Culemborgse woning doet Ensberg zijn verhaal. Hij kondigde zijn vertrek bij het CDA afgelopen weekend plompverloren via een tweet aan. Daarin noemt hij het ‘een loodzwaar besluit’. De afgelopen dagen moest Ensberg aan de telefoon steeds weer uitleg geven. CDA’ers zagen het niet aankomen. “Ik heb vooral veel warme reacties gekregen, ook van interim-voorzitter Marnix van Rij. Er was één boze app, die ­negeer ik. Het voelt een beetje als afscheid nemen van je familie, hen in de steek laten. De geestverwanten binnen het CDA moeten het nu zonder mij verder opknappen.”

Betrokken partijlid Ensberg behoorde tot de nieuwe lichting CDA’ers, niet afkomstig van een van de drie oorspronkelijke zuilen. Hij werd in januari 2012 lid en een paar maanden later viel het kabinet Rutte-1, dat de roemruchte gedoogconstructie had met de PVV.

Waarom werd u lid?

“De kernwaarden spreken mij enorm aan. Zo ben ik opgegroeid en zo sta ik ook in het leven. Het gaat om rentmeesterschap, publieke rechtvaardigheid, solidariteit en gespreide verantwoordelijkheid. Maar ook om naastenliefde en compassie. Ik was heel kritisch op de samenwerking met de PVV. Ik woonde in 2010 in Breda en was buiten aan het luisteren, met oordopjes, naar het CDA-congres. Ik heb zitten vloeken en tieren. Jongens, doe het nou niet! Ik zag niet eens de beelden, het saluut van Camiel Eurlings en de traan van Maxime (Verhagen, red.). Heftig genoeg. Het CDA kwam daarna met een rapport waarin het zei een waardengedreven partij te willen zijn en dat maakte mij enthousiast. Aan zo’n partij wilde ik wel bijdragen.”

U was gelijk een heel actief lid, zowel in ­Brabant als Limburg zat u in het bestuur, u stond landelijk en provinciaal op de kandidatenlijst en kreeg de Balkenende-award voor uw bijdrage aan de multiculturele samenleving. U kent de partij goed. Wat was de uiteindelijke reden om te stoppen met het CDA?

“Dat op landelijk en provinciaal niveau een dominante rechts-conservatieve koers wordt gevaren, dat is niet wat ik versta onder christendemocratie. Mijn naïeve gedachte was dat het CDA het anders wilde doen na de PVV-samenwerking. Terug naar het midden, de herkenbare brede volkspartij zijn. Maar dat zag ik nauwelijks bij de ­Kamerfractie, en later ook niet in Brabant en Limburg, waar ze met Forum en de PVV gingen samenwerken.”

U was ertegen dat het CDA Brabant in 2020 een college vormde met Forum voor Democratie?

“Ja. Er was een coalitie met PvdA, D66 en GroenLinks, met een voor het CDA redelijk goed programma. Maar de Statenfractie kreeg het onder druk van de boerenprotesten, de Farmers Defence Force, heel lastig. Toen vatte het idee post om te stoppen met de coalitie en verder te gaan met Forum. Ik vond dat vreemd.

“Ik sprak met Ankie de Hoon (fractievoorzitter Brabant) en Inge van Dijk (toen provinciale CDA-voorzitter). Ik kende Ankie uit het bestuur van Brabant. Zij was heel duidelijk: Dit is veel beter voor Brabant. De provincie is afhankelijk van de agrarische sector. Boeren krijgen met Forum meer leefruimte om te ondernemen. Wij kunnen onze boeren niet laten vallen.

“In het akkoord kregen boeren twee jaar meer tijd zich aan te passen. Geen extreem groot voordeel. En in ruil bezuinigen ze nu fors op cultuur, wat voor het CDA lastig is. Ik heb met Ankie goede en open gesprekken gehad. Ik vertelde wat het met mij doet. Met mensen van kleur in Brabant. En wat het doet met al die mensen die de waarden van de christendemocratie anders invullen.

“Dat je gaat samenwerken met een partij, waarvan de leider eigenlijk zegt dat mijn dochter een exponent is van homeopathische verdunning. Waarom doe je dit? Waarom werk je samen met mensen die seksistisch zijn, soms fascistische uitspraken doen over de rechtsstaat, de vrije pers en wetenschap? Je geeft heel veel van het CDA op, om de boeren te bedienen. Terwijl de partij nog niet is hersteld van de klap uit 2010.

“Het werd soms emotioneel. Er vielen termen als: GroenLinks is extreem links. ­Alle redelijkheid was weg. Men wilde heel graag ten koste van alles verder met Forum. Als experiment: hoe pakt dit uit en wat kunnen we daarvan leren?

“Brabant zou niets met het landelijke ­Forum te maken hebben. Maar inmiddels is een Brabants Forum-Statenlid ook lid van de Tweede Kamerfractie en een ander Brabants Statenlid is lid van het landelijke bestuur van Forum. Natuurlijk is er een relatie! Als je met Forum samenwerkt, werk je samen met Baudet.

“Dat het landelijke CDA zei: Brabant maakt zijn eigen keuzes, noem ik een luie vorm van subsidiariteit. Daarmee zeg je dat de Europese Unie ook nooit mag ingrijpen in Polen of Hongarije als ze onze kernwaarden verloochenen. Het hoofdkantoor heeft veel last van deze nevenvestiging in Brabant. Iedereen heeft het erover, nog steeds. Al meer dan een jaar.”

En dan komt de voormalige Brabantse voorzitter ook nog hoog op de CDA-lijst te staan.

“Ja. Inge van Dijk (plek vier, nu Kamerlid) had als provinciale voorzitter een procedurele rol. Het is niet haar favoriete coalitie. Maar ze heeft ook niet veel gedaan om dit te belemmeren.”

Hoe verloopt het experiment?

“Ik had dit jaar opnieuw contact met de provinciale fractie, na alle antisemitische berichten van Forum. In de coalitie zit nu JA21 er zelfs gratis bij, omdat Forum zich afsplitste, maar niemand van het CDA Brabant legt hiervoor verantwoording af. De Statenfractie zegt nog steeds dat landelijk Forum geen invloed heeft. Hoe kan ik dit nog steunen? Ik heb op Ankie gestemd, mijn dochter is in Brabant geboren, maar het doet pijn dat je samenwerkt met zo’n partij die openlijk racistisch en antisemitisch is.

“In het CDA werd gezegd dat Hoekstra ook niet wil samenwerken met Forum, maar dat eerst de campagne rustig moest verlopen. Hoekstra trekt de stekker eruit in Brabant na de verkiezingen. Nou, er is genoeg gebeurd, maar de afdeling Brabant mag nog steeds doen waar die zin in heeft.”

Die teleurstelling over de koers voelt u ook bij de landelijke fractie?

“Ja, bij elk besluit. Uiteindelijk bots je hier steeds tegenaan. Ik ben niet tegen rechts-conservatisme in de partij. Ik ben er alleen tegen dat de meerderheid niet meer het zuurstof krijgt om bij te dragen aan de ideologische ontwikkeling van de partij. Je ziet dat een uitstekend Kamerlid als Chris van Dam geen verkiesbare plek meer krijgt. Omdat hij niet altijd meeging met rechts-conservatieve mensen. Zo flagrant triest.

“Ik heb in januari voor het eerst een preek mogen houden. Dan denk je na over wat nu echt belangrijk is. Vluchtelingen en barmhartigheid. Zoals in Europese vluchtelingenkampen. Kinderen worden door ratten gebeten. Vrouwen moeten na een keizersnede direct terug naar de tent, lopen een infectieziekte op. Zelfs als een Vlaamse christendemocraat zijn EU-collega’s oproept barmhartig te zijn, geeft het CDA niet thuis. Als je er als christendemocraat niet voor deze mensen wilt zijn om vage redenen en opportunisme, waarvoor dan wel?”

Deze opstelling had het CDA toch al langer?

“Bij Jan Peter Balkenende was er wel diepgang. Hij baseerde zijn CDA-ideeën op het gemeenschapsdenken. Hoe kunnen we maatschappelijke vraagstukken oplossen? Dat is wanneer bezielde verbanden, mensen met elkaar verantwoordelijkheid nemen en uiteindelijk voor een betere wereld zorgen, gedragen door waarden en beperkt door normen. Deze tekst zit in mijn hart. Die intellectuele bagage missen we nu.”

Die inhoudelijke lijn zag je vorig jaar wel terugkeren in het CDA-rapport Zij aan Zij van het wetenschappelijk instituut.

“Dat was het vleesgeworden CDA. De middenkoers varen. Er werd een simpele opdracht gegeven: vertaal dit in een goed verkiezingsprogramma en ga er campagne mee voeren. Mooie strik eromheen met waarden en normen, en je zit goed. Daar is totaal niets van terechtgekomen. In de campagne ging het alleen maar over de economie, met een slogan als Nu doorpakken als symbool van inhoudelijke leegte.

“Je ziet dat ook in de vrijgekomen kabinetsnotulen. Er was een totaal gebrek aan compassie voor de toeslagenouders. Ik miste een christendemocraat die opstond in het kabinet en zei: ‘Hé, wij zijn hier om de samenleving te dienen’. Het gaat om ouders die keihard werken en die misschien een foutje hebben gemaakt, niet per se fout zijn. Wij moeten zeggen: ‘Dat gaan we goed herstellen’. Ik zocht een christendemocraat in de notulen. Ik las alleen over een lastig Kamerlid dat gesensibiliseerd moest worden.

“Het was weer zo’n bevestiging. Onbewust zocht ik continu naar hoop. Naar aangrijpingspunten, lichtpuntjes om toch te blijven. En dan is die hoop, als je heel realistisch bent, eigenlijk te lang een equivalent geweest van uitgestelde teleurstelling. Er gebeuren ook goede dingen in het CDA, zoals het waardegedreven netwerk Midvoor. Ik voel geen rancune, maar ben verdrietig. De partij heeft zoveel mooie waarden, zoveel mooie manieren om juist vanuit bezieling in de samenleving te staan. En dat zo te grabbel gooien.”

Dave Ensberg-Kleijkers (1984, bestuurskundige) is directeur-bestuurder van Nationaal Jeugdfonds Jantje Beton en bestuurder van de landelijke brancheorganisatie voor speeltuinorganisaties (NUSO). Daarnaast is hij voorzitter van stichting Martin Luther King Lezing, vicevoorzitter van stichting Johan Ferrier Fonds, bestuurslid van stichting Maatschappelijke Alliantie en ambassadeur van stichting Méér Muziek in De Klas.

Eerder was hij voorzitter college van bestuur van stichting Biezonderwijs, een regionale onderwijsinstelling voor specialistisch onderwijs in Midden-Brabant. Ook was hij onder andere voorzitter van Art. 1, landelijk kenniscentrum discriminatie Nederland, voorzitter van stichting Het Nieuwe Wij en voorzitter van stichting Kompass, mensenrechten dichtbij. Ensberg-Kleijkers is getrouwd en vader van een dochter.

Lees ook:

CDA-lijsttrekker Hoekstra wil van het CDA weer een brede volkspartij maken

Hij weigerde aanvankelijk, maar nadat het CDA een beroep op hem deed, werd Wopke Hoekstra toch lijsttrekker. ‘We moeten onzekerheden nu niet vergroten, maar vertrouwen herstellen.’

CDA Brabant besluit definitief na ledenraadpleging tot samenwerking met Forum

De CDA-fractie in Noord-Brabant kiest definitief voor samenwerking met Forum voor Democratie, dat nu voor het eerst in een provinciaal college komt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden