Fractieleider Wopke Hoekstra (CDA) na afloop van een gesprek met informateur Mariette Hamer eerder deze week. Beeld ANP
Fractieleider Wopke Hoekstra (CDA) na afloop van een gesprek met informateur Mariette Hamer eerder deze week.Beeld ANP

WeekboekFormatie

Waar komt het chagrijn van Wopke Hoekstra over Jesse Klaver vandaan?

Opmerkingen van CDA-leider Wopke Hoekstra over linkse mogelijke coalitiepartners zorgden deze week voor stekeligheden over en weer. De formatie liep daarom vast, stellen betrokkenen. Informateur Mariëtte Hamer vroeg vrijdag meer tijd aan de Tweede Kamer, zonder nieuwe deadline.

De gewraakte opmerking van Hoekstra ging over GroenLinks en de PvdA: ‘Het verschil met ieder van die partijen, laat staan met die twee partijen samen, is zeer groot’. Waarop Lilianne Ploumen hem een dag later fijntjes onder de neus wreef dat de CDA-leider voortdurend ‘vooruit met de geit’ zei, maar dat ze het beest nog niet had zien bewegen. Ploumen had ook kunnen wijzen op het Nieuwsuur-interview met Hoekstra vóór de verkiezingen. Daar moest de CDA’er net als de overige geïnterviewde lijsttrekkers vertellen met wie hij om tafel wilde na 17 maart. Op aanwijzingen van Hoekstra toverde Arjan Noorlander een palet op het bord met VVD, D66, PvdA, ChristenUnie, GroenLinks én SP, want – zo zei Hoekstra – de problemen waren groot en je moest met iedereen kunnen praten.

Toch kreeg deze week de koudwatervrees voor met name GroenLinks de overhand. Of dat aan de grote politieke verschillen ligt, is sterk de vraag. Er zijn ook veel inhoudelijke overeenkomsten, zoals Sigrid Kaag terecht opmerkte. Zorgen voor een inclusieve samenleving, verkleinen van kansongelijkheid, beter onderwijs, de burger weer centraal stellen, de CDA’ers kunnen er met Jesse Klaver zeker een boom over opzetten. Klaver straalt bovendien aan alle kanten uit dat hij bereid is verantwoordelijkheid te nemen. Blijkens de openbaar gemaakte notities van Tjeenk Willink zal hij ook geen breekpunt maken van migratie of van het halveren van de veestapel.

Het idee dat CDA – en VVD – zaken moeten doen met een ‘linkse wolk’ – in de woorden van Rutte – valt getalsmatig reuze mee. GroenLinks en PvdA hebben samen twee zetels meer dan het CDA, en slechts de helft van de VVD. Daar komt nog bij dat het CDA in een groot aantal kwesties de VVD aan haar zijde zal vinden. Toch zei Hoekstra vrijdag liever eerst een coalitie met VVD, D66, CDA en Volt of JA21 te onderzoeken (beide 76 zetels).

De corpsbal en de krullenbol

Het chagrijn van Hoekstra zit hem in ongemak over een samenwerking met de in zijn ogen te activistische Klaver. De chemie tussen de oud-studentencorpsvoorzitter Hoekstra en krullenbol Klaver spat er niet van af. Het valt niet uit te sluiten dat Hoekstra zijn jongere collega stiekem een klimaatdrammer vindt, met dank aan de term die Klaas Dijkhoff ooit voor D66-fractievoorzitter Rob Jetten muntte.

Hoekstra voelt bovendien de ogen van de achterban op zijn rug branden. Het CDA is allang niet meer dé landbouwpartij die het ooit was, maar ook in de huidige coalitie zorgen landbouw en klimaatkwesties voor spanningen met D66. Dit soort overwegingen spelen voor Hoekstra kennelijk minder mee bij de PvdA, waarmee het CDA in de geschiedenis meermalen in kabinetten samenwerkte. Ook in Ruttes VVD klinkt hier en daar wat boegeroep over samenwerking met Klaver. De premier stelde zich vrijdag vierkant op achter Hoekstra, maar doet dat vanuit een veel comfortabeler positie. Rutte heeft niet te kampen met een partij die de degradatie tot een van de kleinere partijen in het parlement nog niet heeft verwerkt.

Ons past bescheidenheid, heeft Hoekstra na het verlies bij de verkiezingen gezegd. Kaag zal het hem kwalijk nemen als hij haar droom van een vijfpartijen-coalitie bij voorbaat dwarsboomt. Zo’n coalitie beschikt bovendien in het parlement over het brede draagvlak dat bijna alle partijen nodig achten als het gaat over het herstelplan en andere grote kwesties. Hamer zei vrijdag nog dat ze ‘binnen andere dingen hoorde dan buiten’. Eens even kijken of zij de geit alsnog over de dam krijgt.

Lees ook:

Ploumen en Klaver zetten maximale druk op Hoekstra: Nu doorpakken

De druk op CDA-leider Wopke Hoekstra loopt op. Stop met schijnbewegingen en kom aan tafel, zeggen D66, PvdA en GroenLinks. Daarmee staat de formatie aan de vooravond van een nieuwe fase.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden