Partij voor de Dieren

VVD-minister Van der Wal oogst applaus bij Partij voor de Dieren

Partijvoorzitter Esther Ouwehand tijdens het partijcongres Partij voor de Dieren in de Rai.  Beeld ANP, Ramon van Flymen
Partijvoorzitter Esther Ouwehand tijdens het partijcongres Partij voor de Dieren in de Rai.Beeld ANP, Ramon van Flymen

Partijleider Esther Ouwehand blijft nuchter: macht is geen doel op zich. De Partij voor de Dieren is altijd een aanjager geweest, en dat blijft zo.

Bart Zuidervaart

Een wethouder in Arnhem, een wethouder in Groningen, mogelijk een wethouder in Amersfoort. De Partij voor de Dieren is de brug over. Zestien jaar nadat de partij toetrad tot de Tweede Kamer en twaalf jaar nadat ze haar eerste raadslid leverde, volgt de stap naar de macht.

Esther Ouwehand, sinds 2019 partijleider, blijft er nuchter onder. Besturen is geen doel op zich, zegt ze. Sterker: de Partij voor de Dieren is begin deze eeuw opgericht om te ageren tegen de gevestigde orde, tegen het ‘systeem’ dat als een vanzelfsprekendheid economische groei propageert.

Toch lag dit voorjaar de weg naar deelname in meerdere colleges open, vanwege goede verkiezingsresultaten én omdat sommige steden overduidelijk linksaf sloegen. In Groningen bestuurt de Partij voor de Dieren met GroenLinks, PvdA, SP en de ChristenUnie, in Arnhem met GroenLinks, D66, Arnhem Centraal, PvdA en Volt. In Amersfoort zijn de onderhandelingen met GroenLinks, CDA, D66 en ChristenUnie nog gaande.

Prachtig

Als besturen mogelijk is, zegt Ouwehand, dan is dat ‘prachtig’. “Maar ik ben net zo trots op raadsleden die in de oppositie zitten. Wij vervullen vanaf het begin de rol van aanjager. Onze partij is daarin succesvoller dan je op basis van ons zetelaantal zou verwachten.”

De partij groeide bij de recente verkiezingen van ruim dertig raadszetels naar meer dan zestig. Een verdubbeling, maar het aantal blijft, in verhouding tot andere landelijke partijen, bescheiden. De Partij voor de Dieren deed in een beperkt aantal gemeenten mee, om te voorkomen dat er een oncontroleerbare groeistuip ontstaat, met eventueel scheuringen en afsplitsingen tot gevolg.

De verkiezingsuitslag betekende ook dat de partij de rust terug gevonden heeft, na een roerige periode met een leiderschapswissel, een afsplitsing in de Tweede Kamerfractie en een weggestuurde partijvoorzitter.

Dat de eerste stap richting bestuursverantwoordelijkheid lokaal wordt gezet, is verklaarbaar. In gemeenten zijn de onderlinge verhoudingen minder scherp dan in Den Haag. Meningsverschillen zijn lang niet altijd ideologisch, compromissen worden makkelijker gesloten. Niet voor niets besturen SP en GroenLinks lokaal en provinciaal op vele fronten mee, maar is dat landelijk nog nooit gelukt.

Vinger aan de pols

Ouwehand houdt bij coalitieonderhandelingen de vinger aan de pols, zegt ze. “Uiteindelijk is wel of niet besturen een lokale afweging. Maar er ligt een verkiezingsprogramma en de partij heeft een beginselverklaring. Er is een duidelijke basis.”

Het is een voor de hand liggende vraag of de lokale doorbraak een opmaat is naar kabinetsdeelname. De Partij voor de Dieren is altijd wars geweest van ‘compromisme’. “Als partijen met ons willen regeren, moeten ze onze kant op bewegen”, zei Ouwehand eerder. Nu zegt ze: “Wij willen een systeemverandering, een radicale koerswijziging. Dat is onveranderd.” Het maakt regeren met (centrum)rechtse partijen onwaarschijnlijk.

Toch ziet Ouwehand voorzichtig bewegingen ontstaan die tot voor kort ondenkbaar waren. De luchtvaart wordt ingeperkt en het lijkt erop dat het kabinet de omstreden stikstofplannen doorzet. Dat zal leiden tot een krimp van de veestapel.

Applaus voor VVD-minister

Afgelopen zaterdag, op het congres van de Partij voor de Dieren in Amsterdam, applaudisseerden de aanwezigen voor VVD-minister Christianne van der Wal (stikstof en natuur). Het kan verkeren. In haar toespraak prees Ouwehand de standvastigheid van de minister, ‘na 25 jaar van pappen en nathouden’. “Van der Wal verdient complimenten.”

De Partij voor de Dieren vindt het stikstofplan van het kabinet te mager, maar strengere regels zitten er niet in. Integendeel. In de Kamer is de dynamiek het afgelopen jaar veranderd, landbouwdebatten worden nu gedomineerd door de vele oppositiepartijen op rechts: PVV, SGP, JA21, FvD, Groep-Van Haga en BBB. Het kabinet staat onder grote druk om de regels te versoepelen.

Ouwehand zegt dat ze geen medelijden heeft met VVD en CDA, die volgens haar een voedingsbodem hebben gecreëerd voor deze rechtse oppositie. “Als je jarenlang de feiten ontkent en de schade aan de biodiversiteit bagatelliseert door te stellen dat een brandnetel ook natuur is, dan moet je niet verbaasd zijn dat anderen die rol overnemen. VVD en CDA moeten aan de bak, de boeren overtuigen dat deze ingreep echt noodzakelijk is. En wij zullen dat debat blijven aanjagen.”

Lees ook:

Van der Wal houdt stug haar stikstofkoers, tegenover de complete rechtse oppositie

Het stikstofdebat is een strijd tussen populistisch rechts en de rest. VVD-minister Van der Wal kan boeren nog geen zekerheid bieden.

Vriend en vijand over stikstofminister Van der Wal: ‘Ze is consequent, relativerend, en blijft optimistisch’

Weinig ministers staan zo onder druk als Christianne van der Wal. Haar standvastigheid wekt bewondering.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden