Exit

VVD-kroonprins Dijkhoff verrast vriend en vijand met vertrek uit de politiek

Klaas Dijkhoff verlaat de politiek.Beeld ANP

Het mag gerust een daverende verrassing worden genoemd: Klaas Dijkhoff, fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer, verlaat na de verkiezingen van maart volgend jaar de politiek.

Dijkhoff gold lange tijd als de kroonprins binnen de VVD, de man die op enig moment Mark Rutte had moeten opvolgen als partijleider. Zeker na het vertrek van Edith Schippers van het Binnenhof, in 2017, waren alle liberale ogen gericht op de huidige fractieleider.

In NRC Handelsblad zegt Dijkhoff dat hij zijn besluit al in 2018 heeft genomen. Rutte kreeg het in 2019 te horen, net als enkele andere vertrouwelingen. De buitenwereld vertelde hij niets. “Ik dacht altijd: laat mij maar de kroonprins zijn, dan hoeven anderen die last niet te dragen”, zegt hij in de krant.

Wat meespeelt bij Dijkhoff is dat de VVD al een decennium de grootste partij van Nederland is en de landelijke politiek domineert. “Het is een politieke natuurwet dat je na zo’n tijd afbrokkelt, uitholt.” De VVD’er refereert aan de PvdA in de jaren negentig en het CDA in de eerste tien jaar van deze eeuw. Succes is niet oneindig. Dijkhoff: “Bij de volgende verkiezingen word je dan met een schok bedankt voor bewezen diensten en mag je met een klein clubje in de Kamer jezelf herpakken. Als dat elke keer weer gebeurt, waarom probeer je dat dan niet voor te zijn?”

Loyale, talentvolle en multi-inzetbare liberaal

Dijkhoff belandde in 2010 in de Tweede Kamer, op 29-jarige leeftijd. In 2015 volgde hij de afgetreden Fred Teeven op als staatssecretaris van vreemdelingenzaken in het kabinet Rutte II. In 2017 werd hij kortstondig minister van defensie na het vertrek van Jeanine Hennis.

Zo bewees Dijkhoff zich als een loyale, talentvolle en multi-inzetbare liberaal. Hij kwam steeds meer in beeld als mogelijke opvolger van Rutte. In het huidige kabinet werd hij fractievoorzitter van de grootste regeringspartij, een loodzware baan.

De afgelopen jaren raakte Dijkhoff enkele keren in opspraak. In 2018 baarde hij tijdens de Algemene Beschouwingen opzien met zijn ‘wijkenplan’. De VVD’er wilde dat misdrijven in bepaalde postcodegebieden zwaarder gestraft moeten worden. Volgens critici was er sprake van discriminatie, omdat dit plan hoofdzakelijk multiculturele wijken raakt.

Een jaar later lag hij onder vuur omdat hij bovenop zijn salaris als Kamerlid nog wachtgeld kreeg vanwege zijn vorige ministerschap. Dijkhoff besloot het geld terug te betalen. In NRC zegt hij: “het waren niet mijn beste maanden. Je moet dan een tijd op het strafbankje. Als je toen peilingen zag over de vraag hoe betrouwbaar die types in Den Haag zijn, moest je laag op het lijstje kijken om je eigen naam te zien.”

De kwestie speelde niet mee bij zijn besluit om de politiek te verlaten. Die beslissing had hij eerder dat jaar genomen. De VVD wist bovendien al langer, zegt Dijkhoff, dat hij geen ambitie heeft om lijsttrekker te worden. “Dan moet je bereid zijn om die baan in het Torentje te nemen. Ik wil dat niet combineren met een jong gezin. Maar je moet, vind ik, nooit nooit zeggen tegen het lijsttrekkerschap. Dat zou dan wel pas over vijftien jaar zijn en ik hoop voor de partij dat ik tegen die tijd overbodig ben. Dat ze dan betere mensen hebben.”

Klaas Dijkhoff loopt op 30 september het gebouw van de Tweede Kamer in: met mondkapje en, kenmerkend: in driedelig pak en op sneakers.Beeld ANP

Het besluit van Dijkhoff verhoogt de druk op Rutte om door te gaan als leider van de VVD. Officieel neemt de premier begin december dit besluit, maar een echt alternatief is er niet. Theoretisch zou het nog kunnen dat Schippers, die als politica populair was, haar baan bij DSM opzegt en terugkeert naar Den Haag. Wat Dijkhoff betreft gaat Rutte gewoon door: “Ik hoop dat hij het nog een keer doet. Als je kijkt naar de problemen die we nu hebben, is hij de beste lijsttrekker.”

Klaas Dijkhoff heeft de VVD-fractie vrijdagavond ingelicht over zijn vertrek. Volgens hem verandert er de komende tijd weinig. “Ik blijf me een slag in de rondte werken als fractievoorzitter, we gaan mooie discussies voeren over het verkiezingsprogramma van de VVD en ik zal me uit de naad werken om de nieuwe lijst sterke kandidaten te helpen een zo goed mogelijk resultaat te boeken op 17 maart. Daarna zal ik me als het lid Dijkhoff uit Breda voegen als actief lid van de mooiste partij van Nederland. Ik kan mezelf wel uit de politiek halen, maar de politiek niet uit mezelf.”

Landelijk partijvoorzitter van de VVD-voorzitter Christianne van der Wal vindt het “hartstikke jammer dat Klaas niet op de kandidatenlijst voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2021 wil”. “Zo’n kandidatuur is een persoonlijke afweging, en ik heb er alle respect voor dat hij die gemaakt heeft. Klaas heeft veel betekend voor de partij, ook voor onze nieuwe inhoudelijke koers. En ik ben er zeker van dat hij dat zal blijven doen na de verkiezingen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden