Staatssecretaris Alexandra van Huffelen van financiën in de Eerste Kamer tijdens de behandeling van de compensatiewet voor slachtoffers in de toeslagenaffaire.

Fraudejacht

Voor het kabinet is er geen slechter moment voor onthullingen over de Belastingdienst dan nu

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen van financiën in de Eerste Kamer tijdens de behandeling van de compensatiewet voor slachtoffers in de toeslagenaffaire.Beeld ANP

Net nu het kabinet alles op alles zet om ouders te helpen die slachtoffer zijn van de toeslagenaffaire, brengt fraudejacht de Belastingdienst opnieuw in opspraak. 

De nieuwe onthullingen over fraudejacht door de Belastingdienst komen op het slechtst denkbare moment. Er is het kabinet alles aan gelegen om nu eerst de ouders die getroffen zijn in de kinderopvangtoeslagaffaire zo goed mogelijk te compenseren. Die klus is ingewikkeld en tijdrovend. Nog zo'n schandaal kan het ministerie van financiën er niet bij hebben.

Toch dreigt nu te gebeuren waar het kabinet zo bang voor is: de toeslagenaffaire is geen geïsoleerd probleem, omstreden fraudejachten blijken breder plaats te hebben gevonden. Trouw en ‘RTL Nieuws’ meldden dinsdag dat ook mensen die aangifte deden van hun inkomstenbelasting als fraudeur werden bestempeld op basis van profilering en vermoedens. Dat resulteerde in naheffingen, extra controles en toezicht door de fiscus.

De Belastingdienst verzamelde verdachte aangiftes onder de codenaam ‘project 1043'. Net als bij de toeslagenaffaire draaide de fiscus de bewijslast om. Aftrekposten werden standaard afgewezen en burgers moesten vervolgens aantonen waarom dit niet klopte. Daarbij stuitten zij op een muur: de fiscus wees bewijsmateriaal af, zonder erbij te vermelden hoe burgers wél hun gelijk konden halen.

De overeenkomsten tussen de toeslagenaffaire en fraudeaanpak rond de inkomstenbelasting doet alle alarmbellen rinkelen op het Binnenhof. CDA-Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt noemt de recente onthulling ‘heel ernstig'. Hij zegt dat hij samen met SP-collega Renske Leijten ‘al maanden’ aan het ministerie van financiën vraagt of er 'fraudejachten’ waren buiten de toeslagen. “Het antwoord is dus ja en waarschijnlijk behoorlijk grootschalig.” Leijten: “Er is meer aan de hand. We weten alleen niet hoeveel meer. Angstaanjagend.”

Mogelijk gaat het om vele tienduizenden burgers

Onduidelijk is hoeveel mensen precies last hebben gehad van deze fraudeaanpak. Mogelijk gaat het om vele tienduizenden burgers, die tussen 2012 en 2018 door de Belastingdienst in ‘project 1043' werden geplaatst. Welke bewijzen de fiscus had voor de fraudeverdenkingen is niet bekend. De Belastingdienst hanteerde als uitgangspunt dat ‘potentiële misbruikers hinderlijk gevolgd’ moesten worden. In 2013 is toenmalig staatssecretaris Frans Weekers hierover geïnformeerd. Dat roept de vraag op waarom het kabinet dit een verantwoorde aanpak vond. Kamerleden willen weten waarom zij hier destijds niet over zijn geïnformeerd.

Omdat de Kamer met reces is, zal een debat over de kwestie pas na de zomer kunnen plaatsvinden. Leijten en Omtzigt willen wel dat het kabinet nog deze week per brief uitleg geeft over de fraudebestrijding, vooral ook bij ‘vergelijkbare projecten’. Een woordvoerder van staatssecretaris Alexandra van Huffelen (toeslagen) wil alleen kwijt dat er mogelijk vrijdag een reactie volgt. De top van de Belastingdienst is op het intranet van de fiscus (‘de Beeldkrant’) scheutiger met informatie. Daar is dinsdag een bericht voor de medewerkers geplaatst dat de fiscus ‘feitenonderzoek’ doet naar ‘de wijze waarop de Belastingdienst tussen 2012 en nu systeemfraude in de inkomstenbelasting is tegengegaan’. Vermoedelijk duurt het maanden voordat de Kamer daar de resultaten van krijgt.

Ondertussen rijst ook de vraag of deze nieuwe affaire gevolgen moet hebben voor het parlementaire onderzoek naar het kinderopvangdebacle (de mini-enquête). Een Kamercommissie wil weten wie in welke mate verantwoordelijk was voor het leed van de getroffen ouders. In december moet dit klaar zijn. Het ligt daarom niet voor de hand dat de enquêtecommissie bereid is het onderzoek uit te breiden, gezien de enorme tijdsdruk die er nu al is.

Lees ook:

Belastingdienst hield nóg een omstreden fraudejacht, nu bij aangifte inkomen

Via het geheime ‘project 1043’ kregen tienduizenden burgers bij hun aangifte inkomstenbelasting te maken met de harde fraudeaanpak van de fiscus.

Ambtenaren waarschuwen: De toeslagenaffaire vreet aan het gezag van de Belastingdienst

De toeslagenaffaire doet het gezag van de Belastingdienst en daarmee de belastingmoraal geen goed, waarschuwen ambtenaren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden