AnalyseGroenLinks en PvdA

Voor de huidige linkse politici voelt samenwerken een stuk vanzelfsprekender

Politici Femke Halsema (GroenLinks), Wouter Bos (PvdA) en Jan Marijnissen (SP) in 2004 tijdens een demonstratie tegen het beleid van het kabinet-Balkenende II. Beeld ANP
Politici Femke Halsema (GroenLinks), Wouter Bos (PvdA) en Jan Marijnissen (SP) in 2004 tijdens een demonstratie tegen het beleid van het kabinet-Balkenende II.Beeld ANP

Het is vaak geprobeerd, maar liep altijd op niets uit: een linkse fusie. Kan het nu wel lukken?

Niels Markus

Vroeg je tot voor kort aan PvdA’ers of GroenLinksers of er gefuseerd moest worden, dan ging het antwoord altijd gepaard met ‘eerst verdere samenwerking’, en ‘op zijn tijd’. Maar afgelopen week werden de geruchten zo sterk, dat de vraag rijst of een fusie onafwendbaar is.

En dat was nou net niet de bedoeling. Voor intensievere samenwerking is in beide partijen haast geen tegenstander te vinden, maar praten over een fusie ligt bij een deel van de leden gevoelig. Bovendien vinden ook de meeste voorstanders dat je een fusie nooit moet noemen als een doel op zich.

PvdA en GroenLinks voegen hun fracties samen

Door als één blok op te treden in de formatie, zetten de Partij van de Arbeid en GroenLinks een nieuwe stap richting een partijfusie.

Naar tegenstanders luisteren

Vorige week nog onthulde de vertrekkende PvdA-voorzitter Nelleke Vedelaar in Trouw dat zij de afgelopen jaren op de achtergrond geprobeerd heeft de geesten rijp te maken voor een samengaan met GroenLinks. Volgens haar is het de enige manier waarop links als geheel weer relevant kan worden. “Onze partij is ooit opgericht, niet zonodig om een partij te zijn, maar om idealen te verwezenlijken en een zo groot mogelijke positie van macht te organiseren.” Een kanttekening van haar kant: ook naar tegenstanders moet goed geluisterd worden.

Want die zijn er zeker ook. PvdA-prominent Adri Duivesteijn betreurt het dat de ‘geschiedenis, traditie en sociaaldemocratie’ verloren gaan. Ook oud-partijvoorzitter Hans Spekman is tegen: “Fuseren om de macht maakt blind voor de onmachtigen”.

Verschillende leden zijn verontrust dat de partij te snelle stappen zet, zonder dat hen iets gevraagd wordt. Een PvdA-woordvoerder verzekert dat voor elke beslissing in de formatie de leden geraadpleegd zullen worden: zelfs over de vraag of de partij überhaupt moet onderhandelen.

Opvallend is dat GroenLinksers veel minder van zich laten horen. Volgens betrokkenen in die partij overheerst intern het enthousiasme.

Minder dogmatische generatie

Veel wijst erop dat de voorstanders van een fusie in beide partijen in de meerderheid zijn. Het blijkt uit opiniepanels en uit een recent onderzoek van Trouw onder lokale fractievoorzitters van beide partijen. Ongeveer de helft van hen was voor een fusie, zo’n 30 procent uitgesproken tegen.

Ook lijkt de huidige generatie linkse politici een stuk minder dogmatisch over de eigen partij. Mogelijk speelt hierin de bescheiden politieke rol mee die links al een aantal jaar speelt. De huidige fracties werken veelvuldig samen, en vaak klinkt het hoe GroenLinks onder partijleider Jesse Klaver sociaaldemocratischer geworden is, en hoe de PvdA groener is gaan denken. PvdA’ers wijzen graag naar de ambitieuze Green Deal van ‘hun’ Eurocommissaris Frans Timmermans.

De partijtoppen zijn voorzichtig, ook omdat zoveel pogingen tot linkse samenwerkingen in het verleden op niets uitliepen. Partijleiders Wouter Bos (PvdA), Femke Halsema (GroenLinks) en Jan Marijnissen (SP) dronken in 2006 koffie, maar de laatste twee vonden dat Bos vooral bezig was met het premierschap. Ook gesprekken tussen hun opvolgers Cohen, Sap en Roemer liepen op niets uit.

Chemie tussen Klaver en Ploumen

Het dichtst bij een fusie kwam het daarna, toen PvdA-leider Diederik Samsom en GroenLinkser Bram van Ojik plannen hadden om in 2017 campagne te voeren, onder de belofte om samen te gaan. De grootste partij zou de premierskandidaat leveren, de kleinere de fractievoorzitter. Femke Halsema en Ahmed Aboutaleb waren al gepolst voor die functies. Onder de nieuwe partijleiders Lodewijk Asscher en Jesse Klaver verdween het plan in de ijskast.

Volgens PvdA’ers en GroenLinksers voelt de samenwerking nu natuurlijker: Klaver en Lilianne Ploumen hebben een uitstekende chemie. En de partijen zijn met 9 (PvdA) en 8 (GroenLinks) zetels ongeveer even groot. Bezwaren zijn er nog genoeg, maar die twee waarop het in het verleden zo vaak stuk liep niet meer.

Lees ook:

Stoppen elkaar te bevechten

Lokale fractievoorzitters zijn enthousiast over een fusie tussen PvdA en GroenLinks. Maar er zijn ook twijfels. Ontstaan er straks geen bloedgroepen van ‘elitaire’ GroenLinksers en ‘machtswellustige’ PvdA’ers?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden