Kabinetsformatie

Voor de helft vrouwen in het kabinet, is de belofte, maar wie?

 Sigrid Kaag (D66) voorafgaand aan het voortgangsgesprek met informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees en de partijvoorzitters en secondanten van de fracties VVD, D66, CDA en ChristenUnie over de kabinetsformatie.  Beeld ANP, Bart Maat
Sigrid Kaag (D66) voorafgaand aan het voortgangsgesprek met informateurs Johan Remkes en Wouter Koolmees en de partijvoorzitters en secondanten van de fracties VVD, D66, CDA en ChristenUnie over de kabinetsformatie.Beeld ANP, Bart Maat

Het nieuwe kabinet-Rutte IV krijgt voor de helft vrouwen als bewindspersonen, is de belofte. Welke namen zingen rond?

Wendelmoet Boersema

Het nieuwe kabinet zal waarschijnlijk twintig ministers tellen en ongeveer tien staatssecretariaten. Dat betekent acht ministers voor de VVD, zes voor D66, vier voor het CDA en twee voor de ChristenUnie. De helft van de ministeries krijgt een vrouw aan het hoofd. Deze mensen komen in beeld:

VVD: vooral partijtijgers

De VVD zette vier vrouwen in de top 5 op de lijst bij de laatste Kamerverkiezingen. Van hen is Sophie Hermans uitgegroeid tot de belangrijkste, als waarnemend fractievoorzitter en onderhandelaar in de formatie. Zij zou ook de taak op zich hebben genomen om te zoeken naar ministerskandidaten voor de VVD, iets wat eerder Rutte zelf deed. Dat zou betekenen dat Hermans zelf niet opteert voor een post in het kabinet, maar in de Kamer blijft om de fractie te leiden.

Dilan Yesilgöz, sinds deze zomer staatssecretaris klimaat en energie bij Economische Zaken, zou op dit ministerie kunnen blijven , maar ze kan ook op Justitie en Veiligheid. Net als Bente Becker, Kamerlid en de nummer 3 op de Kamerlijst en een geheide kandidaat voor een ministerschap of staatssecretariaat. Becker stond achter Tamara van Ark, de nummer 2 van de VVD en oud-minister, maar die komt waarschijnlijk vanwege gezondheidsredenen niet terug. Van het huidige kabinet maakt Barbara Visser kans. Ze was staatssecretaris op defensie, waar ze blunderde met de Zeeuwse kazerne die niet doorging, maar ze valt nu in op Infrastructuur en Waterstaat. Mogelijk blijft ze daar zitten.

Van buiten kabinet en fractie is partijvoorzitter en gedeputeerde Gelderland Christianne van der Wal in de race. Zij loopt al behoorlijk lang mee, dat is in deze tijd geen voordeel. Een andere naam die valt, is die van Stephanie ter Borg. Zij zat in het hoofdbestuur, was tot voor kort directeur van het landelijk partijbureau van de VVD en – belangrijk – schreef mee aan het verkiezingsprogramma. Haar terrein is economie en innovatie.

Liesje Schreinemacher is een nieuwe ster in het Europarlement voor de VVD. Ook zij dacht mee over het verkiezingsprogramma, altijd een goede opstap naar een post. Zij is wellicht nog te onervaren. Dat geldt niet voor Mirjam de Blécourt-Wouterse, een topjuriste (partner bij Baker McKenzie) met als specialisatie arbeidsmarkt, en lid van de Eerste Kamer voor de VVD. Topvrouwen uit het bedrijfsleven, zoals Herna Verhagen van PostNL, worden bij de VVD ook altijd genoemd.

Rutte voelt er mogelijk wel voor om vertrouweling Jeanine Hennis terug te halen uit Irak, waar deze voormalig minister van defensie werkzaam is als VN-gezant. Maar dat zou meer van het oude zijn. Hennis is bovendien een van de vele VVD-ministers die voortijdig moesten aftreden.

D66: veel topwetenschappers paraat

D66 hoeft ook niet heel lang te zoeken. Eerst moet Sigrid Kaag haar keuze maken: vicepremier in het kabinet of als fractievoorzitter in de Tweede Kamer blijven. In de Kamerfractie zitten sinds maart vrij veel nieuwe vrouwen, die niet meteen zullen doorschuiven naar het kabinet. Kamerlid Salima Belhaj maakt wel kans. Zij viel op in de debatten over Afghanistan, en brengt met haar Marokkaans-Veluws-Rotterdamse achtergrond op meer vlakken diversiteit mee.

Van buiten de fractie heeft D66 een aantal topkandidaten uit de wetenschap. Allereerst Rianne Letschert, rector van Maastricht University en commissielid van het Nationaal Groeifonds (beter bekend als Wopke-Wiebesfonds). Zij trok voor het ministerie van justitie afgelopen jaren de grote modernisering van het Wetboek van Strafvordering en zou op dit ministerie dus niet misstaan. Eerste Kamerlid Annelien Bredenoord is ook rector, van de Erasmus Universiteit Rotterdam, al zit ze daar nog maar net. Marietje Schaake is directeur van het Cyber Policy Center aan de Amerikaanse Stanford University, en heeft daarmee expertise op het gebied van IT en privacy die het kabinet wel kan gebruiken. Schaake zat daarvoor tien jaar in het Europarlement. Daar zit nu Samira Rafaela, rijzende ster in de partij.

Zomaar wat andere namen: Ingrid Thijssen, al is die nog maar kort voorzitter van VNO-NCW, Eerste Kamerlid Petra Stienen of de Amsterdamse wethouder Simone Kukenheim. Van het huidige kabinet wil staatssecretaris Alexandra van Huffelen mogelijk door, zij leidt nu de hersteloperatie voor gedupeerden in het toeslagenschandaal die nog lang niet is afgerond. Niet zeker is of minister Kajsa Ollongren terugkeert, haar ministerschap was geen groot succes, ook vanwege haar lange afwezigheid door ziekte. Idem voor de terugkeer van Ingrid van Engelshoven, demissionair minister van OCW.

CDA: hard aan het zoeken

Het CDA zal driftig aan het bellen zijn om nieuwe vrouwen te zoeken. Ank Bijleveld gaf voortijdig aan door te willen, maar struikelde deze zomer als minister van defensie over de evacuaties uit Afghanistan. Daarmee lijken haar kansen op een doorstart verkeken, net als die van Mona Keijzer. In de fractie is Anne Kuik de rijzende ster, maar zij is eerder op weg naar het fractievoorzitterschap dan naar het kabinet. De naam van Europarlementariër Esther de Lange valt vaak. Deze CDA’er heeft een machtige positie in Europa verworven, als vicevoorzitter van de grootste fractie EVP. Onzeker is of ze wil. Outsider is Marianne Hirsch-Ballin, dochter van CDA-prominent en oud-minister Ernst Hirsch-Ballin en net als haar vader jurist en hoogleraar. Oud-Kamerlid Madeleine van Toorenburg zou Justitie ook niet afwijzen, maar voor dit ministerie zijn ook van de andere partijen al veel kandidaten in de race.

Het CDA worstelt met een teveel aan mannen voor de vier in totaal beschikbare ministersposten: Wopke Hoekstra (waarschijnlijk), Hugo de Jonge en Raymond Knops willen door, Ferd Grapperhaus eerst ook, maar hij is daar sinds de coronacrisis wat stiller over.

ChristenUnie: koud kunstje

De ChristenUnie heeft het misschien wel het makkelijkst. Carola Schouten wil graag door, naar verluidt liefst op Sociale Zaken en daarmee is de ene vrouwelijke minister voor de ChristenUnie rond. Schouten is formatieonderhandelaar samen met Gert-Jan Segers, die fractievoorzitter blijft. Schouten was vicepremier en minister van LNV in het derde kabinet-Rutte. In de fractie valt Mirjam Bikker op, een juriste die eerder in de Eerste Kamer zat. Maar als zij ook doorschuift naar het kabinet, telt de Kamerfractie slechts één vrouw. De ChristenUnie zou dan wel opvallen met 100 procent vrouwelijke ministers.

Kabinetten-Rutte: van 25 en ongeveer 38 procent naar ‘de helft vrouw’?

In zijn eerdere kabinetten vond premier Rutte een doelstelling voor het aantal vrouwelijke ministers niet nodig. Rutte I (VVD/CDA) telde drie vrouwen op twaalf ministers, later kwam daar een vierde vrouw bij. Het tweede kabinet-Rutte (VVD/PvdA) had vijf vrouwen op in totaal dertien ministers. Het huidige demissionaire derde kabinet-Rutte heeft zestien ministers van wie er zes vrouw zijn.

Lees ook:

Dezelfde fracties, maar een fris elan? Dit staat kabinet Rutte IV te wachten

Begin 2022 staan ze op het bordes, de ministers (helft man, helft vrouw) van het vierde kabinet onder leiding van premier Mark Rutte. Onder welk gesternte zullen zij hun werk moeten doen?

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden