Plein 2Ministerraad

Vergaderen in de Rolzaal vraagt het uiterste van de premier

Eén keer per kabinetsperiode krijgt de pers toegang tot de Trêveszaal, de haast mythische plek waar de ministerraad op vrijdagen vergadert. Dat gebeurt direct op de eerste dag, een paar uur nadat de ministers en staatssecretarissen door de koning zijn beëdigd en op de foto gezet op het bordes.

Zo'n ontmoeting levert onwennige gesprekjes op tussen de kersverse bewindslieden en de nieuwsgierige journalisten. Sigrid Kaag werd bij die gelegenheid ondervraagd door een ervaren tv-verslaggeefster. De minister kende haar niet en knikte richting een D66-spindoctor: “Hoort u bij hem?”

Na die snuffelsessie tussen pers en politiek gaan de deuren van de Trêveszaal weer dicht voor de camera’s. Zo behoudt dit deel van het ministerie van algemene zaken, met uitzicht op de Hofvijver, iets mysterieus. Wat daar binnen gebeurt blijft geheim totdat de notulen twintig jaar na dato openbaar worden gemaakt. Bekend is wel dat premier Rutte hecht aan een duidelijke tafelschikking. Ministers van dezelfde kleur mogen niet bij elkaar klonteren, om te voorkomen dat de ene kant van de tafel ruzie krijgt met de andere kant. Staatssecretarissen zijn alleen op uitnodiging welkom, ze hebben geen stemrecht.

Wat de notulen nooit heeft gehaald is een voorval uit de jaren ‘70, tijdens een vergadering van de rijksministerraad (waar ook vertegenwoordigers van de Caribische landen van het koninkrijk bij aanschuiven). Aan het plafond van de Trêveszaal brak een arm van een cherubijn af. Het stuk viel naar beneden en miste het hoofd van de gevolmachtigd minister van de Antillen op een haar.

Lubbers organiseerde zijn buitenlandse activiteiten altijd zo dat hij vrijdag de ministerraad kon voorzitten. Rutte slaagt daar minder goed in, vooral omdat het aantal EU-toppen in Brussel steeds verder toeneemt. Overigens verkoos de premier in het voorjaar 2017 een onderonsje met D66'er Alexander Pechtold op een Schevenings terras boven de ministerraad, vanwege de toen vastgelopen kabinetsformatie. Kwestie van prioriteiten.

Het kabinet vergadert voor het eerst in de Rolzaal.Beeld EPA

Kruipafstand

In het begin van de coronacrisis bleef het kabinet vergaderen in de Trêveszaal, ook al werd dat krap. De anderhalve meter-regel geldt ook, of beter gezegd, juist voor bewindslieden die het goede voorbeeld moeten geven. Ministers zaten zo ongeveer in de vensterbanken om genoeg afstand te kunnen nemen van de collega's. Wat enige lucht gaf was de afwezigheid van Cora van Nieuwenhuizen en Stientje van Veldhoven; zij hebben de afgelopen maand buitenlandse collega's ontmoet die achteraf besmet bleken met het virus en zaten enige tijd in thuisisolatie.

Maar inmiddels is iedereen weer op locatie aan het werk en voldoet de Trêveszaal niet meer. Het kabinet is sinds vorige week uitgeweken naar de grotere Rolzaal. Die locatie is onderdeel van de Grafelijke Zalen op het Binnenhof en ligt op kruipafstand van de Trêveszaal. De Rolzaal ligt schuin boven de Ridderzaal en is te bereiken via de zogeheten Oldenbarnevelt-trap. De raadspensionaris ging daar in 1619 omhoog, waarna hij in de Rolzaal zijn doodvonnis aanhoorde.

Deze ruimte was oorspronkelijk het huis van graaf Willem II. Vanaf de zestiende eeuw vonden er rechtszaken plaats. Rechters hingen de vonnissen op grote rolpapieren op, wat de naam van de zaal verklaart. Tegenwoordig is het een uitvalsbasis voor de regering en de zogeheten Hoge Colleges van Staat, zoals het parlement en de Raad van State. 

De ruime Rolzaal is verre van ideaal voor kabinetsvergaderingen, zeker omdat de aanwezigen vanwege besmettingsgevaar ver uit elkaar moeten zitten. Rutte III telt liefst achttien ministers, een handvol meer dan Rutte II. Zo'n grote ploeg vraagt het uiterste van de voorzitter. Daarover zegt de premier: “Je moet wel heel goede ogen hebben om nog in alle uithoeken de collega’s precies te kunnen onderscheiden, maar jong als ik ben lukte me dat.” 

Grafelijke zalen

De Ridderzaal
De Rolzaal
De Kelderzaal
De Lairessezaal

Lees ook:

Dossier Plein 2

Alle afleveringen van onze parlementaire rubriek vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden