Strop voor IND

Veel grotere miljoenenstrop voor IND

Staatssecretatis Ankie Broekers-Knol.Beeld ANP

De IND is 70 miljoen kwijt aan dwangsommen voor te lange wachttijden. Vier keer meer dan de staatssecretaris aangaf. 

Oplopende wachttijden bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst maken dat het Rijk tientallen miljoenen meer kwijt is aan boetes dan eerder gedacht. Er is weinig hoop dat staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (VVD, migratie) de boel snel op orde krijgt. 

Asielzoekers die langer dan zes maanden moeten wachten, voordat hun aanvraag in behandeling is genomen, kunnen de IND in gebreke stellen. Reageert de dienst niet binnen twee weken, dan kan er beroep bij de rechtbank worden ingesteld. De rechter legt de IND vervolgens een termijn op.

Dwangsom

Komt de dienst nog steeds niet in actie, dan kan de rechter een dwangsom opleggen van 100 euro per dag, met een maximum van 15.000 euro. Als de asielaanvraag alsnog op de grote aanvragenstapel blijft liggen, kan deze dwangsom op verzoek worden verhoogd naar 250 euro per dag.  Krap drie maanden terug meldde de staatssecretaris dat de dienst in 2020 17 miljoen euro kwijt is aan deze dwangsommen. Maar NRC Handelsblad meldde maandag dat het in werkelijkheid om 70 miljoen euro gaat.

De coalitiepartijen maken zich zorgen over de gang van zaken bij de IND. CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg vraagt zich af hoe de staatssecretaris die gaat beteugelen. De VVD richt de kritiek niet op de wachtlijsten of de eigen staatssecretaris, maar op ‘torenhoge dwangsommen’ voor asielzoekers. Oppositiepartijen vragen zich af of de staatssecretaris wel ‘in control’ is, in de woorden van de SP.  

Broekers-Knol noemt de problematiek bij IND in NRC ‘een zeer ernstige situatie’. Uiterlijk vandaag belooft de staatssecretaris de Tweede Kamer per brief te informeren. In november vertelde Broekers-Knol de Kamer ook al dat een groot personeelstekort het lastig maakt de vele asielaanvragen tijdig weg te werken. 

Voorrang aan kanslozen

Momenteel moet de IND nog negenduizend asielaanvragen in behandeling nemen. Dit zijn aanvragen van asielzoekers uit bijvoorbeeld Syrië, Eritrea, Jemen en Turkije. Stuk voor stuk mensen die grote kans maken op asiel in Nederland. Op aandringen van de politiek is er het afgelopen jaar vooral voorrang gegeven aan kansloze asielaanvragen. 

Vluchtelingenwerk Nederland, dat met een klein kantoor huishoudt in alle asielzoekerscentra, heeft inmiddels bijna dagelijks mensen aan de balie, vertelt woordvoerder Martijn van der Linden. “Soms gaat het om mensen die al anderhalf jaar wachten. Ooit hebben ze een bed toegewezen gekregen en daarna hebben ze niets meer gehoord.” 

Jaren wachten

Ook vreemdelingenadvocaat Sanderijn Wierink van Hamerslag en Van Haren-advocaten heeft regelmatig cliënten die al maanden, zo niet jaren wachten voor hun asielaanvraag in behandeling wordt genomen. Een van haar cliënten deed in juli 2017 een asielaanvraag. Ze noemt de IND ‘verzwakt’ door jarenlange bezuinigingen op de personeelsbezetting. Het is haast de norm, is haar ervaring ook, dat de dienst aanvragen te laat in behandeling neemt. Negen van de tien keer wordt er niet gereageerd op het oordeel van de rechter dat de dienst in gebreke is gebleven, merkt ze. Pas op het moment dat er een dwangsom wordt opgelegd, komt er beweging. “Het lijkt erop dat de IND nu eerst de aanvragen behandelt van zaken waarvoor die van de rechter een dwangsom heeft gekregen. De asielzoekers die netjes wachten, staan achteraan in de rij.”

Wierink, die ook bestuurslid bij de Specialistenvereniging Migratierechtadvocaten is, merkt dat de oplopende vertraging bij de IND ook elders effect heeft. “Rechtbanken slibben dicht, omdat de IND niet op tijd beslist. Soms duurt het wel drie maanden voor een rechter uitspraak doet over een zaak.”

Lees ook:

Wachttijden IND blijven oplopen, staatssecretaris kondigt onderzoek aan

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol kondigt onafhankelijk onderzoek aan naar de IND. Vluchtelingenwerk deed al onderzoek naar de gevolgen van de nog steeds oplopende wachttijden voor de start van asielprocedures.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden