Toeslagaffaire

Van Huffelen moet nog bergen puin ruimen in toeslagenaffaire

Staatssecretaris Alexandra van Huffelen (financiën) tijdens een debat over het stopzetten van de kinderopvangtoeslag. Naar aanleiding van de problematiek rondom de toeslagenaffaire onderzoekt het kabinet alternatieven voor de toeslag.Beeld ANP

Ouders die zwaar de dupe zijn van de toeslagenaffaire moeten sneller en ruimer compensatie krijgen. Dat het staatssecretaris Alexandra van Huffelen van financiën tot in 2021 kost om alle onrecht recht te zetten, vindt de Tweede Kamer veel te lang duren. 

Als één ding duidelijk werd uit het debat gisteren, is het dat Van Huffelen nog bergen puin moet ruimen op het ministerie waar haar voorganger Menno Snel sneuvelde.

De parlementariërs waarderen haar inspanning tot nu toe, maar er is ook grote ergernis dat keer op keer niet alle documenten boven water komen. De vergelijking met het langdurige drama rond de schadeafhandeling in Groningen dringt zich op. “Terwijl we bij het noodpakket coronamaat­regelen zien dat de overheid het wél snel kan”, aldus PvdA’er Henk Nijboer.

Van Huffelen en haar collega Vijlbrief deden onlangs aangifte tegen de eigen Belastingdienst, vanwege het vermoeden van ambtsmisdrijven. Duizenden ouders zijn in een doorgeslagen en mogelijk illegale jacht van de Belastingdienst jarenlang als fraudeur gemangeld.

De Kamer is nu vooral ontevreden over de afhandeling van de compensatie. Tweeduizend ouders krijgen vanaf juli geld terug, maar achtduizend kregen afgelopen week bericht dat zij alsnog géén recht hebben op volledige compensatie, terwijl ze daar wel op rekenden. Hun zaak zou niet zo ernstig zijn als de Caf 11-zaak, waarin al schade is vergoed. De Caf 11-ouders moesten onterecht duizenden euro’s terugbetalen. Zij kwamen op zwarte lijsten en kregen geen mogelijkheid hun onschuld te bewijzen.

Voor dood achtergelaten

SP-Kamerlid Renske Leijten maakt zich hier boos over. Veel andere ouders hebben hun dossier nog steeds niet gekregen, ondanks beloftes van het kabinet. Als ze dit al hebben, staat er geen enkel bewijs in dat hen iets te verwijten valt. “Zij zijn in elkaar gebeukt en voor dood achtergelaten in de greppel.” Leijten wil dat de bewijslast wordt omgedraaid. Van Huffelen kon slechts beloven ouders ‘het voordeel van de twijfel’ te geven.

Groeiende kritiek van de Kamer is er op oud-minister Donner, die de toeslagenaffaire onderzocht en het kabinet adviseerde. Een ‘drijfzandadvies’, vindt Leijten. Donner is de architect van de compensatieregeling. Die voorziet in een extra 25 procent bovenop alsnog uitgekeerde toeslagen. Hiervoor komen alleen ouders in aanmerking die slachtoffer waren van de ‘institutionele vooringenomenheid’ van de Belastingdienst.

Een nog veel grotere groep ouders leed zwaar onder het alles-of-niets­karakter van de wetgeving. Wie een foutje maakte of een document niet opstuurde, moest alle uitgekeerde toeslag terugbetalen. Soms van jaren terug. Dat leidde bij zo’n 20.000 ouders tot hoge schulden, faillissementen, huisuitzettingen en ander leed. Door de weigerachtige houding van de Belastingdienst kregen mensen niet de gelegenheid de fout te herstellen, sterker, die kregen ze soms niet eens te horen. GroenLinks-Kamerlid Bart Snel: “Ook die houding zou ik vooringenomen willen noemen.”

Volgens SP’er Leijten heeft Donner geen eigen onderzoek gedaan naar ouders die buiten de reeds bekende Caf 11-zaken vielen. Volgens onderzoekssite Follow the Money is het bovendien niet waar dat slechts een klein groepje jaren geleden wist hoe hard ouders werden getroffen door de fraudejacht en de draconische uitwerking van de wet, zoals Donner schreef.

De vraag dringt zich op – ook gisteren tijdens het debat – wat oud-bewindslieden met deze wetenschap deden. De Belastingdienst stuurde al in 2014 een noodsignaal over schrijnende situaties aan de toenmalige minister van sociale zaken Lodewijk Asscher (PvdA) en staatssecretaris Eric Wiebes (VVD), verantwoordelijk voor de Belastingdienst. De wetswijziging waar zij een begin mee maakten, kwam er door allerlei oorzaken niet. Pas in oktober vorig jaar verwees de Raad van State de ‘alles-of-nietsregel’ uit de toeslagenwet naar de prullenbak. Nu ligt ook deze wetswijziging op het bordje van Van Huffelen. Eerst moet ze van de Kamer die twee andere grote problemen oplossen: snelle genoegdoening voor de ouders en volledige helderheid over hoe het zover kwam. Voor een parlementaire enquête naar die laatste vraag is (nog) geen Kamermeerderheid.

Lees ook: 

Belastingdienst beloofde drie ambtenaren: geen straf in toeslagenaffaire

Het ministerie van financiën onderzocht hoe het zo mis kon gaan bij de kinderopvangtoeslagen. Maar hoofdrolspelers wilden alleen praten als ze een vrijgeleide kregen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden