In opspraak

Van Haga uit VVD-fractie gezet: wat betekent dat voor de coalitie?

Wybren van Haga in zijn werkkamer nadat hij zojuist uit de VVD fractie is gezet vanwege vanwege ophef over over zijn zakelijke activiteiten. Het bedrijf van VVD-Kamerlid Van Haga zou zonder vergunning een rijksmonument hebben laten verbouwen. Beeld ANP

Kamerlid Wybren van Haga is vandaag uit de 33-koppige VVD-fractie gezet. Onduidelijk is of hij zijn zetel teruggeeft. Daarmee dreigt de coalitie haar kleinst mogelijke meerderheid van 76 zetels te verliezen.

De VVD’er verspeelde het vertrouwen van de fractie omdat hij zich tegen de afspraken in toch heeft bemoeid met zijn vastgoedportefeuille. Hij verbouwde zonder vergunning een rijksmonument in Haarlem en protesteerde persoonlijk bij de huurders toen de gemeente ingreep. De Haarlemse ondernemer kwam al eerder in opspraak vanwege het schenden van huurregels; hij beloofde toen een strikte scheiding aan te brengen tussen het Kamerwerk en zijn bedrijf. Die afspraak is geschonden, aldus fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. “Het verzoek was om terug te treden, dat wilde hij niet. Dus is dit het gevolg.”

Volgens de Grondwet zijn Kamerleden gekozen ‘zonder last’ en mag Van Haga dus zelf weten wat hij met zijn zetel doet. Dijkhoff hoopt dat zijn partijgenoot de Kamerzetel teruggeeft en wel partijlid blijft. Hij zei het niet hardop, maar aangenomen wordt dat de VVD hem zal royeren als hij zelfstandig in de Kamer blijft.

Warme steun

Voor de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie dreigt daarmee het verlies van de toch al krappe Kamermeerderheid. Dat hoeft geen drama te worden. Van Haga – die de partij nog steeds ‘een warm hart’ toedraagt – zal na een mogelijke alleingang de meeste kabinetsvoorstellen wel blijven steunen. Rutte III kan ook rekenen op de warme steun van de SGP, een oude bondgenoot. Dat de oppositie af wil van ‘scorebordpolitiek’ (in de woorden van GroenLinks-leider Jesse Klaver, vorige week) helpt ook een handje. Rutte III heeft nog harde noten te kraken over het klimaat, stikstof en de pensioenen.

Als premier heeft Rutte jarenlange ervaring in het omgaan met politieke minderheden, niet alleen in de Senaat. Zelf omschrijft hij dat werk als ‘heel veel kopjes koffie drinken’. Rutte I (VVD, CDA, 52 zetels) was officieel een minderheidskabinet, maar kon regeren met gedoogsteun van 24 PVV’ers. Toen uit die fractie Hero Brinkman opstapte, bleef het kabinet nog even overeind omdat de SGP en ook Brinkman zelf steun bleef geven.

Halverwege de rit van het kabinet Rutte II (VVD, PvdA, 79 zetels ) werden Tunahan Kuzu en Selçuk Öztürk uit de PvdA-fractie gezet. Kort daarop raakte VVD-Kamerlid Mark Verheijen opspraak wegens declaratiegedrag. Vervolgens kreeg vervanger Johan Houwers een veroordeling aan de broek wegens hypotheekfraude, maar besloot ondanks verzet van de VVD-fractie op eigen titel verder te gaan. Met het vertrek van PvdA’er Jacques Monasch zakte ook dit kabinet door de meerderheidsgrens van 76 zetels, naar 75.

‘Tien keer nul is nul’

Van Haga gaat “nog even goed nadenken” over zijn vervolgstappen. Hij houdt vol dat hem ook deze keer weinig te verwijten valt. Voor de zomer werd de ondernemer gepakt voor dronken rijden, de VVD-integriteitscommisie legde hem toen een boete op. “Ik maak een andere optelsom, bij mij is tien keer nul nog steeds nul.” Volgens hem is hij nu gechanteerd door een huurder en heeft hij de fractie hierover ingelicht.

Mocht hij zijn zetel teruggeven dan is de kans groot dat Martijn – oomzegger van Frits – Bolkestein zijn zetel inneemt.

Lees ook: 

Met Wybren van Haga staat opnieuw een buikpijndossier van de VVD in de schijnwerpers

In 2018 lag Van Haga al onder het vergrootglas. Anders dan beloofd zou het VVD-Kamerlid zijn zakelijke en politieke werk nog altijd niet strikt hebben gescheiden. 

Ook werd in 2018 al gevreesd dat de coalitie haar meerderheid kwijt zou raken, maandenlang liep er een intern onderzoek naar het Tweede Kamerlid. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden