Handelsakkoord

Tweede Kamer is ongelukkig met ondemocratische totstandkoming van brexitdeal

Ambtenaren van verschillende ministeries geven een technische briefing over de brexitdeal aan parlementariërs in de Troelstrazaal van de Tweede Kamer.Beeld Bart Maat, ANP

Het Nederlands parlement is erg ongelukkig met de manier waarop de Europese Commissie in de brexitdeal de nationale parlementen buitenspel heeft gezet. 

De Tweede Kamer wil weten hoe het parlement alsnog democratische medezeggenschap kan krijgen, en eist een schriftelijke garantie dat de commissie dit nooit meer doet.

Dat bleek gisteren tijdens een debat in de inderhaast bijeengeroepen Tweede Kamer over de brexitdeal die op kerstavond werd afgesloten. De Kamer was blij dat er tenminste een deal met de Britten is afgesloten voordat het land 1 januari 2021 daadwerkelijk uit de EU stapt. Het akkoord werd gisteren alleen overschaduwd door onvrede over de wijze waarop het gebeurt, namelijk door nationale parlementen buitenspel te zetten. SP-Kamerlid Renske Leijten vatte het als volgt samen: “We zitten nu in de cynische situatie dat de Britten een referendum wonnen omdat ze meer zeggenschap wilden, en wij nu met een handelsverdrag zitten waarover alle achtergebleven EU-parlementen minder democratisch te zeggen hebben”.

De reden om alleen Brussel over het akkoord te laten stemmen is dat de belangrijkste afspraak met de Britten over het handelsakkoord gaat. En over handelsakkoorden gaat alleen Brussel.  Bovendien speelt tijd hier een belangrijke rol, of beter gezegd: het gebrek aan tijd. De uiterste datum van uittreden is 1 januari, en dat is deze week al. Deze tijdnood betekent ook dat er alleen over een tijdelijk handelsakkoord wordt gesproken. Het Europees Parlement moet over de precieze inhoud stemmen voor 28 februari 2021, wanneer het tijdelijke akkoord afloopt. Dan pas wordt het akkoord definitief. Overigens heeft het EU-parlement gisteren gevraagd om hiervoor meer tijd te krijgen, om alle implicaties van de brexitdeal goed te kunnen doorgronden.

Nederland is pragmatisch

Minister Blok van buitenlandse zaken stelde dat Nederland er heel pragmatisch in zit: “Als we alle parlementen laten meebeslissen, dan loop je risico op vertraging, of dat andere zaken met het handelsverdrag verknoopt worden, en dat hoeft niet in het belang van Nederland te zijn”. Dat is de praktijk die de EU vaker meemaakt. Toch hebben nationale parlementen eerder ingegrepen, bijvoorbeeld met het Ceta-handelsakkoord met Canada. Die ingreep leidde ertoe dat bijvoorbeeld het Waalse parlement spaken in het akkoord stak, met jaren vertraging tot gevolg.

Dat kan deze keer ook gebeuren, tenminste als meerdere nationale parlementen zeggenschap over de brexitdeal eisen. Bovendien is er op veel terreinen nog helemaal geen afspraak gemaakt met het Verenigd Koninkrijk. Het gaat dan om grote thema’s zoals veiligheids- en buitenlands beleid, migratie- en asielbeleid, milieu, arbeidsregels, voedselveiligheid of erkenning van opleidingen. De Kamer is bezorgd over hoe hier in de toekomst mee wordt omgegaan en vreest dat de EU er mogelijk slechter uit komt.

Daarom willen de parlementariërs weten waarover ze in de toekomst nog wel en waarover ze niet meer mogen meepraten als het om brexit-onderwerpen gaat. De SGP noemt het uitermate ‘karig’ hoe het parlement betrokken wordt bij deze grote stap. VVD-Kamerlid André Bosman wil weten: “Hoe gaan we in de toekomst verder met al die zaken die in het verdrag zijn vastgelegd? Waar komt het Nederlandse parlement nog aan bod?”

Meepraten of ook meebeslissen?

De Europese Commissie heeft overigens wel in het akkoord geregeld dat bij nieuwe overlegrondes met de Britten op deelterreinen ook nationale vertegenwoordigers worden uitgenodigd. Maar of dit betekent dat nationale parlementen straks over die onderwerpen mogen meebeslissen, daarover kon minister Blok gisteren nog geen helderheid geven. 

De Kamer eiste verder dat de Nederlandse vissers voldoende compensatie krijgen voor de brexitdeal die vorige week is afgesproken. Brussel heeft voor vissers 600 miljoen euro compensatie uitgetrokken. De Nederlandse vissers mogen de komende vijfenhalf jaar 25 procent minder vissen. Daarna mogen de Britten zelf de quota vaststellen. Blok zei dat Nederland zich inzet voor een stevig bedrag aan compensatie voor de vissers. 

Lees ook:

Brexit-opluchting verhult hardheid van het vertrek

Het kerstakkoord moet nog even indalen. Maar vrijdag is het toch echt zover: een historische economische scheuring.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden