Kabinetsformatie

Tweede dag formatie: ‘Doe recht aan de rechtse stemmen van de kiezers’

 Caroline van der Plas (BBB) verlaat de Tweede Kamer na afloop van haar gesprek met verkenners Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren. Beeld ANP
Caroline van der Plas (BBB) verlaat de Tweede Kamer na afloop van haar gesprek met verkenners Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren.Beeld ANP

Onder meer SGP en JA21 vinden dat er recht moet worden gedaan aan de rechtse voorkeur van de kiezer. Ook premier Rutte wil eerst centrumrechtse coalities onderzoeken.

Nu alle fractievoorzitters langs de verkenners zijn geweest, tekent zich voorzichtig een volgorde af in de gesprekken van de komende dagen. Mogelijk worden centrumrechtse coalities eerst besproken, een wens die premier Rutte deelt met SGP en JA21. Donderdag komen Rutte en D66-leider Sigrid Kaag opnieuw langs bij verkenners Annemarie Jorritsma en Kajsa Ollongren.

Op de tweede dag van de formatie is het de beurt aan de kleinere partijen. Negen fractievoorzitters, van de Partij voor de Dieren tot de nieuwe eenpitters, leggen dinsdag een bezoek af aan de Stadhouderskamer op het Binnenhof.

SGP-leider Kees van der Staaij (drie zetels) oppert voortzetting van het huidige demissionaire kabinet van VVD, D66, CDA en ChristenUnie, mét een ‘aanvulling uit centrumrechtse huizen’. Daarbij doelt hij niet meteen op zijn eigen partij. “Ik verwacht niet dat het balletje richting de SGP rolt”, aldus Van der Staaij. Hij wil wel meedenken. De SGP stelde zich tijdens eerdere kabinetten-Rutte meermalen constructief op jegens de regeringspartijen.

Centrumrechtse meerderheid

Fractieleider Joost Eerdmans van JA21 (drie zetels) ziet samenwerking met de twee grootste partijen en het CDA wel zitten, als een ‘centrumrechtse meerderheid’. “De Nederlandse kiezer krijgt al jaren volstrekt onvoldoende waar voor zijn rechtse stem”, schrijft JA21 in de brief aan de verkenners. Eerdmans wil dan wel toezeggingen op het gebied van migratie, klimaat- en EU-beleid. “Migratie is ons belangrijkste speerpunt, daar zal er iets wezenlijks moeten veranderen.” De steun die JA21 in de Eerste Kamer krijgt van acht senatoren (de fractie-Nanninga) is een ‘troef’ in de onderhandelingen, zo liet Eerdmans al eerder weten.

Ook premier Rutte liet in zijn brief aan de verkenners maandag weten dat hij eerst met JA21 wil praten, dan met de ChristenUnie en daarna pas met de linkse partijen.

CDA en CU terughoudend

Voorlopig zijn de partijen die genoemd worden voor zo’n centrumrechts kabinet, CDA en vooral ChristenUnie, heel terughoudend. Partijleider Gert-Jan Segers van de ChristenUnie (vijf zetels) gaat er niet van uit dat hij wordt uitgenodigd voor formatiegesprekken met VVD en D66. Volgens hem moet een nieuw kabinet als eerste de economische en sociale verschillen in de samenleving verkleinen. Tegen de verkenners zegt Segers dat bij de onderhandelingen de ‘meest gevoelige kwesties’ als eerste op tafel moeten komen. Daarmee doelt hij wat betreft de ChristenUnie op medisch-ethische vraagstukken, zoals de voltooidlevenwet van D66.

Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren is met zes zetels de grootste onder de kleinere partijen. Zij denkt aan een zo groen en progressief mogelijke coalitie, in ieder geval met partijen ‘die de rechtsstaat respecteren’ en een oplossing bieden voor de stikstofproblemen en de klimaatcrisis. Ook Laurens Dassen van Volt (drie zetels) wil een ‘duurzaam, progressief en Europees kabinet’. Of Volt daaraan mee wil doen, laat hij nog in het midden. Denk wil niet dat VVD, PVV, Forum en JA21 in het kabinet komen, maar voor die optie zou bijna de hele rest van de Kamer moeten samenwerken.

Lees ook:

De ervaring wandelt en masse het Kamergebouw uit – wie controleert de regering straks nog?

Terwijl Mark Rutte en Sigrid Kaag vermoedelijk maanden gaan onderhandelen over de macht, is een andere kwestie minstens zo relevant: wat blijft er over van de tegenmacht, stelt columnist Bart Zuidervaart.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden