Regeerakkoord

Suikertaks, geen leenstelsel meer en heel veel huizen: dit zijn de plannen van Rutte IV

Sigrid Kaag, Mark Rutte, Wopke Hoekstra en Gert-Jan Segers tijdens de presentatie van het coalitieakkoord. Beeld ANP
Sigrid Kaag, Mark Rutte, Wopke Hoekstra en Gert-Jan Segers tijdens de presentatie van het coalitieakkoord.Beeld ANP

Welke plannen heeft kabinet Rutte IV voor de komende regeerperiode? In dit artikel zetten we ze allemaal op een rij.

Redactie Trouw

Woningmarkt

Bouwen, bouwen, bouwen: minstens honderdduizend nieuwe woningen per jaar. Dat is de bikkelharde toezegging die het aankomende kabinet doet als een van de maatregelen om de wooncrisis te bestrijden. Het huidige tekort aan woningen in Nederland wordt geschat op een kleine 300.000. Daarnaast verdwijnt de verhuurdersheffing, evenals de jubelton. Lees hier meer.

Klimaat en milieu

De klimaat- en milieuambities van Rutte IV zijn fors hoger dan die van Rutte III. De klimaat- én stikstofdoelen gaan fors omhoog. Het vorige kabinet wilde nog 49 procent minder CO2-uitstoot dan in 1990, het nieuwe streeft naar 60 procent. De coalitie heeft de ambitie om ‘koploper in Europa’ te zijn. Om dat te bereiken, wacht Rutte IV een enorme inhaalrace. Lees hier onze analyse van de klimaatplannen.

Het kabinet zal geen nieuwe vergunningen afgeven voor gaswinning onder de Waddenzee. Wel worden gasprojecten in de Noordzee ‘gesteund’. Doordat de winning in het Groningenveld over enkele jaren geheel stopt, moet het kabinet op zoek naar andere bronnen, vooral in het buitenland.

Onderwijs

Het is één van de meest opmerkelijke besluiten uit het coalitieakkoord: het zwaar bekritiseerde leenstelsel voor studenten wordt afgeschaft. Ook D66, uitgerekend de partij die zorgde voor de invoering ervan in 2015, is daar zeer content mee. CDA en ChristenUnie zijn nooit enthousiast geweest over het studievoorschot. Er was de afgelopen twee jaar nog nauwelijks politiek draagvlak voor het leenstelsel. De coalitie is van plan de leenstelselgeneratie te compenseren. Lees hier meer.

Een nieuwe bestuurscultuur

Vertrouwen is een abstract begrip, maar de coalitie belooft een aantal praktische zaken die het vertrouwen moeten opvijzelen. Burgers krijgen meer en betere rechtshulp. De griffierechten (die waren gestegen) gaan weer omlaag, voor een betere toegang tot het recht. Wetten krijgen ‘hardheidsclausules’ zodat instanties en gemeenten menselijker kunnen oordelen over burgers die onbedoeld een fout maken. Bij alle nieuwe wetgeving wil het nieuwe kabinet kijken of dit wel echt zo uitpakt als bedoeld, en of het wel uitvoerbaar is in de praktijk. Maar de coalitie weet: de burger zal eerst willen zien, dan pas geloven. Lees hier verder.

Gezondheid en sociale zekerheid

De coalitie is van plan de belasting op suikerhoudende dranken en accijnzen op tabak te verhogen. De btw op groente en fruit gaat omlaag, mogelijk naar 0 procent.

Het minimumloon wordt in fases verhoogd met 7,5 procent, en de uitkeringen - de WAO uitgezonderd - stijgen mee. De vier coalitiepartijen hebben besloten de koppeling te handhaven om het ‘bestaansminimum te verstevigen’.

De kinderopvangtoeslag voor werkende ouders wordt de komende jaren verhoogd naar 95 procent. De toeslag wordt direct uitgekeerd aan crèches, zodat ouders niet het risico lopen dat ze geconfronteerd worden met terugvorderingen.

Asielbeleid

De oude coalitie brak bijna in tweeën over de vluchtelingenkwestie en migratie. De nieuwe coalitie doet een poging de uitersten in visie te verenigen. Zo krijgen uitgeprocedeerde kinderen les in hun eigen taal, en moet legale arbeidsmigratie beter geregeld worden. Lees hier meer over de plannen.

Medische ethiek, voltooid leven en abortus

Op het vlak van medische ethiek kan D66 verdergaan met het wetsvoorstel over ‘voltooid leven’. Ook over abortus en embryoselectie staan grote beslissingen op stapel in de Tweede Kamer.

Het politieke compromis: VVD, D66, CDA en ChristenUnie laten elkaar vrij in hun stemgedrag. Er komen geen afspraken vooraf, zoals eerder. Alle medisch-ethische onderwerpen worden een ‘vrije kwestie’ waarbij Kamerleden naar eigen geweten kunnen stemmen. Het kabinet voelt zich verantwoordelijk dat het debat ‘‘zorgvuldig en respectvol’ verloopt. Zelf zal het kabinet niet met nieuwe stappen komen. Die concessie heeft de ChristenUnie weten te bedingen. Maar fracties van de vier partijen krijgen wel de ruimte om vanuit de Tweede Kamer zélf met wetgeving te komen.

Voltooid leven: D66 heeft het wetsvoorstel klaarliggen om voor niet-zieke 75-plussers mogelijk te maken dat zij actief hun leven kunnen beëindigen. Dit voorstel kan de komende jaren beginnen aan de inhoudelijke behandeling in de Tweede Kamer, waarbij het nog niet duidelijk is of ook de VVD voor zal stemmen.

Embryo-onderzoek: Ouders krijgen mogelijk de optie om bij enkele ernstige erfelijke ziekten van te voren het geslacht te bepalen. De fracties van VVD en D66 komen met eigen wetgeving. Zij werken ook aan een wetsvoorstel om het kweken van embryo’s voor wetenschappelijk onderzoek mogelijk te maken, nu nog verboden.

Abortus: Anticonceptie wordt gratis om ongewenste zwangerschappen te voorkomen. De D66-fractie gaat door met het eigen wetsvoorstel om de verplichte bedenktijd bij abortus te schrappen. De fracties zijn vrij te stemmen over andere voorstellen vanuit de Kamer. Er ligt daar een plan van linkse partijen om de abortuspil te verstrekken via de huisarts. De SGP wil huisartsen verplichten vrouwen voor te lichten over alternatieven voor abortus.

Defensie

Het kabinet trekt 3 miljard euro per jaar extra uit voor Defensie. Dat is minder dan Defensie zelf had gehoopt. Daar was ingezet op 4 miljard, een bedrag dat de commandanten van de vier krijgsmachtonderdelen in april ook noemden tegenover Trouw. In de komende kabinetsperiode komt 10,7 miljard euro vrij voor onderhoud en intensivering van de uitgaven.

Cultuur

Om ‘herstel, vernieuwing en groei’ mogelijk te maken, wordt er structureel 170 miljoen euro geïnvesteerd in de creatieve en culturele sector.

Het kabinet wil bijdragen aan de komst van een Nationaal Historisch Museum en een Slavernijmuseum.

Buitenlandse zaken

Nederland moet een leidende rol spelen in pogingen om de Europese Unie ‘slagvaardiger, economisch sterker, groener en veiliger te maken’. Als niet alle EU-landen op één lijn zitten, moet Nederland desnoods met gelijkgezinde landen kopgroepen vormen, onder meer op het gebied van klimaat en migratie.

Het regeerakkoord zwijgt over een eventuele staatssecretaris voor Europese zaken. Die functie is door het kabinet-Rutte II afgeschaft. Tijdens de formatie werd gespeculeerd over een terugkeer van die kabinetspost.

Het Europees Parlement moet wat het nieuwe kabinet betreft de mogelijkheid krijgen om individuele Eurocommissarissen de laan uit te sturen. Nu kan dat alleen met de Europese Commissie als geheel.

Infrastructuur

De verbreding van de A27 bij Amelisweerd gaat mogelijk niet door. Eerst wordt met de regio onderzocht of de verkeersdrukte op een andere manier kan worden opgelost.

Er wordt 3 miljard euro gereserveerd voor de aanleg van de Lelylijn, een treinverbinding tussen Groningen en Amsterdam, via Lelystad. Deze spoorlijn is een langgekoesterde wens van de noordelijke regio.

De invoering van rekeningrijden moet in 2030 een feit zijn. Dit voornemen stond in het verleden al in meerdere regeerakkoorden, maar werd uiteindelijk telkens geblokkeerd door politieke meerderheden.

En verder

De nieuwe coalitie wil de proef met de legale kweek, inkoop en verkoop van cannabis uitbreiden. Momenteel doen er tien gemeenten mee, daar moet één grote stad bijkomen.

Het kabinet gaat ‘blurring’ toestaan, oftewel het mengen van winkelfuncties. De kapper mag straks dus een wijntje of biertje schenken. Wel wordt er streng toegezien op alcoholmisbruik.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden