Luchtvaart

Steunpakketten voor KLM en Air France leggen frictie tussen Nederland en Frankrijk pijnlijk bloot

Beeld Reuters

Achter de steunoperaties die de Franse en Nederlandse regeringen vrijdag aankondigden voor het noodlijdende Air France/KLM gaat een wereld van geschonden prestige, irritatie en onbegrip schuil. De steunoperaties van de twee landen verschillen ook fundamenteel van elkaar. Oude sentimenten spelen opnieuw een nadrukkelijke rol.

Vrijdagavond negen uur, de aangekondigde persconferentie van de ministers Wopke Hoekstra en Cora van Nieuwenhuizen zou moeten beginnen. Maar Hoekstra zit nog aan de telefoon met zijn Franse collega Bruno Le Maire. Nog een keer de zaken doornemen. De twee bewindslieden komen uiteindelijk te laat op de afspraak met de pers en moeten de verklaring die hun is aangereikt voordragen zonder er eerder naar hebben kunnen kijken.

Het is een beetje chaotisch vrijdag. Het Nederlandse kabinet, dat in de planning had dinsdag een beslissing te nemen over steun aan KLM, wordt door de Franse behoefte aan snelheid overvallen. Hoekstra kan ook niet veel meer dan de contouren van een reddingsoperatie schetsen, het kabinet is nog lang niet klaar met de gesprekken met KLM over de voorwaarden.

De welbekende inhoud van de door beide landen aangekondigde pakketten typeert de Frans-Nederlandse verhoudingen nog veel meer. Hoekstra benadrukt vrijdagavond dat de Nederlandse steun de vorm zal hebben van leningen en schenkingen. Er zal geen cent naar Frankrijk gaan, benadrukt Hoekstra. Alles voor de blauwe trots, aldus Van Nieuwenhuizen.

Twijfel over gewenst effect

Nederland steunt dochter KLM, terwijl de Fransen de holding van Air France-KLM zeven miljard euro toezeggen. Helemaal zoals het nu al een aantal jaren gaat bij de fusiemaatschappij. De Fransen beschouwen de maatschappij als Frans, Nederland maakt zich eerst en vooral zorgen over de Nederlandse dochter. Tot februari vorig jaar bezat Nederland ook geen aandelen. In die maand kocht Hoekstra een belang van 14 procent in de holding, om meer invloed te krijgen. Kamerleden betwijfelen tot op de dag van vandaag of die aankoop het gewenste effect heeft gehad.

In de Kamer leeft ook de overtuiging dat de botsing die Le Maire en Hoekstra eerder hadden over steunpakketten voor de zuidelijke Europese lidstaten in verband met de coronacrisis, afgelopen week nadrukkelijk een rol speelden. Le Maire zette zijn Nederlandse ambtgenoot in die lezing met alle soorten van genoegen voor het blok.

Al sinds de fusie van de twee vliegmaatschappijen in 2004 wordt gespeculeerd over de vraag wanneer de twee weer zelfstandig door het leven zullen gaan. Het probleem, zo wordt ook in de Kamer benadrukt, is dat er eigenlijk geen alternatief is. Voor beide maatschappijen zou gelden dat na de ontvlechting een nieuwe partner zal moeten worden gezocht. Zelfstandig voortbestaan is pure theorie.

Nationaliseren geen optie

Daar zit ’m ook ook het grote verschil met die andere grote reddingsoperatie in deze eeuw, die van ABN Amro in 2008. Destijds haalde het kabinet onder leiding van Jan Peter Balkenende en minister van financiën Wouter Bos (en tot woede van de Belgische regering) ABN Amro uit het conglomeraat Fortis en nationaliseerde de bank.

KLM uit de holding halen met Air France en nationaliseren is echter een heel andere zaak. Een (weer gezonde) bank kan als het ware zichzelf voor de staat terugverdienen. KLM maakt ook in heel goede jaren een heel magere winst. Nationalisatie is geen optie. Net zoals het uitgegeven van nieuwe aandelen, waar op dit moment over wordt nagedacht, een moeizaam verhaal wordt. Wie zou die aandelen willen kopen naast de twee regeringen? Een aandelenemissie is niets anders dan staatssteun: niet dat het tot de onmogelijkheden behoort, het is ook niet de meest gewenste weg uit de crisis.

Toch wordt er ook in de Kamer ­rekening mee gehouden dat op enig moment de Frans-Nederlandse ­samenwerking in de luchtvaartsector op de klippen loopt. De voorwaarden die Hoekstra vrijdag aan hulp verbond, zouden daarbij een ­belangrijke rol kunnen spelen. De Nederlandse regering wil dat het ­personeel ook zijn steentje bijdraagt aan redding van KLM. De arbeidsvoorwaarden moeten worden aan­gepast en zeker voor piloten (vooral voor Franse piloten) is dat een enorm taboe.

Lees ook: 

Nog veel onduidelijk

Er is een toezegging voor steun, maar meer is er eigenlijk nog niet. Minister Wopke Hoekstra moet daarvoor nog vele gesprekken voeren.

Bonus zat Nederland in de weg

Vorige week kwam als een donderslag bij heldere hemel het bericht dat de topman van Air France/ KLM een bonus kon krijgen als hij Franse en Nederlandse regeringen kon bewegen steun te geven. Die bonus zat Wopke Hoekstra danig in de weg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden