Notulen ministerraad

Staatsgeheim, persoonlijk en mogelijk ‘brisant’: wat zijn p-notulen?

 Premier Mark Rutte zit de eerste ministerraad van het nieuwe kabinet Rutte III voor in 2017. Beeld ANP
Premier Mark Rutte zit de eerste ministerraad van het nieuwe kabinet Rutte III voor in 2017.Beeld ANP

Maandagavond zijn ze openbaar gemaakt: de notulen van de ministerraad uit het jaar 2019, toen de ministers spraken over de toeslagenaffaire. Inclusief de persoonlijke notulen die ministers krijgen in een verzegelde envelop. Ruim dertig pagina’s met ‘brisante’ passages, volgens premier Rutte. Wat zijn p-notulen precies?

Wanneer worden p-notulen gemaakt?

Van iedere vrijdagse ministerraad maakt een secretaris gewone notulen. Die zijn ‘zeer geheim’, de hoogste categorie van geheimhouding. Wanneer er gevoelige zaken worden besproken, zoals een minister die dreigt op te stappen, militaire missies of terroristische dreigingen, worden er ook persoonlijke notulen gemaakt, vertelt onderzoeker Anne Bos van het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. “Hot topics dus, en die komen niet iedere vrijdag ter sprake.” De premier mag bepalen welk onderwerp in p-notulen komt, hij bepaalt de agenda.

Wie krijgt p-notulen te zien?

De p-notulen gaan alleen naar de ministers. Van de gewone notulen gaan enkele tientallen genummerde kopieën onder meer naar de ministeries, de ministers en staatssecretarissen en het kabinet van de Koning. De stijl van notuleren verschilt niet, aldus Bos, die onderzoek deed naar het aftreden van ministers en vele decennia oude notulen doornam. “Die is altijd compact, heel geserreerd en droog. Je moet kunnen zien hoe een besluit tot stand kwam.” De notulen moeten na lezing geretourneerd en gaan in een kluis.

Waarom zijn p-notulen zo geheim?

Omdat hierin in ieder geval te zien is welke minister wat zei. En naar buiten toe spreekt het kabinet ‘met één mond’, dan mag er geen licht zitten tussen de opvattingen van de verschillende ministers. Verder vallen p-notulen gewoon onder de Archiefwet. Wetenschappers kunnen na twintig jaar om inzage vragen. Het kabinet kan zelf uitzonderingen bepalen, maar na vijftig jaar is alles in principe openbaar. Alleen voor zaken over het Koninklijk Huis geldt een termijn van 75 jaar.

Zijn er geen uitzonderingen?

Het kabinet kan zelf beslissen of er een uitzondering mag worden gemaakt, op grond van artikel 68 van het reglement van orde van de ministerraad. Sinds de parlementaire enquête over de staatssteun aan scheepswerf RSV in 1983 krijgen Kamerleden uit zo’n enquêtecommissie vaak inzage in de notulen. Dat is ook gebeurd bij het onderzoek naar het toeslagenschandaal. De leden van de commissie kregen een beknopte samenvatting, de voorzitter en secretaris kregen inzage in de hele tekst ter controle.

Lekken is strafbaar, hoe zit dat?

Pieter Klein van RTL, die afgelopen week nieuws uit de notulen bracht, zegt uiteraard niets over zijn bronnen. Op Twitter hintte hij: “Gratis tip voor de speurders – in een van die notulen staat nota bene: het schip van staat lekt van boven.” Het is vaker voorgekomen dat uit de ministerraad is gelekt. Voormalig minister Eduard Bomhoff van de LPF citeerde in zijn boek Blinde ambitie over de 87 dagen van het eerste kabinet-Balkenende ruim uit de notulen. Ook Mient Jan Faber bleek er voor zijn boek Srebrenica – De genocide over te beschikken. Beiden zijn niet vervolgd door de Rijksrecherche.

Lees ook:

Dit zijn de meest ‘brisante’ passages uit de notulen

Dat de letterlijke notulen van de ministerraad twee jaar na dato voor iedereen te lezen zijn, is uniek. Het kabinet noemt het een ‘zeer uitzonderlijke stap’, bedoeld om tijdens de coronacrisis en na de val van het kabinet vertrouwen terug te winnen.

Notulen ministerraad openbaar in unieke poging vertrouwen te herstellen

Het kabinet maakt voor één keer staatsgeheime notulen van de ministerraad openbaar. De ophef daaromtrent compliceert de toch al ingewikkelde formatie nog meer.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden