Stikstofaanpak

Spoedwet stikstofmaatregelen aangenomen in Eerste Kamer met steun van rechts

Minister Carola Schouten van landbouw, natuur en voedselkwaliteit (ChristenUnie) schudt de hand van Henk Otten (Fractie Otten) voorafgaand aan het debat in de Eerste Kamer over de spoedwet met stikstofmaatregelen. Beeld ANP

Het kabinet slaagt voor de eerste serieuze test in de Eerste Kamer. Voor het eerst sinds de coalitie er geen meerderheid meer heeft, heeft de senaat met een belangrijke wet ingestemd. 

Misschien nog belangrijker is de manier waarop de spoedwet om stikstof terug te brengen is aangenomen. Waar de linkse partijen PvdA en GroenLinks dachten dat het kabinet niet om hen heen kon, doet Rutte III het ‘gewoon’ over rechts. Dankzij steun van de Groep Otten, SGP, 50Plus en de Onafhankelijke Senaatsfractie (OSF) krijgt de spoedwet 40 van de 75 senatoren achter zich.

Het was gisteren moeilijk om senatoren te vinden die oprecht enthousiast zijn over de spoedwet. Toch is al na een paar uur debat duidelijk dat de wet een meerderheid zal halen. Het alternatief, dat de bouw mogelijk geheel stil komt te vallen, is voor veel senatoren een groter schrikbeeld dan de impopulaire wet. Gerben Gerbrandy (OSF) stemt, net als zijn collega’s, onder protest in. De Eerste Kamer is er immers om wetten te controleren op ‘rechtmatigheid, uitvoerbaarheid en haalbaarheid’, zegt hij. “Je kunt er grote vraagtekens bij stellen of deze wet juridisch goed in elkaar zit.” De Raad van State had de nodige op- en aanmerkingen op de wet. En het is onduidelijk hoe te handhaven valt dat boeren eiwitarmer veevoer zullen gebruiken. Gerbrandy: “Maar er is een groter belang. Het land dreigt op slot te gaan, er moet iets gebeuren.”

SGP-senator Peter Schalk wil niet spreken van een ‘rechts motorblokje’ dat de wet aan een meerderheid helpt. “Ik zie dit als een paardesprong. Twee stappen naar voren, één naar rechts.”

Vorige week dacht de PvdA-leiding nog dat het kabinet uiteindelijk wel bij hen zou aankloppen voorsteun. De sociaal-democraten stelden minder vergaande eisen dan GroenLinks en steun van rechtse fracties was onzeker. Dat was totdat premier Mark Rutte de rode loper uitrolde voor de van Forum voor Democratie afgesplitste Henk Otten en zijn fractie.

Aan het eind van het debat concludeert PvdA-senator Ruud Koole dat hij te weinig toezeggingen heeft gekregen om voor de wet te stemmen. Minister Carola Schouten (landbouw) zegt toe dat de woningbouw voor lage- en middeninkomens voorrang krijgt, maar aan een andere PvdA-eis wil zij niet voldoen. Hoewel ze zich kan voorstellen dat er meer nodig zal blijken, wil zij nog geen extra geld toezeggen voor natuurherstel. Koole: “Tijdens dit debat waren er een paar lichtpuntjes, maar het totale pakket blijft erg mager.”

De steun van 50Plus voor de wet is uiteindelijk een bonus, omdat de OSF, samengesteld door provinciale fracties, eerder op de dag al heeft toegehapt. Een eis van partijleider Henk Krol dat er onderzoek naar de rekenrente voor pensioenen moet komen in ruil voor steun, is volgens Eerste Kamerlid Martin van Rooijen niet aan de orde. Wel krijgt hij een toezegging over de bouw van seniorenwoningen.

In de spoedwet is geregeld dat veevoer zo bewerkt wordt dat het minder ammoniak uitstoot. Ook hebben bouwprojecten die niet schadelijk zijn voor beschermde natuurgebieden geen vergunning meer nodig. Met deze maatregelen en de verlaging van de maximumsnelheid (die niet in de spoedwet staat), hoopt het kabinet dat de bouw van 75.000 projecten volgend jaar kan doorgaan.

Lees ook:

Hoe het stikstofgedrocht groeide en ter wereld kwam

Meer dan tien jaar geleden bleek dat het kabinet een probleem had met het stikstofbeleid. CDA, PvdA en VVD verzonnen gezamenlijk een aanpak. Dat plan sneuvelde. Nu zitten we met de brokken. Een reconstructie.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden