Formatienotitie

Speculaties over de toekomst van Omtzigt. ‘Bizar, dit inkijkje’

CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt bracht vorige week zijn stem uit samen met zijn echtgenote Ayfer Koc voor de Tweede Kamerverkiezingen bij voetbalclub Emos in Enschede.  Beeld ANP
CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt bracht vorige week zijn stem uit samen met zijn echtgenote Ayfer Koc voor de Tweede Kamerverkiezingen bij voetbalclub Emos in Enschede.Beeld ANP

‘Positie Omtzigt. Functie elders.’ Het raadsel van het Binnenhof is hoe deze vier woorden in de formatie-notitie van verkenner Ollongren kwamen.

Jelle Brandsma

Verlaat CDA’er Pieter Omtzigt de politiek? En zitten PvdA en GroenLinks niet meer aan elkaar vast gebakken? De formatie-notitie die verkenner Kajsa Ollongren, tevens D66-vicepremier, onder haar arm had, roept deze vragen op. Een ANP-fotograaf legde haar donderdag vast en bij het uitvergroten van de foto is de tekst van de notitie te lezen.

De vier woorden ‘Positie Omtzigt. Functie elders’ springen het meest in het oog. In de notitie staat verder onder meer dat linkse partijen ‘elkaar niet echt vasthouden’. Waarom de verkenners – naast Ollongren is dat VVD-senator Annemarie Jorritsma – dit schreven, is nog niet duidelijk. Zij gaven hun opdracht terug en lieten het bij de verklaring dat de aantekeningen ‘geen directe weergave van de reeds gevoerde gesprekken’ zijn en ‘met geen van de onderhandelaars zijn besproken’.

Rutte: Omtzigt kwam niet ter sprake tijdens formatie

Volgens premier Mark Rutte hebben hij en minister Sigrid Kaag het tijdens de formatiegesprekken niet gehad over CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt. Dat zei hij donderdagavond laat voor de camera van de NOS. De VVD-leider zegt ook namens D66-collega Kaag te spreken.

“Het is heel vervelend wat hier gebeurd is”, zegt Rutte over de uitgelekte notitie van inmiddels oud-verkenner Kajsa Ollongren. “Ik heb daar ook even contact over gehad met Sigrid Kaag vanavond, dus ook namens haar kan ik zeggen dat wij in ieder geval in onze gesprekken het niet hebben gehad over Pieter Omtzigt”, aldus Rutte tegen de NOS.

Lijsttrekkers uit de wind te houden

Met de verklaring proberen de voormalige verkenners de lijsttrekkers uit de wind te houden. Maar wat moeten PvdA-leider Lilianne Ploumen en GroenLinks-voorman Jesse Klaver (van elkaar) denken? Ploumen liet weten dat ‘de positie van de PvdA was en is niet zonder een andere linkse partij aan tafel’ te schuiven. Klaver was iets minder stellig. Hij bepleitte donderdag nog een keer ‘een zo progressief mogelijk’ kabinet.

De zorgen bij het CDA zijn groter. Hoe houdt deze partij Pieter Omtzigt binnenboord? CDA-leider Wopke Hoekstra spreekt tegen dat hij met de verkenners heeft gesproken over Omtzigt en een ‘functie elders’. Hij reageert furieus: “Bizar, dit inkijkje in de aantekeningen van verkenner Ollongren. Onderwerpen die geen van allen met mij zijn besproken en waar zij ook niet over gaat.”

Pieter Omtzigt is al een tijdje oververmoeid thuis. Vorige week liet hij weten: “Het herstel kost mij langer en ik heb toch nog net te veel campagne proberen te voeren, soms tegen beter weten in”. Omtzigt stelde afgelopen jaren aan de orde hoe ouders ten onrechte geen kinderopvangtoeslag kregen en geld moesten terugbetalen. Ook hield hij zich in de Raad van Europa bezig met corruptie op Malta en deed hij mee aan de lijsttrekkersverkiezingen, die hij nipt verloor. In februari publiceerde hij een boek.

Omtzigt laat zijn kiezers niet in de steek

Zelf reageerde hij donderdag niet op het tumult in Den Haag. Zijn echtgenote Ayfer Koç, CDA-raadslid in hun woonplaats Enschede, schreef op Twitter dat hij ‘zijn kiezers niet in de steek laat’. Omtzigt, nummer twee op de CDA-lijst, kreeg 342.000 voorkeurstemmen. Lijsttrekker Wopke Hoekstra kreeg 437.000 stemmen.

Waar de vier woorden over Omtzigt vandaan komen, is vooralsnog onduidelijk. Het CDA heeft een tweeslachtige relatie met hem. Hij valt de macht van de overheid aan en dat kan van belang zijn voor het CDA, maar tegelijk zit het CDA zelf op de stoel van de bestuurder. Hij heeft een ruime achterban, ook buiten het CDA, maar hij geldt ook als een eigenzinnig type, wat soms tot wrijving leidt. Hoekstra nam het donderdag voor hem op: “Hij hoort van a tot z bij het CDA. Ik heb regelmatig en goed contact met hem. Ik hoop zeer om hem binnenkort weer terug te zien”.

Buiten het CDA, bij VVD en D66, hebben ze zeker moeite met Omtzigt. Hij ageert sterk tegen de gebrekkige informatie die hij krijgt van het kabinet. Het zwartlakken van stukken duidt hij als ‘de Rutte-doctrine’. Tijdens de verhoren over de toeslagenaffaire werd duidelijk dat er ook bij vergaderingen van het kabinet werd geklaagd over de lastige vragen van Omtzigt.

Lees ook:

Zwalkend CDA wacht een kritische analyse: waar ging het mis?

Het CDA gaat uitzoeken wat er misging bij de verkiezingen en zal uitkomen op een chaotische lijsttrekkersstrijd, gebrek aan eenheid en een zwalkende koers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden