Toeslagenaffaire

Snel erkent zoeken naar dubbele nationaliteit bij fraude-opsporing toeslagen

Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag. Verhoor van Menno Snel, van 2017 tot 2019 staatssecretaris van financiën.  Beeld Maarten Hartman
Parlementaire ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag. Verhoor van Menno Snel, van 2017 tot 2019 staatssecretaris van financiën.Beeld Maarten Hartman

Voormalig staatssecretaris Snel van financiën hoorde op 4 juni vorig jaar dat het fraudeteam bij Toeslagen voor indicaties van fraude gebruikmaakte van gegevens over dubbele nationaliteit. Maar die informatie deelde hij nooit met de Tweede Kamer.

Het ministerie vroeg wel advies hierover aan de Autoriteit Persoonsgegevens, maar moest meer dan een jaar hierop wachten. De APG oordeelde dat de Belastingdienst volstrekt onwettig en onacceptabel handelde door gegevens over nationaliteit te gebruiken.

Snel vertelde woensdag aan de parlementaire ondervragingscommissie kinderopvangtoeslag wat hem die bewuste dag in juni 2019 is uitgelegd. Fraude-ambtenaren vertelden dat nationaliteit één van de manieren was om te bepalen of er sprake was van een gelijke groep mensen. “Als er sprake is van een groep, is het makkelijker om fraude te organiseren”, aldus de oud-staatssecretaris, die vorig jaar aftrad. Waarom het hebben van een dubbele nationaliteit ervoor zorgt dat mensen tot een groep gerekend worden, vertelde Snel er niet bij.

Specifieke (tweede) nationaliteit

Later ontdekte het ministerie van financiën, naar aanleiding van een verzoek om documenten door Trouw en ‘RTL Nieuws’, dat er speciaal op groepen burgers met een specifieke (tweede) nationaliteit was gezocht in de fraudebestrijding. Snel noemde een grootschalige controle op mensen met de Ghanese nationaliteit en de Roemeense nationaliteit.

De bewindsman is verbolgen dat het verkrijgen van informatie van de Belastingdienst vaak lang duurde. En de dienst was vooral bezig zich te verdedigen. Eerder stelde voormalig directeur-generaal Uijlenbroek ook dat de Belastingdienst de neiging had ‘nog een keer uit te leggen waarom de wereld werkt zoals hij werkt’, in plaats van zich te verplaatsen in het perspectief van burgers, of de politieke werkelijkheid.

Duizenden gedupeerden

Op 4 juni 2019 werd het Snel duidelijk dat de ruim 300 burgers in de veelbesproken Eindhovense gastouderbureau (CAF11) meer dan gelijk hadden, en ‘echt door de Belastingdienst waren aangereden’. Ook drong toen bij hem door dat er ook in andere zaken zulke fouten gemaakt konden zijn, en er sprake kon zijn van wel duizenden gedupeerden.

Met dat inzicht wilde hij de CAF11-ouders versneld compenseren. Maar dat strandde opnieuw op juridische problemen, zoals het risico van precedentwerking. “Ik ben geen jurist en durfde het uiteindelijk niet aan”, verklaarde Snel. Hij besloot in afwachting van een advies van oud-minister Donner, om terugvorderingen aan alle andere mogelijk gedupeerde ouders niet stop te zetten. Maar in november zette hij, onder druk van de Tweede Kamer, deze vorderingen alsnog stop.

‘Ik heb de eerste afslag gemist’

Collega-staatssecretaris Tamara van Ark, zei woensdag tegen de commissie, vrij laat te hebben doorgekregen hoe hardvochtig de wet uitpakte, vooral op mensen met lage inkomens die hoge toeslagen krijgen en bij kleine foutjes alles moesten terug betalen. Zij werd daarvoor in maart 2018 gewaarschuwd door ambtenaren van Financiën. “Ik heb de eerste afslag gemist. En daarna steeds opnieuw. Ik zie nu veel momenten waarop de informatie wel in notities erlangs scheert. Maar ik heb niet doorgevraagd.”

Van Ark concludeert dat de overheid in de toeslagenaffaire “haar kernbelofte, dat het mensen in nood helpt”, heeft verbroken. “Die belofte moeten wij weer herstellen”. De bewindslieden adviseren om een uitvoeringswet nooit meer in twee wetten te vatten en bij twee ministeries neer te leggen. “Dat is een recept voor ellende”.

Lees ook:

Verhoren van de commissie Kinderopvangtoeslag

Lees hier alle verslagen van de verhoren van de commissie kinderopvangtoeslag van de afgelopen dagen.

Wie wist wat in de toeslagenaffaire? De kluwen van hoofdrolspelers ontward

Hoe kon de toeslagen­affaire ontstaan? Waarom werd niets gedaan met signalen van ouders die in de problemen raakten door de doorgeschoten fraudeaanpak?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden