Toeslagenaffaire

Slachtoffers toeslagenaffaire doen aangifte tegen Rutte: ‘Hij wist dat de wet werd geschonden’

Demissionair premier Mark Rutte. Beeld ANP
Demissionair premier Mark Rutte.Beeld ANP

Tachtig slachtoffers van de kinderopvangtoeslagzaak hebben aangifte gedaan tegen premier Mark Rutte.

Eerder werden al vijf (voormalig) bewindslieden aangeklaagd die betrokken zouden zijn bij de affaire. Het is in Nederland uniek dat zoveel bewindslieden inclusief de premier persoonlijk worden aangeklaagd voor het gevoerde beleid. Het Openbaar Ministerie besloot vorige maand nog na een aangifte van het kabinet tegen de ambtelijke Belastingdienst niet te gaan vervolgen voor de toeslagenaffaire.

Of de aangiftes tegen bewindslieden tot vervolging gaan leiden, daarover moet de procureur-generaal een advies geven aan de minister van justitie. Die besluit of er al dan niet tot vervolging wordt overgegaan.

Onrechtmatige jacht op duizenden gezinnen

De aangiftes zijn gedaan door advocaat Vasco Groeneveld, die een groep van de naar schatting 27.000 gedupeerde ouders vertegenwoordigd. Rutte wordt volgens de advocaat aangeklaagd voor drie ambtsmisdrijven. Het gaat dan over de ‘onrechtmatige jacht door de Belastingdienst op duizenden gezinnen’.

De premier zou volgens Groeneveld al sinds juni 2019 op de hoogte zijn gesteld van de grote problemen bij de kinderopvangtoeslag. Dat heeft Rutte in het debat op 19 januari tegen de Tweede Kamer ook zelf toegegeven.

Groeneveld: “De premier erkende dat hij vanaf die tijd direct betrokken was bij het dossier.” Tegelijkertijd is uit vrijgekomen stukken nu ook duidelijk dat de premier al vanaf het najaar van 2018 op de hoogte is gesteld van de misstanden, toen hij een interne notitie kreeg van zijn ambtenaren die hem voorbereidden op vragen hierover van media.

‘Rutte wist dat de wet werd geschonden’

Volgens de advocaat is het nu duidelijk dat de premier sinds mei 2019 ‘heeft meebeslist’ over de stappen die het kabinet heeft gezet in de toeslagenaffaire. “Toch is het illegale invorderen van de toeslagen bij ouders door de Belastingdienst doorgegaan tot november 2019 of langer.”

Een ander ambtsmisdrijf is, meent Groeneveld, dat het kabinet - lees: Rutte - de beschikkingen waarbij de toeslagen werden teruggevorderd of niet toegekend, gewoon heeft laten bestaan ‘terwijl hij wist dat de wet hierbij werd geschonden’.

Ten slotte wordt Rutte, minister Hoekstra en demissionair staatssecretaris Snel verweten dat het kabinet ‘opzettelijk of door grove schuld’ heeft nagelaten om wetten uit te voeren. Het gaat dan bijvoorbeeld over het niet of niet tijdig geven van informatie aan de gedupeerden van de toeslagendienst, waardoor ze niet in staat waren bezwaar tegen het besluit aan te tekenen.

Schending van de rechtsorde

Groeneveld vindt het terecht dat ook tegen de demissionaire premier een klacht wordt ingediend. “Rutte heeft niet ingegrepen toen mijn cliënten ambtelijk werden opgejaagd en beroofd. Deze schending van de rechtsorde door de overheid is ongekend in de moderne Nederlandse geschiedenis. Voor zulke ernstige gevallen heeft de wetgever ambtsmisdrijven in het Wetboek van Strafrecht opgenomen.”

Vorige maand deed de advocaat aangifte tegen de ministers Tamara van Ark (medische zorg), Wopke Hoekstra (financiën) en de inmiddels afgetreden Eric Wiebes (economische zaken). Ook tegen de voormalig staatssecretaris van financiën Menno Snel en oud-minister Lodewijk Asscher is aangifte gedaan.

Geen strafrechtelijk onderzoek naar Belastingdienst

Onlangs besloot het OM geen strafrechtelijk onderzoek in te stellen naar de Belastingdienst in de toeslagenaffaire. Volgens het OM is er ‘na een zorgvuldige beoordeling van de feiten en omstandigheden’ geen sprake van een strafrechtelijke verdenking. In mei vorig jaar deden de staatssecretarissen van financiën Van Huffelen (toeslagen en douane) en Vijlbrief (Belastingdienst) zelf aangifte tegen de dienst. Aanleiding daarvoor was een analyse van strafrechtadvocaat Hendrik Jan Biemond, die oordeelde dat er mogelijk sprake was van strafrechtelijk verwijtbaar handelen.

Lees ook:

Wantrouwen en willekeur: over de vlijmscherpe randen van de fraudewet

Wie een bijstandsuitkering krijgt, valt nogal eens ten prooi aan wantrouwen en willekeur bij de gemeente. Vakbond FNV stuurt er deze week een in allerijl opgestuurd zwartboek over naar minister Koolmees.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden