ProfielSigrid Kaag

Sigrid Kaag wil D66 leiden: Een atypische politicus, in de ban van het grotere verhaal

Minister Sigrid Kaag voor Buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking heeft laten weten het leiderschap van D66 op zich te willen nemen. Beeld ANP

Sigrid Kaag wil lijsttrekker worden van D66. In een gesprek met RTL maakte ze zondagmiddag haar ambitie bekend: ze wil niet alleen de partij leiden, maar ambieert ook het premierschap. Kaag veroverde de Democraten met bevlogen lezingen maar lijkt soms wat boven de politiek te zweven. Wat wordt de partijkoers, met haar aan het roer?

Alles komt zoals het komt, zei Sigrid Kaag met Kerst 2017 in deze krant. Ze was net terug in Nederland, na een lange tijd als VN-gezant in het Midden-Oosten. Haar koffers stonden nog in Libanon; woonruimte moest ze nog zoeken. Een diplomaat die de politiek in gaat? Ze zou wel zien, hoe het allemaal ging lopen.

Typerend was hoe ze de beslissing nam over het ministerschap in het derde kabinet Rutte. Daar moest ze achteraf wel om lachen, vertelde ze in dat kerstinterview. “Net toen Alexander Pechtold mij belde, waren al mijn telefoons leeg. Later zeiden ze in de fractie: ‘Jij was kennelijk een van de weinige mensen die níet naast de telefoon zat’. En dat was ook zo.” Ze kon zich niet zo druk maken.

Daar stak een levensovertuiging achter, legde ze uit: het leven is niet planbaar. “Ik geloof: stel je open voor wat er op je pad komt. Je weet toch niet welke dingen wel of niet doorgaan. Of anders lopen dan je verwacht. De mens wikt, God beschikt.”

In een interview met Eva Jinek maakte ze haar beslissing wereldkundig, ook heeft ze zondag in een brief aan de leden van D66 laten weten waarom ze partijleider wil worden. 

“Het zijn onzekere tijden. Allemaal zoeken wij houvast, een gezamenlijke basis. En al heb ik niet alle antwoorden, één ding weet ik zeker: het moet anders. Het moet beter. Het is tijd”, schrijft Kaag. Ze wil de verdeeldheid in de samenleving doorbreken. Verder zegt ze een einde te willen maken “aan de uitsluiting die te veel mensen ervaren” en de rol van Nederland in Europa versterken. “Weer echt met een open blik naar de wereld te kijken”.

Boven de politiek

Sigrid Kaag, de kandidaat-lijsttrekker van D66, maakt soms de indruk boven de politiek te zweven. Ook dit keer ziet ze wel hoe het gaat lopen, nu ze een gooi doet naar het lijsttrekkerschap van de partij. Al een jaar lang straalt ze uit: ik wacht rustig af – en anders blijf ik minister van buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking.

Zondagmiddag, in een 1-op-1-gesprek met Eva Jinek dat RTL online zette, heeft Kaag dan het verlossende antwoord gegeven: ze doet het. D66 ziet daarmee een grote wens in vervulling gaan. Een vrouw op de verkiezingsposters, met de statuur van Kaag, daarmee kunnen de sociaal-liberalen vooroplopen. Een rol die D66 sowieso voor zichzelf graag ziet. En Kaag is hun troefkaart.

Met Kaag krijgt D66 een ‘atypische politicus’ als lijsttrekker, een predicaat van Kaag zelf. Op haar eerste partijcongressen maakte ze een verdwaalde indruk. Vergezeld van haar vaste politiek assistent baande ze zich een weg door de drukke congreshal. Waar andere D66-politici de congressen beleven als een familie-uitje, houdt Kaag zich wat op afstand. De fameuze borrel is ook geen must.

Sigrid Kaag, minister van Buitenlandse handel en ontwikkelingssamenwerking, wil partijleider van D66 worden.Beeld ANP

Kaag bloeit op als ze op een podium staat, als spreker. Dan veren ook de leden van D66 op. In één klap vestigde ze zich als de nieuwe morele leider van de partij, op het moment dat ze de Abel Herzberglezing uitsprak, in 2018. Zo eloquent als zij de democratische rechtsstaat verdedigde, en Forum voor Democratie luid weersprak, dát hadden de D66’ers nodig. Ze werd bedolven onder de bedankjes.

Vanaf dat moment begint operatie ‘Kaag of Jetten’. Op het congres in najaar 2018, geeft Kaag een lezing over ‘De kracht van vrouwelijk leiderschap’. Het zaaltje is tot de laatste stoel bezet. Kaag en de D66-top zelf weten dan al dat later op die dag Alexander Pechtold zijn vertrek bekend zal maken; de partij moet op zoek naar een nieuw gezicht.

Een hernieuwde kennismaking met Nederland

Spreken kan ze, maar kan ze ook overeind blijven in een politiek debat, of tegenover de opdringerige media? Ze is het afgelopen anderhalf jaar uitgebreid getest. Het was meteen een hernieuwde kennismaking met Nederland, dat ze op haar twintigste verliet om in Caïro Arabisch en Midden-Oostenkunde te studeren, gevolgd door een studie internationale betrekkingen te Oxford.

Kaag toonde zich een snelle herintreder, die plezier lijkt te hebben in de rol van politieke BN’er. Tv-ploegen mogen thuis komen praten over ditjes en datjes. Bij BNN/Vara trok ze, niet van haar stuk te brengen, onmiddellijk de meterkast open, toen de interviewer erop aandrong om haar collectie modieuze gymschoenen te mogen zien. “Hier liggen ze hoor”, zei de minister, die net als haar concurrent Hugo de Jonge van het CDA altijd te herkennen is aan eigenzinnig schoeisel. Kaag weet in die situaties moeiteloos het tv-publiek in te pakken, ondanks haar wat elitaire uitstraling en tongval.

Tegenover een zeer kritische Tweede Kamer, moest ze recent het CETA-vrijhandelsverdrag verdedigen. Thierry Baudet droop al snel af, na zijn eerste poging om haar uit de tent te lokken met zijdelingse discussies. De rest van de oppositie kreeg evenmin vat op Kaag, in het vijftien uur durende debat. Daar bleek ook wat Kaag voor een type politicus is: één die lange uitleg geeft over formele zaken en dan weer met grote woorden komt. Tegen de critici van het verdrag zei ze: “Als je achter de dijken stoer doet, blijf je daar hangen” Wat de critici te simplistisch vonden.

Of ze rechts of links is, blijft het grote vraagteken. Over sociaal-economische onderwerpen heeft ze zich nog weinig uitgesproken. Met een recessie in aantocht zal het juist daarover gaan in de verkiezingsdebatten, en bij latere formatieonderhandelingen.

Haar nog onduidelijke profiel op dat punt geeft de indruk dat zij D66 minder naar links wil laten trekken dan bijvoorbeeld Rob Jetten. Maar of dat werkelijk zo is, moet deze zomer blijken. Dan gaat Kaag als kandidaat-lijsttrekker op tournee langs de D66-achterban, om haar plannen voor de partij toe te lichten. Als Jetten ook meedoet, kan de lijsttrekkersstrijd nog een openlijk koersdebat worden. Als hij bedankt, is er maar één kandidaat. Ook dan volgt een ronde door het land. Zelfs dan geldt: de leden beslissen.

Lees ook:
Teruglezen: het Kerstinterview over haar terugkeer in Nederland

‘Tough cookie met veel charme’, werd Sigrid Kaag genoemd in haar jaren als VN-gezant in Libanon.“Ik weet niet wat ik van die predicaten moet vinden. Ik heb best lol in het leven en neem mezelf niet zo serieus. Wat mensen vooral van mij moeten weten is dat de zaken waarvoor ik me inzet, mij echt aan het hart gaan.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden