Stikstofwet

Schouten heeft haar stikstofplannen nog niet in veilig water gemanoeuvreerd

Minister Carola Schouten (landbouw, natuur en voedselkwaliteit) staat de pers te woord op het ministerie, voordat zij haar nieuwe aanpak van de stikstofcrisis presenteert.Beeld ANP

De kritiek op de stikstofplannen van het kabinet is niet van de lucht. Minister Carola Schouten verwacht dat haar beleid wél juridisch standhoudt.

Minister Carola Schouten van landbouw heeft haar stikstofplannen nog niet in veilig vaarwater gemanoeuvreerd. De stikstofwet die zij dinsdag presenteerde, krijgt een kritisch advies van de Raad van State mee. En de minister zal concessies moeten doen aan de oppositie.

Het is inmiddels bijna anderhalf jaar geleden dat de Raad van State het vorige stikstofbeleid failliet verklaarde. De nieuwe wet moet de basis zijn van een nieuw stelsel, waarin de natuur hersteld wordt en tegelijkertijd economische activiteiten kunnen plaatsvinden. Voor natuurherstel trekt het kabinet 3 miljard euro uit, 2 miljard gaat naar stikstofbeperkende maatregelen voor landbouw, industrie en luchtvaart.

Al vanaf het moment dat de contouren van de wet half april zichtbaar werden, was de kritiek niet mals. Volgens stikstofadviseur Johan Remkes dreigt het kabinet opnieuw in oude valkuilen te stappen, met een pakket dat niet juridisch houdbaar is. Hij vindt de ambities magertjes en volgens hem ontbreken garanties dat de natuur werkelijk verbetert.

Schonere hijskranen en vrachtwagens

Dinsdag blijkt het stikstofpakket na het laatste advies van Remkes slechts op details veranderd. De grootste aanpassing zit in de bouw. Het kabinet trekt een miljard uit, die onder meer moet gaan naar schonere hijskranen en vrachtwagens. Zo kan er een gedeeltelijke vrijstelling komen voor de natuurvergunningsplicht voor de bouw. Bij het bouwen van bijvoorbeeld een appartementencomplex komt stikstof vrij. Dit effect is tijdelijk, en speelt geen rol meer als het project klaar is. Met schonere voertuigen verwacht het kabinet voldoende stikstofruimte te creëren, zodat natuurnormen de bouw niet in de weg zitten.

De Raad van State is kritisch op dit onderdeel en stelt voor het te schrappen. Het kabinet kan niet hardmaken dat de bouwactiviteiten die plaatsvinden géén negatieve gevolgen hebben voor de natuur. Ook de ambitie om in 2030 minstens de helft van de gevoelige natuur onder de kritische stikstofgrens te krijgen, ontmoet kritiek. In de praktijk komt dat plan neer op een stikstofreductie van 26 procent. Remkes pleitte voor 50 procent. 

De Raad van State vindt dat het kabinet moet uitleggen waarom het dit percentage koos. Dat wordt duidelijk in een bijzin in een van de brieven die Schouten dinsdag naar de Tweede Kamer stuurde: “Een grotere stap in reductie (…) zal additionele economische, sociale, maatschappelijke en financiële gevolgen hebben. Het kabinet kiest voor een evenwichtige aanpak die haalbaar en betaalbaar is.” Kort gezegd: nog meer stikstofreductie was te duur en had tot veel protesten geleid.

De twijfels die doorklinken bij de Raad van State, roepen herinneringen op aan het vorige, in 2019 gesneuvelde, stikstofbeleid. Dat was zo vrijblijvend, dat de natuur er in de praktijk op achteruitging. Schouten weerspreekt die kritiek. Zij wijst erop dat de Raad van State nergens concludeert dat haar stikstofwet níet juridisch houdbaar is. Bovendien zijn er volgens haar genoeg controlemechanismes ingebouwd, waarmee tussentijds gevolgd kan worden of de overheid zich aan de eigen natuurdoelstellingen houdt. “Destijds werden goede intenties niet gerealiseerd, nu worden vergunningen pas afgegeven als de stikstof ook omlaag gaat.”

Steun op rechts ligt niet voor de hand. Blijft over: linkse steun

Toch moet Schouten haar pakket waarschijnlijk nog aanpassen. Het kabinet heeft geen meerderheden in de Eerste en de Tweede Kamer. Voor een stikstofnoodwet werd het vorig jaar in de senaat uit de brand geholpen door 50Plus, SGP en Groep Otten, zo’n samenwerking over rechts is nu onwaarschijnlijker, omdat de bouw niet direct stil dreigt te vallen.

Blijft over: linkse steun. GroenLinks en PvdA hebben afgesproken samen op te trekken op dit dossier. Zij vragen het kabinet een hogere ambitie en meer ingrepen in de landbouw. GroenLinks heeft een initiatiefwet gemaakt waarin de hogere doelen vastliggen. Wat Kamerlid Laura Bromet betreft bespreekt de Kamer binnenkort beide wetten gelijktijdig, om gezamenlijk tot het beste pakket te komen.

Schouten zegt dinsdag monter dat zij de plannen wil aanpassen, als het beter kan. Maar nieuwe aanpassingen moeten ook weer langs de coalitiepartijen, die al zoveel moeite hadden om tot het huidige stikstofcompromis te komen.

Met medewerking van Emiel Hakkenes

Lees ook:

Ook de nieuwe stikstofaanpak maakt veel natuur weinig beter

Flinke delen van de Nederlandse natuur zullen in 2030 nog steeds overbelast zijn door stikstof. Vooral op de Veluwe blijft het stikstofoverschot bestaan. Dat blijkt uit een doorrekening van het RIVM van de nieuwe stikstofaanpak van het kabinet.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden