Toeslagenaffaire

Schadevergoeding in toeslagenaffaire fors uitgebreid

Renske Leijten (SP) tijdens een openbaar gesprek in de Tweede Kamer met ouders, advocatuur en ombudsman over de compensatieregeling in de toeslagenaffaire.Beeld ANP

Duizenden extra gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire krijgen alsnog recht op schadevergoeding. Een initiatief van SP-Kamerlid Renske Leijten kan rekenen op instemming van de coalitie en de staatssecretaris.

De compensatieregeling voor gedupeerde ouders in de affaire rond de kinderopvangtoeslag wordt fors uitgebreid. De coalitiepartijen steunen een verzoek tot aanpassing van de regeling van Tweede Kamerlid Renske Leijten (SP), dat ertoe leidt dat duizenden extra ouders in aanmerking komen voor een schadevergoeding.

Specifiek wordt nu in de wet opgenomen dat ook ouders die ten onrechte het stempel ‘opzet of grove schuld’ kregen van de Belastingdienst, recht krijgen op een schadevergoeding. Dat komt bovenop het bedrag aan onterecht teruggevorderde toeslagen. Het is aan de Belastingdienst om aan te tonen dat de kwalificatie opzet of grove schuld terecht was. Als dat niet kan, krijgen ouders het voordeel van de twijfel. Eerder kwamen alleen ouders die door het speciale Combiteam Aanpak Facilitators (Caf) waren aangepakt in aanmerking voor schadevergoeding.

Ouders die opzet of grove schuld werd verweten kregen geen recht op een persoonlijke betalingsregeling, en kwamen ook niet in aanmerking voor het kwijtschelden van een restschuld. Zij moesten binnen twee jaar het volledige bedrag terugbetalen. Dat ging vaak om tienduizenden euro’s, waardoor zij via loonbeslagen, huisuitzettingen en inbeslagnames van bijvoorbeeld auto’s in grote financiële problemen kwamen.

‘Gedeelde wens’

Initiatiefnemer Leijten meent dat met deze aanpassing de compensatieregeling dusdanig is verbeterd dat ook de SP voor zal stemmen. De afgelopen week heeft zij met het ministerie onderhandeld over de aanpassing. Volgens Leijten was er sprake van ‘een gedeelde wens’ om ook deze groep ouders een schadevergoeding toe te kennen. Woensdag debatteert de Tweede Kamer nog met staatssecretaris Van Huffelen van financiën over de wet, donderdag wordt erover gestemd.

Hoeveel ouders onder het nieuwe voorstel vallen is niet helemaal duidelijk. Eind vorig jaar liet toenmalig staatssecretaris Menno Snel weten dat er nog altijd 8500 mensen die sinds 2010 het stempel opzet of grove schuld kregen kampen met een toeslagschuld. Bronnen spreken nu van een bedrag van zo’n 80 miljoen euro die extra wordt uitgetrokken om mensen te compenseren. Dat komt bovenop de eerder aangekondigde 500 miljoen euro die beschikbaar is voor de hersteloperatie.

Opvallend is dat staatssecretaris Van Huffelen vorige week nog in de Tweede Kamer zei dat haar pas ‘de afgelopen weken’ duidelijk werd dat de kwalificatie opzet of grove schuld tot zoveel problemen heeft geleid voor ouders. Haar voorganger Menno Snel, die in december aftrad vanwege de toeslagenaffaire, kreeg echter in oktober al notities die het probleem bij hem duidelijk maakten. Dat was kort nadat Trouw en ‘RTL Nieuws’ publiceerden over de vaak schrijnende gevolgen van het predicaat opzet of grove schuld.

Juist de meest kwetsbare burgers werden getroffen

Uit de vrijgegeven notities blijkt dat zo’n twee derde van ouders die verzochten om een persoonlijke betalingsregeling, waarbij zij naar draagkracht mogen terugbetalen, dit geweigerd werd vanwege opzet of grove schuld. Ambtenaren konden dat willekeurig beslissen – een verplichte check door een collega kwam in de praktijk niet voor. Ook kreeg toenmalig staatssecretaris Snel destijds al te horen dat ‘vaak de meest kwetsbare burgers (namelijk die met de hoogste schuld en vaak juist een laag inkomen) worden beoordeeld op opzet/grove schuld’.

Al in augustus vorig jaar besloot Snel de toen lopende dwanginvorderingen, zoals loonbeslagen of inbeslagnames, niet te stoppen. Dat deed hij op dringend advies van een van zijn topambtenaren, die nog altijd deel uitmaakt van het managementteam van de Belastingdienst. Die ambtenaar was vooral bang voor ‘precedentwerking’, ofwel dat meer gedupeerden recht zouden krijgen op compensatie. Daarnaast zou de uitvoering te ‘arbeidsintensief’ zijn, en zou de staat ‘belastinginkomsten mislopen’ als dwanginvorderingen gestopt zouden worden.

“De kans bestaat dat hierdoor nieuwe schrijnende gevallen ontstaan”, erkent de ambtenaar in de notitie aan Snel. Maar door de invorderingen door te laten lopen zou de Belastingdienst kunnen volhouden dat er geen sprake zou zijn van ‘onzorgvuldig, onbehoorlijk of onrechtmatig handelen van de Belastingdienst’.

Begin november stopte Snel onder forse druk van Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) alsnog alle dwanginvorderingen. Ondanks die toezegging meldden ook daarna tal van ouders dat invorderingen gewoon door bleven lopen.

Lees ook:

Belastingdienst erkent: toch sprake van etnisch profileren

Al een jaar hangt de vraag in de lucht: deed de Belastingdienst nu aan etnisch profileren of niet? Ja, erkent de fiscus nu na onderzoek van Trouw en RTL Nieuws.

De top van de Belastingdienst drukte het onrechtmatig stopzetten van kinderopvangtoeslag erdoor

De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd achtergehouden en in de doofpot gestopt.

Staatssecretaris Van Huffelen: ‘Hoe kan het dat ambtenaren liever met een journalist praten dan met hun manager?’

De nieuwe staatssecretaris Van Huffelen (financiën) weet hoe ze ouders gaat helpen die door de kinderopvangaffaire zijn gedupeerd. Maar er wacht nog een klus: de cultuur binnen de Belastingdienst veranderen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden