Vooruitblik Eerste ministerraad

Rutte III moet listen verzinnen voor deze drie problemen

Beeld Tom Janssen

De Tweede Kamer is nog even op reces, maar voor het kabinet zit de vakantie er op. Bij de eerste ministerraad vandaag liggen er meteen meteen zware dossiers op tafel, over defensie, milieu en koopkracht.

Kan er nog gebouwd worden?

door Niels Markus

Op de departementen landbouw en infrastructuur is keihard doorgewerkt. Aanleiding is de stikstofuitspraak van de Raad van State van afgelopen voorjaar, waarvan nog bijna wekelijks de gevolgen merkbaar zijn. Woensdag nog zette de rechter een streep door de plannen voor een nieuwe woonwijk tussen beschermde natuurgebieden bij Roermond.

Coördinerend minister Schouten wil koste wat kost voorkomen dat het land door de uitspraak tot stilstand komt. Honderden projecten – van woonwijken, wegen tot windmolenparken en staluitbreidingen – dreigen niet door te gaan sinds de rechter het Programma Aanpak Stikstof van de overheid failliet verklaarde. Dat behelsde dat ontwikkelaars mochten bouwen in de buurt van natuurgebieden, door stikstofbeperking van toekomstige compensatiemaatregelen alvast in te calculeren.

Eerste taak van de betrokken ministeries, gemeenten, provincies en een nieuw adviescollege onder leiding van oud-minister Remkes is een overzicht krijgen welke projecten precies gevaar lopen.

De Tweede Kamer wordt hier binnenkort over ingelicht. Daarnaast werd afgelopen zomer op een rij gezet hoe die projecten mogelijk kunnen doorgaan. Daarvoor wordt gekeken of er binnen projecten gecompenseerd kan worden en welke vergunningen vrijkomen als bedrijven stoppen of hun activiteiten beperken. Het kabinet verwacht ook een en ander van de ADC-toets. Met die toets worden vergunningen vergeven als er voor een project geen alternatieven zijn, er dwingende redenen zijn van openbaar belang en de schade aan de natuur wordt gecompenseerd. Maar nu al is duidelijk dat deze uitweg geen soelaas biedt voor alle bedreigde projecten.

Hoofdpijn over de koopkracht

door Wilma Kieskamp

De grote knoop die het kabinet moet doorhakken, gaat over de inkomens. Er is nog ruim een maand de tijd om een list te verzinnen, nu Rutte III wordt achtervolgd door cijfers dat de koopkracht hardnekkig achterblijft bij de beloftes.

Nederland zou het in de portemonnee ‘gaan merken’ dat het beter gaat met de economie, zei het kabinet-Rutte III vorig jaar met Prinsjesdag. De koopkracht steeg inderdaad, maar minder dan het kabinet had toegezegd. Rutte staat onder grote druk om dit jaar iets nieuws te bedenken.

Rutte wees voor de zomer naar de werkgevers: zij zijn de schuld dat de lonen achterblijven, zei hij, door zuinig te doen bij cao-onderhandelingen. Het leverde hem van diverse kanten het verwijt op dat het kabinet zelf in gebreke blijft.

Het kabinet kan bijvoorbeeld de belastingen verlagen. Maar welke, en voor welke groepen? Gepensioneerden en mensen met een uitkering gaan er, bij het huidige beleid, bijvoorbeeld veel minder op vooruit (0,6 procent) dan mensen met een baan (1,4 procent), voorspelt het Centraal Planbureau.

Er ligt ook nog de eis van de PvdA om 580 miljoen euro uit te trekken voor onderwijs. Komt dat geld er niet, dan dreigt de PvdA in de Eerste Kamer de hele onderwijsbegroting weg te stemmen. Sinds juni heeft de coalitie daar geen meerderheid meer, waardoor het simpelweg afwijzen van zo’n claim niet meer zo eenvoudig is.

Over de uitgaven is in grote lijnen al voor de zomer onderling overeenstemming bereikt tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie . Een tegenvaller is dat de economische groei bezig is af te remmen, een meevaller dat de overheidsfinanciën er goed voorstaan.

Een marineschip voor Trump?

door Marno de Boer

De Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra steekt niet onder stoelen of banken dat hij meer militaire inspanningen van bondgenoot Nederland verwacht. Inmiddels liggen er twee verzoeken uit Washington: een marinemissie om koopvaardij­schepen in de Perzische Golf tegen Iran te beschermen en steun voor een bufferzone in het noorden van Syrië. Alles afwijzen zet de relatie met de VS onder druk, maar deelname kent ook nadelen.

Voor grondtroepen in Syrië ontbreekt een volkenrechtelijk mandaat, dus het kabinet onderzoekt andere manieren om de bufferzone te steunen. Probleem is dat sinds de controversiële hulp aan Syrische rebellen Den Haag beseft dat ook voor het sturen van materieel een mandaat vereist is.

Het kabinet stond aan het begin van de zomer welwillender tegenover deelname aan de marinemissie. Voor de bescherming van internationale scheepvaart is er een juridische basis, en het past bij Nederland als handelsnatie. Deze maand besluit het kabinet of het een fregat stuurt. In juli leek het erop dat Europese landen onder aanvoering van Groot-Brittannië een eigen vlootverband zouden optuigen. Zo konden ze schepen beschermen zonder partij te kiezen in de confrontatie tussen de VS en Iran. Deelname aan zo’n missie was voor Nederland aantrekkelijk.

Inmiddels zit er ruis op de lijn. Duitsland en Frankrijk komen nog niet met schepen over de brug, dus Groot-Brittannië werkt voorlopig met de Amerikaanse marine samen. Den Haag moet kiezen of het een Europese kopgroep afwacht en de irritatie van Washington zo lang op de koop toeneemt, of de Amerikanen tegemoetkomt maar zich in een wespennest mengt zonder rugdekking van partners in de EU.

Lees ook:  

Nieuwe partij voor boeren mikt op twee Kamerzetels

Een nieuwe boerenpartij wil meedoen aan bij de verkiezingen van 2021, met eigen zetels in de Tweede Kamer komen, om daar een positief verhaal te brengen over voedselproductie in Nederland.

Politieke partijen sturen hun jongeren weer op zomerkamp 

Een oude traditie herleeft: jongeren van bijna alle politieke partijen organiseren ‘zomerscholen’ in de bossen.  De linkse zomerscholen van PvdA, SP en GroenLinks lopen nog steeds goed. Het liberale D66 is twee jaar geleden weer begonnen met een zomerschool, op veler verzoek. Bij Forum voor Democratie is de zomerschool een van de geruchtmakende ontmoetingsplekken, al twee keer leidde die tot ophef . 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden