Coronamaatregelen

Rutte gaat mensen teleurstellen: versoepeling zit er voorlopig niet in

Beeld ANP

Nederland snakt naar een versoepeling van coronamaatregelen, maar die zit er voorlopig niet in. De druk op het kabinet om wat beperkingen te verlichten, zal alleen maar groeien.

Het land zal niet ineens weer opengaan, beperkende maatregelen gaan níet noemenswaardig verlicht worden. Voor wie de voorbije weken Mark Rutte hoorde spreken, kan het geen verrassing zijn als de premier vanavond rond 7 uur die boodschap herhaalt. Toch zullen veel burgers na een dergelijke mededeling teleurgesteld zijn.

De eerste hoopvolle sprietjes die RIVM-baas Jaap van Dissel enkele weken geleden ontwaarde tussen alle corona-onheil, zijn inmiddels uitgegroeid tot een flinke kluit groene grassprieten. Het aantal overledenen aan het coronavirus neemt vrijwel dagelijks af, net als het aantal ziekenhuisopnamen. Belangrijker nog: er ontstaat weer ruimte op de intensive care, veel ziekenhuizen plannen weer behandelingen in met minder spoed. De strenge maatregelen die het kabinet op 15 maart afkondigde werken: het sluiten van scholen, horeca, sportclubs én het anderhalve meter afstand houden.

Goed nieuws dus, maar samenleving en kabinet lijken die optimistische berichten steeds uiteenlopender te duiden.

Parken, wegen en winkelstraten waren drukker

Terwijl het zonnige lenteweer aanhoudt, begint Nederland almaar meer te snakken naar enige verlichting uit de ‘intelligente lockdown’. Mobiele data en verkeersregistratiesystemen laten zien dat parken, wegen en winkelstraten afgelopen weekeinde aanmerkelijk drukker waren dan de voorgaande weken.

Het schrikbeeld van overvolle ic’s is geweken en mensen hunkeren naar frisse buitenlucht, hun werkplek en contact met naasten. Ook burgemeester Hubert Bruls van Nijmegen, die als voorzitter van het Veiligheidsberaad in nauw contact staat met het kabinet, voert de druk op. Hij vindt dat jongeren, om algehele lethargie te voorkomen, weer naar sportclubs of naar school moeten kunnen.

Daarnaast worden andere gevolgen van de lockdown zichtbaarder. De economische vooruitzichten worden met de week slechter. Er moet een besluit genomen worden over miljarden staatssteun voor KLM, volgens Koninklijke Horeca Nederland dreigt twee derde van de restaurants en cafés failliet te gaan en de detailhandel vreest 80 procent omzetverlies. Winkels die vrijwillig de deuren sloten, gaan weer open. Ondernemingen hebben, na een oproep van het kabinet, massaal nagedacht hoe ze gaan functioneren in de ‘anderhalvemetersamenleving’. Waarom nog wachten?

‘Gas geven’

Werkgeversorganisatie VNO-NCW roept daarom op na de meivakantie weer ‘gas te geven’. Volgens voorzitter Hans de Boer komt het punt in zicht dat stijging van de werkloosheid óók zorgt voor een verslechtering van de volksgezondheid. Weegt die misère wel op tegen het indammen van de epidemie?

Het kabinet vindt de positieve trend juist een reden om de beperkingen na 28 april nog even vol te houden. Er ís geen tegenstelling tussen volksgezondheid en economie, antwoordde Rutte vorige week toen Kamerlid Wybren van Haga erop aandrong sommige bijeenkomsten weer toe te staan. “Als wij nu fouten maken, is de economische schade ook niet te overzien, los van het feit dat er veel mensen zullen overlijden en de zorg weer overbelast raakt.”

Eerder adviseerde het Outbreak Management Team, de groep wetenschappers waar het kabinet zwaar op leunt, dat aan vijf voorwaarden voldaan moet zijn voor sprake kan zijn van versoepeling: het aantal besmettingen moet ‘geruime tijd’ op een laag niveau liggen, de ic’s moeten niet langer overvraagd zijn, er moet voldoende testcapaciteit zijn, evenals apps om de virusverspreiding te volgen. Daarnaast moeten de effecten van de versoepeling gemonitord worden.

Aan de laatste drie voorwaarden is niet voldaan en aan de tweede nauwelijks. Het Nederlandse zorgsysteem is nog niet bekomen van de eerste piek. Rutte kan logischerwijs morgen niet anders dan Nederland vragen de tanden nog een tijdje op elkaar te zetten. Maar hij weet ook dat de roep om verlichting na zo’n boodschap alleen maar luider zal worden. Dat het kabinet gevoelig is voor de publieke opinie bleek eerder al, toen het tegen de adviezen van experts in besloot de scholen te sluiten.

Tussen hoop en vrees: mogen we open of niet?

In veel sectoren wordt reikhalzend uitgekeken naar de tijd dat er weer gewerkt kan worden. Maar of dat na vanavond al kan? Daar rekent bijna niemand op.

Ze vreest met grote vreze, Bianca Sibum van Bianca’s Eetcafé in Haaksbergen. Ze verwacht dat premier Rutte vanavond geen goed nieuws brengt. “Ik vind het zenuwslopend. En ik heb een donkerbruin vermoeden dat er nog een maand bijkomt waarin we dicht moeten blijven. Maar ik hoop dat hij zegt dat het meer los kan worden gelaten, dat hij een beroep doet op eigen verantwoordelijkheid. Ik weet wel dat het geen haalbare kaart is, maar ik hoop het heel erg. In een dorp als Haaksbergen is enorm behoefte aan een café.”

Voor Sibum zelf wordt het ook steeds lastiger om het hoofd boven water te houden: “Ik doe er van donderdag tot zondag een klein beetje catering bij, al is de concurrentie moordend. En laten we eerlijk zijn: horeca kan gewoon niet op anderhalve meter. Dit moet geen drie maanden meer aanhouden, anders is het voor mij voorbij.”

Branchevereniging Koninklijke Horeca Nederland (KHN) laat weten ‘te hopen’ dat er een versoepeling komt voor de horeca. “Als we afgaan op de uitingen tijdens de persconferenties van de afgelopen week en de woorden die de minister-president daarover heeft gezegd”, zegt KHN, “dan zullen de maatregelen maar zeer beperkt versoepeld worden en de vraag is of dit dan ook gaat gelden voor de horeca.”

“Ik denk niet dat er al meteen met volle kracht gewerkt gaat worden”, zegt tandarts Jan Willem Smid uit Assen. “Ik verwacht wel dat het na de 27ste mondjesmaat van start gaat. Met restricties dus. Zo moeten we tussen de ene en de andere afspraak een reinigingspauze van tussen de 30 en de 45 minuten inlassen. Dan kunnen we de behandelkamer reinigen en zorgen we dat patiënten zo min mogelijk contact met elkaar hebben. Ik denk dat we de eerste drie, vier weken dat we weer opstarten nodig zullen hebben om uitgestelde behandelingen in te halen.”

Als het al mag, tenminste, want als het kabinet vanavond vertelt dat de huidige maatregelen voorlopig nog van kracht blijven, begrijpt Smid dat heel goed: “Wij zijn een beroepsgroep die uiterst zorgvuldig te werk moet gaan om besmetting van zowel de patiënt als de tandarts tot een minimum te beperken.” Mocht de rem er nog even op blijven, dan zal het economisch lastig worden. “Ik ben nu de 50 gepasseerd, het is voor mij nog te doen. Maar ik zou niet graag in de schoenen van een jonge collega staan die net in zijn praktijk heeft geïnvesteerd.”

Branchevereniging KNMT, de Koninklijke Nederlandse Maatschappij tot bevordering der Tandheelkunde, wil nog niet reageren en laat weten eerst de persconferentie van vanavond af te wachten.

“Ik verwacht dat het nog langer gaat duren”, zegt de Alkmaarse kapper Rob Beenken (75). “Dat het alles bij elkaar nog zeker een jaar gaat duren. Misschien is het voor kappers ook nog wel logisch om langer op slot te blijven. Je bent natuurlijk wel erg close met dit beroep.”

Beenken runt samen met zijn vrouw Anita een winkel in de Hekelstraat: Jubar kleding en haar, een begrip in de stad waar nu ook even geen kaasmarkt is. Beenken: “Wij liggen precies op de route van de mensen die van de kaasmarkt af komen. Dat levert ons een groot inkomen op. Het is allemaal heel vervelend.”

Mocht Rutte de kappers morgen nog een poosje aan banden leggen, dan vreest ‘kapper Rob’ , zoals hij in de stad bekend staat, het ergste. “Ik zie het heel somber in. Ik was de laatste jaren al aan het afbouwen als kapper, dus ik heb geen reserves. Als het zo doorgaat zijn we failliet en is ook dat kleine kapsalonnetje van mij kapot.”

Gonny Eussen van kappersbranchevereniging Anko durft niet al te veel vooruit te lopen op wat Rutte vanavond gaat zeggen. “Ik heb geen flauw idee, het is afwachten. Wij zijn wel een van de branches waar ze over nadenken. In ieder geval hebben we een protocol gemaakt die het werken veiliger maakt.”

De kappers zijn blij met de staatssteun waarop ze een beroep kunnen doen. “Maar het moet niet veel langer meer duren. Exacte cijfers hebben we nog niet, maar onze branche telt veel kleine ondernemers die het water aan de lippen staat.”

Lees ook:

Elke versoepeling geeft nieuwe dilemma’s

Dinsdag maakt het kabinet bekend of, en zo ja welke lockdownmaatregelen versoepeld worden. Premier Rutte probeerde de verwachtingen al te temperen. Elke verlichting roept nieuwe dilemma’s op.

Binnenblijven blijkt moeilijk als de zon schijnt

Met het mooie weer stijgen de bezoekerscijfers van parken en bossen en zijn winkelstraten iets minder uitgestorven.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden