InterviewsVolksvertegenwoordigers

Ruim zestig Kamerleden nemen al dan niet gedwongen afscheid: ‘Ik was hier totaal niet op voorbereid’

Femke Merel van Kooten van Splinter pakt haar biezen. Voor haar volgt geen tweede termijn als Kamerlid.   Beeld Werry Crone
Femke Merel van Kooten van Splinter pakt haar biezen. Voor haar volgt geen tweede termijn als Kamerlid.Beeld Werry Crone

Meer dan zestig Tweede Kamerleden worden dinsdag uitgezwaaid, met bloemen en een aardig woordje van de voorzitter. Voor de een betekent dit een definitief afscheid van het Binnenhof, de ander zint al op terugkeer.

Femke Merel van Kooten (37, Splinter)

Haar carrière op het Binnenhof was nogal stormachtig: in vier jaar tijd van de Partij voor de Dieren, via een samenwerking met Henk Krol naar een onafhankelijk bestaan als Tweede Kamerlid. “Ik heb mijn roeping wel gevonden”, zegt Femke Merel van Kooten. “Ik ben volksvertegenwoordiger in hart en nieren.”

Ze ziet haar afscheid dinsdag dan ook als iets tijdelijks. Met haar nieuwe partij Splinter wil ze straks weer meedoen aan de Kamerverkiezingen. Ze haalde twee weken geleden genoeg stemmen voor een halve zetel. Van Kooten: “Ik vind dat knap. We bestaan pas een aantal maanden, hadden nauwelijks budget en kregen weinig aandacht van de media.” Er zijn ook plannen om volgend jaar al in diverse plaatsen mee te doen aan de gemeenteraadsverkiezingen.

“Ik zie Splinter als een scherpe, onafhankelijke partij die als echte tegenmacht fungeert. Ik mis dat bij de gevestigde partijen. Daar wordt te weinig het algemeen belang gediend en te veel het belang van de fractie of de coalitie. Ik vind het ook onbegrijpelijk dat sommige uitstekende Kamerleden zo laag op de lijst zijn gezet door hun partijen, zoals Chris van Dam bij het CDA en Stieneke van der Graaf bij de ChristenUnie. Die mensen heb je nodig in de Kamer.”

Van Kooten maakt zich zorgen over het vertrek van vele ervaren Kamerleden en de komst van onervaren nieuwkomers, zegt ze. “Ik hoop dat zij zich niet laten tegenhouden door de typische Haagse krachten, dat ze door blijven vragen, ook als het moeilijk wordt, ook als ze lid zijn van de coalitie.” Haar eigen werkkamer is inmiddels geheel opgeruimd. Er staat nog wel een computer, die ze gebruikt om nog wat schriftelijke vragen aan minister De Jonge te stellen. “Zolang ik er ben, blijf ik aan het werk.”

Henk van Gerven: 'Ik was kampioen vragen stellen aan het kabinet'.  Beeld Werry Crone
Henk van Gerven: 'Ik was kampioen vragen stellen aan het kabinet'.Beeld Werry Crone

Henk van Gerven (66, SP)

Het zit erop. Terwijl het Tweede Kamergebouw deze donderdagmiddag nagenoeg verlaten is, beantwoordt SP’er Henk van Gerven nog wat laatste e-mails. De Dienst Automatisering heeft zijn eigen archief van vijftien jaar Kamerlidmaatschap op een usb-stick gezet. Zo werkt dat tegenwoordig, zegt hij.

Van Gerven werd Kamerlid in 2006. Voor die tijd was hij wethouder en huisarts in Oss. Nu is hij 66 jaar, het is mooi geweest. “Ik blijf actief voor de partij, waar ze me maar nodig hebben.” Van Gerven omschrijft zichzelf als ‘een diesel’. “Ik was altijd een Kamerlid dat meer achter de schermen opereerde, ik hoefde niet zo nodig voor alle camera’s te verschijnen.” En achter die schermen, zegt hij, heeft hij nuttig werk kunnen verrichten. Hij noemt zijn inzet voor de slachtoffers van de Q-koorts. “Toch een soort toeslagenaffaire, maar dan in Brabant.” Hij noemt ook de hulp die hij heeft kunnen bieden aan reumapatiënten die de juiste medicijnen niet kregen. “Ik was kampioen vragen stellen aan het kabinet. Dat was mijn wapen.”

De SP-fractie krimpt vanwege teleurstellende verkiezingen van veertien naar negen zetels. Van Gerven hield rekening met verlies, maar niet met zoveel. De coronacampagne zat de SP dwars, denkt hij. “Wij zijn een partij die naar de mensen toe gaat, de straat op. Nu heb ik in de campagne vooral mensen gebeld. Dat is toch anders. En wat ons wellicht dwars zat is dat we in grote lijnen de coronamaatregelen steunen. Voor echte tegenstanders is er een keur aan andere partijen, van Forum voor Democratie tot de Partij voor de Dieren.”

Wat hij nieuwe Kamerleden nog wil meegeven: luister naar de burgers. Ga naar ze toe, sta naast ze. De overheid moet er voor hen zijn.

Helma Lodders blijft vooral de kroning van de koning bij. 'Echt heel bijzonder, maak je nooit meer mee'.  Beeld Werry Crone
Helma Lodders blijft vooral de kroning van de koning bij. 'Echt heel bijzonder, maak je nooit meer mee'.Beeld Werry Crone

Helma Lodders (52, VVD)

Ze heeft uitgekeken naar de dag van het officiële afscheid van de Tweede Kamer. Sinds 2010 was dit haar leven, zegt ze. “Het is verslavend.” En dat terwijl Helma Lodders nooit echt het Kamerlidmaatschap ambieerde. Ze was voor die tijd in Flevoland actief voor de VVD, onder andere als wethouder in Zeewolde. Henk Kamp en Fred Teeven polsten haar een keer voor een overstap naar de Tweede Kamer. En na een tweede kop koffie met Teeven belandde ze op de kandidatenlijst. “Ik ben er een beetje ingerold.”

Het waren pittige jaren. Lodders was woordvoerder landbouw en fiscale aangelegenheden. Ze kreeg te maken met de stikstofcrisis en de boerenprotesten en met de toeslagenaffaire. Beide gebeurtenissen maakten indruk. Ze was als Kamerlid bij bijeenkomsten met soms honderden boze boeren. En ze had contact met ouders die zwaar zijn gedupeerd door de toeslagenaffaire.

Twee andere gebeurtenissen die haar zeker zullen bijblijven: de kroning van de koning (‘echt heel bijzonder, maak je nooit meer mee’) en de ramp met vlucht MH17, in de zomer van 2014. “Ik vertegenwoordigde de VVD-fractie bij de aankomst van de stoffelijke resten, op vliegbasis Eindhoven. Als ik er nu aan terugdenk, maakt het weer indruk.”

Het afgelopen jaar was Lodders druk met de coronacrisis, als voorzitter van de commissie volksgezondheid. “We hebben net de 29ste technische briefing door het RIVM achter de rug. In het begin moesten we dit direct goed regelen, met alle coronamaatregelen in het achterhoofd.” Ze heeft interessante dingen in het vooruitzicht, zegt ze. Nee, Lodders kan nog niet zeggen wat precies. “Eerst het afscheid!”

Suzanne Kröger: ‘Ik was er totaal niet op voorbereid dat deze verkiezingen weleens het einde van mijn Kamerlidmaatschap konden betekenen’.  Beeld Werry Crone
Suzanne Kröger: ‘Ik was er totaal niet op voorbereid dat deze verkiezingen weleens het einde van mijn Kamerlidmaatschap konden betekenen’.Beeld Werry Crone

Suzanne Kröger (44, GroenLinks)

Tientallen Kamerleden nemen dinsdag afscheid, maar voor niemand komt dat vertrek zo abrupt als voor Suzanne Kröger. “Ik was er totaal niet op voorbereid dat deze verkiezingen weleens het einde van mijn Kamerlidmaatschap konden betekenen”, zegt ze.

De GroenLinks-fractie slinkt van veertien naar acht leden. Het is slechts een deel van de verklaring. Kröger stond op plek zeven op de lijst, in principe dus veilig genoeg. Maar omdat twee lager geplaatsten, Lisa Westerveld en Kauthar Bouchallikht, genoeg voorkeursstemmen kregen, valt Kröger alsnog buiten de boot.

Ze wil geen treurig verhaal houden over haar persoonlijke teleurstelling. “Ik ben heel trots op deze twee collega’s die met zoveel stemmen en mandaat zijn gekozen, dat is ongelooflijk knap.” Kröger denkt met enig genoegen terug aan haar eerste luchtvaartdebat, waarin ze begon over de gebrekkige internationale spoorverbindingen. “Er werd door anderen geschamperd: dit debat gaat over vliegtuigen, hoor. Maar ik heb de afgelopen jaren volgehouden. Als je ziet dat de internationale nachttrein terug is en dat de vluchten naar Brussel – vanwege het klimaat – aan banden worden gelegd, kan ik zeker tevreden zijn.”

Op de vraag waarom haar partij zo heeft verloren bij de verkiezingen, heeft Kröger nog geen eenduidig antwoord. Het vraagt om nadere analyse, zegt ze. “Natuurlijk was dit een moeilijke campagne. We zijn gewend om met een bepaalde energie de mensen op te zoeken. Dat ging nu niet. En er zullen vast mensen strategisch zijn overgestapt naar D66.”

Over haar eigen toekomst heeft ze nog nauwelijks nagedacht. Haar werkkamer is nog niet eens opgeruimd. “Ik ben vooral druk geweest met het beantwoorden van al die lieve berichten. Sinds 2017 maak ik me sterk voor groene idealen, en dat zal zo blijven. Er is zoveel te doen en er is zo weinig tijd.”

Lees ook:

De nieuwe Tweede Kamer is veel diverser en jonger

De nieuwe Tweede Kamer is een stuk kleurrijker en jonger dan de vorige. Zo’n 15 procent van de Kamerleden heeft een niet-westerse achtergrond, bijna een verdubbeling. Dat blijkt uit analyse van Trouw van de verkiezingsuitslag.

De opvallendste nieuwkomers in de Tweede Kamer

Op woensdag wordt de pas gekozen Tweede Kamer beëdigd. Van een groene ondernemer bij het CDA tot een veiligheidsexpert bij D66 en een sociaal advocaat bij de ChristenUnie – dit zijn de meest in het oog springende nieuwe gezichten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden