Stikstofcrisis

Rob Jetten wil uitzonderingspositie voor groene projecten bij stikstofaanpak

Rob Jetten. Beeld Phil Nijhuis
Rob Jetten.Beeld Phil Nijhuis

De aanleg van infrastructuur voor belangrijke energieprojecten staat op losse schroeven vanwege de stikstofcrisis. Het kabinet wil een uitzonderingspositie voor bijvoorbeeld nieuwe windparken.

Niels Markus en Bart Zuidervaart

Minister Rob Jetten (klimaat en energie) vreest dat de stikstofcrisis de klimaatplannen van het kabinet doorkruist. Als er door de stikstofproblematiek geen vergunningen uitgegeven kunnen worden voor de energie-infrastructuur die fors uitgebreid moet worden, zal het kabinet de klimaatdoelen voor 2030 niet halen. Jetten werkt aan een uitzonderingspositie voor groene projecten.

In zijn beleidsprogramma, het overzicht van de klimaatmaatregelen dat donderdag naar de Tweede Kamer is gestuurd, schetst Jetten twee problemen die de energietransitie dreigen te vertragen: de krappe arbeidsmarkt en stikstof. Dat laatste probleem is veruit zijn grootste zorg, zegt de minister. “Alle sectoren hebben met de krappe arbeidsmarkt te maken. Dat valt deels op te lossen door goed te plannen. Zo beslissen we binnenkort hoe we de kavels voor windparken op zee gaan vergunnen. Daarin schetsen we nu al wat we in het tweede kwartaal van 2029 gaan doen. Dan hebben bedrijven genoeg tijd om aan voldoende personeel te komen.”

Bij stikstof ligt dat anders, zegt Jetten. “Daar is innovatie of beter plannen niet zo relevant. De enige vraag is of er ruimte komt om stikstof uit te stoten en of je vergunningen kunt uitgeven. Ik volg de uitspraken van de Raad van State hierover met veel spanning.”

Klimaat gaat voor andere doelen

Het dubbele is, zegt Jetten in een interview met Trouw, dat veel van die projecten als ze eenmaal gebouwd zijn CO2 uitsparen, en vaak ook stikstofwinst opleveren. Een windmolenpark is niet alleen CO2-neutraal, maar er komt óók geen stikstof bij vrij, anders dan bij een kolen -of gascentrale. Daarom werkt hij met collega-minister Christianne van der Wal (natuur en stikstof) aan aparte regelgeving voor energie-infrastructuur, zoals kabels die windparken met de kust verbinden. Zodat de rechter minder streng is voor duurzame projecten waarbij tijdens de bouw wel stikstof vrijkomt. Jetten vermoedt dat dit van de Europese Commissie mag. “Daar gelden klimaatmaatregelen als een ‘overriding principle’: klimaat is zo belangrijk dat het vóór een aantal andere doelen gaat. Uitzonderingen die ervoor zorgen dat die transitie in hoog tempo door kan gaan, zijn toegestaan.”

Ondertussen verkeert Nederland al drie jaar in een stikstofcrisis. Jetten zegt dat hij zijn geduld met collega-ministers nog niet verloren heeft, nu het maar niet lukt om tot een oplossing te komen. Terwijl veel deskundigen en zijn eigen partij D66 één belangrijke oplossing aanwijzen: een forse inkrimping van de veestapel. Jetten wil daar geen uitspraken over doen. Hij zegt wel: “In het kabinet merk ik dat iedereen voelt hoe zwaar het onderwerp stikstof is, en dat hier op korte termijn doorbraken moeten komen.” Het kabinet komt binnenkort met plannen voor de landbouw.

Grote verandering voor landbouwsector

Voor bepaalde veehouderijen betekent dit dat ze mogelijk worden uitgekocht of verplaatst. Jetten: “Daar is het coalitieakkoord volgens mij vrij duidelijk over. Er komt straks per natuurgebied vast te staan wat er wel of niet kan. En dat gaat voor de landbouwsector een heel grote verandering betekenen.”

De krappe arbeidsmarkt heeft ook nu al gevolgen voor de klimaatplannen van het kabinet. Zo scherpt Jetten per 1 januari de Wet milieubeheer aan, iets waar veel partijen en energie-experts recent voor pleitten. Die wet houdt in dat bedrijven elke energiebesparende maatregel moeten doorvoeren die zichzelf binnen vijf jaar terugverdient. Handhaving van die wet kan een grote bijdrage leveren aan de plannen van het kabinet om in sneltreinvaart van (Russisch) gas af te komen.

In het interview houdt de minister de optie open om de komende jaren meer energie uit kolencentrales op te wekken dan afgesproken. VVD en CDA dringen daar, gezien de problemen met de import van gas, op aan. Jetten: “Ik blijf met een open mind kijken naar hoe de oorlog zich ontwikkelt, evenals de levering van gas aan Europa.”

Lees ook:

‘Het klinkt vervelend, maar de oorlog helpt ons ook’

De oorlog in Oekraïne heeft het denken over energie en de klimaattransitie ingrijpend veranderd én in een stroomversnelling gebracht. ‘We zijn wakker geschud’, zegt Rob Jetten, de eerste klimaatminister van Nederland.

Na drie jaar stikstofcrisis zit Nederland nog altijd op slot. Wie doorbreekt de impasse?

De stikstofcrisis is precies drie jaar oud. Voor de natuur is er in die tijd weinig verbeterd. Terwijl het verlenen van bijvoorbeeld bouwvergunningen alleen maar moeizamer lijkt te gaan.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden