Analyse Stikstof

Remkes zet kabinet het mes op de keel met stikstofadvies

Oud-minister en commissievoorzitter Johan Remkes presenteert in Nieuwspoort de aanbevelingen hoe op korte termijn om te gaan met de stikstofproblematiek in Nederland. Links minister Carola Schouten van landbouw. Beeld ANP

Drastische maatregelen zijn nodig om de uitstoot van stikstof te verlagen, zoals een lagere maximumsnelheid en minder vee.

De tijd van juridische trucs en listen is voorbij. De overheid mag niet langer sluiproutes zoeken om stikstof te kunnen blijven uitstoten ten koste van kwetsbare natuur. Dit is onacceptabel.

In niet mis te verstane bewoordingen heeft een adviescommissie onder leiding van oud-minister ­Johan Remkes het kabinet de les ­gelezen. Veel te lang was de natuur ondergeschikt aan de bedrijvigheid. Het gevolg is nu dat er noodmaat­regelen nodig zijn om het land uit de stikstofcrisis te halen.

Sinds de Raad van State eind mei een streep zette door het stikstof­beleid, verkeert Nederland in een ‘impasse’. In totaal zijn 18.000 projecten verspreid over het land stil komen te liggen. Twee maanden ­geleden schakelde minister Carola Schouten (landbouw) Remkes in voor hulp, in de hoop dat hij zo snel mogelijk een uitweg zou kunnen vinden uit deze crisis.

Het rapport met aanbevelingen van oud-minister en commissievoorzitter Johan Remkes hoe op korte termijn om te gaan met de stikstofproblematiek in Nederland. Beeld ANP

Snijden in de veehouderij is onvermijdelijk - maar hoe?

Die uitweg is buitengewoon hobbelig, liet Remkes vandaag op een persconferentie doorschemeren. De keuzes waar de politiek voor staat, zijn ingrijpend en voor sommige ­coalitiepartijen pijnlijk. “Drastische maatregelen”, noemde hij het. Het kabinet ontkomt er volgens de commissie niet aan om te snijden in de veehouderij.

Remkes bepleit geen generieke reductie van de veestapel, zoals D66 onlangs voorstelde. De commissie vindt het verstandiger om de vervuilende en verouderde boerenbedrijven die in de buurt van de kwetsbare Natura 2000-natuurgebieden staan, in kaart te brengen. De overheid zou deze bedrijven moeten uitkopen, al dan niet gedwongen. Een verdere ­sanering van de veehouderij, wat ­gevoelig ligt bij VVD, CDA en ChristenUnie, is wat Remkes betreft ­onontkoombaar. Deze crisis leent zich niet voor taboes en heilige huisjes.

De commissie doet een ander politiek gevoelig voorstel: verlaag de maximumsnelheid op alle rijks- en provinciale wegen waar dat ten goede komt van de natuur. Voor hoeveel trajecten dit geldt, wordt niet duidelijk uit het adviesrapport met de ­titel ‘Niet alles kan’.

Het ligt niet voor de hand dat er een algemene snelheidsverlaging komt van 130 naar 120 of zelfs 100 kilometer per uur. Voor de VVD zou dat uiterst pijnlijk en wellicht zelfs onverteerbaar zijn. Maar de liberalen zullen wel moeten slikken dat op een flink aantal trajecten de 130-bordjes gaan verdwijnen. Remkes, zelf een VVD’er, liet zich subtiel ontvallen: “Wat rustiger rijden van A naar B kost in ons kleine land weinig extra reistijd, maar zorgt wel voor veel minder uitstoot van stikstof.” 

Oud-minister en commissievoorzitter Johan Remkes presenteert in Nieuwspoort de aanbevelingen hoe op korte termijn om te gaan met de stikstofproblematiek in Nederland. Beeld ANP

Ook bij Afsluitdijk, Binnenhof en Lelystad staat bescherming van natuur te allen tijde voorop 

Het rapport bevat een stevige winstwaarschuwing. Het is ondenkbaar dat deze noodmaatregelen ervoor zorgen dat op korte termijn alle 18.000 vastgelopen projecten kunnen worden vlotgetrokken. Het stikstofprobleem is daar te complex voor, aldus Remkes.

Het kabinet geeft bijvoorbeeld hoog op van de zogeheten ADC-toets. Dat betekent dat projecten mogen doorgaan als alternatieven ontbreken, er een reden van groot openbaar belang is en compense­rende maatregelen getroffen worden.

Dat moet ervoor zorgen dat bijvoorbeeld de opening van vliegveld Lelystad, het opknappen van de Afsluitdijk en de renovatie van het Binnenhof gewoon kunnen doorgaan. Volgens Remkes zijn er ‘te hooggespannen verwachtingen’ van deze toets. De bescherming van kwetsbare natuur zal te allen tijde voorop moeten staan.

Het kabinet hoopt eind volgende week de eerste besluiten te kunnen nemen, wetende dat dit het voorspel betreft. De commissie zet het werk voort en wil in mei volgend jaar een nieuw advies uitbrengen, gericht op de langere termijn. Dan zijn andere sectoren, zoals vrachtvervoer, scheepvaart en luchtvaart aan de beurt. Eén ding staat wat Remkes betreft buiten kijf: “Natuur verminderen is geen optie.”

Lees ook:

Coalitie staat voor nieuwe krachtmeting na stikstofadvies

Regeringspartijen moeten inleveren op punten die hen dierbaar zijn. Het zal hun achterban pijn doen om aan de adviezen van commissie-Remkes te voldoen.

Het kabinet weet al jaren dat het stikstofbeleid niet voldoet

Het kabinet sloeg adviezen in de wind en zette zijn omstreden stikstofaanpak door. ‘Heel verwijtbaar’, zegt Niek Ketting, die hier al in 2011 voor waarschuwde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden