Hervormingen Belastingdienst

Rekenkamer wil begrijpelijker systeem voor toeslagen

Beeld Hollandse Hoogte / Lex van Lieshout

Een nieuw stelsel voor toeslagen moet simpel, begrijpelijk en uitvoerbaar zijn, stelt de Rekenkamer.

De Algemene Rekenkamer adviseert het kabinet om het toeslagenstelsel zo te veranderen dat de burger het weer snapt. Ook moet een nieuw stelsel beter uitvoerbaar zijn.

In een brief aan de Tweede Kamer lost de Rekenkamer een schot voor de boeg. Het kabinet zinspeelt op verandering van het toeslagensysteem. Het debacle met de kinderopvangtoeslag bracht het afgelopen jaar aan het licht dat er grote fouten worden gemaakt. Een van de nieuwe staatssecretarissen van financiën, Alexandra van Huffelen, moet die fouten goedmaken en tegelijkertijd voorstellen doen voor aanpassingen van het stelsel. Zo kunnen er bij de volgende formatie concrete plannen worden gesmeed. Een werkgroep van topambtenaren komt binnenkort met een voorzet voor verbetering.

De Rekenkamer waarschuwde al zeker tien jaar geleden dat de Belastingdienst de uitvoering van toeslagen niet aankan. In 2006, vlak na de invoering van het toeslagensysteem, stond al in het commentaar bij een jaarverslag: “Het zal lastig en kostbaar zijn om alle voorschotten in te vorderen en het risico bestaat dat kwetsbare groepen in financiële moeilijkheden worden gebracht door de keuze om achteraf te controleren”. 

De Rekenkamer vindt het verkeerd dat ministers die de regels bepalen niet verantwoordelijk zijn voor de uitvoering. Volksgezondheid bepaalt de zorgtoeslag, Binnenlandse Zaken de huurtoeslag en Sociale Zaken de kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. Het ministerie van financiën (de Belastingdienst) voert uit.

Vorig jaar bleek dat het al heel lang fout gaat bij de Belastingdienst: honderden en waarschijnlijk duizenden ouders werden gesommeerd om tienduizenden euro’s kinderopvangtoeslag terug te betalen. Zij werden zonder bewijzen aangemerkt als fraudeur en kwamen door het optreden van de fiscus in grote financiële moeilijkheden.

De Rekenkamer laat zien dat voor veel huishoudens ‘toeslagschulden’ een tijdelijk probleem vormen. Bijna de helft betaalt binnen zes weken terug. Maar ruim acht procent van de gezinnen, en dat zijn 550.000 huishoudens, heeft daarvoor langer dan twee jaar nodig. Vooral eenpersoonshuishoudens met kinderen en huishoudens met een inkomen van minder dan het minimumloon zitten met hoge schulden.

Zonder aanpassing van het stelsel zijn dit soort problemen niet te voorkomen, is de overtuiging inmiddels bij bijna alle politieke partijen. In de brief aan de Tweede Kamer adviseert de Rekenkamer dat de nieuwe regels overzichtelijk en simpeler moet zijn. Als de regels voor toeslagen te ingewikkeld zijn, wordt er geen gebruik van gemaakt of mensen komen in de problemen.

Lees ook:

Meer ouders krijgen rust in kinderopvangaffaire

De Belastingdienst biedt mensen die een ‘problematische schuld’ hebben en zeggen dat ze onterecht als fraudeur zijn bestempeld, een ‘pauzeknop’ aan.

Het toeslagenstelsel moet op de schop, maar hoe?

Aanpassing van het systeem van toeslagen is de komende jaren een van de belangrijkste politieke thema’s. Wat zijn de mogelijkheden?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden